Bầu Đàn Tính Tẩu Soi Rõ Oan Khuất Đêm Rừng

Chương 1: Tiếng Vọng Lúc Chập Tối

Ngón tay cái sần sùi của cụ Diêu Thạc Vinh gõ nhẹ ba nhịp “cốc, cốc, coong” vào đáy vỏ bầu nậm đã khô giòn. Âm vang trầm mà đanh, rỗng ruột nhưng giữ được độ đầm của thứ quả già phơi đủ hai mùa nắng sương trên giàn bếp. Cụ khẽ nheo đôi mắt mờ đục, ghé sát tai vào miệng bầu nghe ngóng, rồi với lấy chiếc giũa thép nắn lại độ vát của cần đàn đẽo bằng gỗ dâu rừng. Một cây tính tẩu muốn cất lên tiếng Then thanh sạch thì từ thớ gỗ đến nước vỏ đều phải thuận theo cái lý tự nhiên, không được gượng ép dẫu chỉ một đường gờ nhỏ.

Tiếng bước chân vội vã giẫm dồn dập lên cầu thang gỗ nghiến làm rung góc hiên. Diêu Thùy Miên bước xốc vào, vai đeo chiếc cặp vải bạc màu, hơi thở đứt quãng phả vào làn sương chập tối: “Ông nội! Hỏng mất rồi ông ơi… Điểm trường chiều nay vắng gần một nửa!”

Cụ Vinh không buông thanh dâu, ngẩng đầu nhìn gương mặt nhợt nhạt của đứa cháu gái hai mươi sáu tuổi: “Có việc gì mà con Miên hớt hải thế? Ngồi xuống uống hớp nước chè cho ấm bụng đã.”

“Cháu không uống nổi đâu ông,” Miên ngồi thụp xuống bậu cửa, bờ vai run run. “Hồi chiều, người bên xóm Trên kéo tới tận lớp đòi đón con về, bảo từ nay không cho bọn trẻ đi học nữa. Cả ba phòng học có ba mươi lăm đứa mà lúc tan buổi chỉ còn hơn mười đứa nán lại. Người ta rỉ tai nhau rằng vách đá sau trường lại phát ra tiếng rền rĩ đòi mạng!”

Cụ Vinh nhíu đôi mày bạc trắng như cước. Đôi tai mẫn tiệp của người nghệ nhân già khẽ động đậy theo từng lời kể. Điểm trường cắm bản Giuồng nằm nép sát bìa rừng lim Cốc Rạng, cách vách đá vôi tai mèo chưa đầy trăm bước chân. Từ bao đời, nơi ấy chỉ dội lại tiếng chim rừng hay tiếng gió hú mùa rét. Nhưng dạo gần đây, khi những đêm trăng non vừa chớm, tin đồn về âm thanh ma quái cứ thế lan truyền như lửa bén cỏ khô.

“Họ bảo nghe thấy thế nào?” Cụ Vinh chậm rãi hỏi, bàn tay khô gầy đặt lên vai Miên truyền chút hơi ấm bình tâm.

“Mấy người đi lấy củi quả quyết có tiếng đàn tính tẩu ai oán vọng ra từ khe đá bọng lim,” Miên run giọng thuật lại. “Tiếng đàn não nề như tiếng khóc than, rồi sau đó là tràng rít dài ghê rợn làm chim muông trên tán lim bay dạt cả đi. Họ đồn oan hồn người chết giận dữ vì rừng thiêng bị quấy rầy nên muốn bắt vía trẻ con để thế mạng. Chiều nay phụ huynh khóc lóc đòi chuyển trường đi nơi khác, cháu khuyên can thế nào họ cũng không nghe!”

Cụ Vinh khẽ lắc đầu, chòm râu dài rung nhẹ. Cả đời gắn bó với cây đàn tính, lặn lội khắp các bản làng theo những canh Then cầu an, cầu mùa, cụ hiểu hơn ai hết cái hồn cốt điệu đàn Tày. Tiếng Then sinh ra từ mây gió non cao, mượn bầu đàn tròn đầy chở che con người, mượn dây tơ kết nối lòng trần với Mường Trời. Một thanh âm thánh thót, trong trẻo dường ấy, cớ sao lại biến thành thứ tà âm dọa dẫm con trẻ đến bạt vía kinh hồn?

“Cứ bình tĩnh,” cụ Vinh bảo, giọng chắc nịch như đinh đóng cột. “Rừng lim Cốc Rạng che chở cho bản Giuồng từ thuở mở đất. Ma quỷ nào dám mượn tiếng Then của tổ tiên mà hại người lành? Cái tai già này chưa nghe tận nơi thì chưa thể kết luận, nhưng con chớ hoang mang theo lời đồn.”

Miên cắn nhẹ môi dưới, như sực nhớ ra điều gì, cô vội mở ngăn nhỏ chiếc cặp vải, lấy ra một vật cẩn thận bọc trong tờ giấy học trò chìa ra trước mặt ông nội: “Lúc chiều tiễn học trò về, cháu vòng ra sau lớp kiểm tra rào giậu. Ở lối mòn dẫn vào bìa rừng, chỗ bụi cây rậm rạp gần chân vách đá, cháu nhặt được cái này.”

Cụ Vinh đón lấy. Tờ giấy mở ra để lộ một vật kim loại nhỏ xíu bằng đốt ngón tay út, ánh lên tia sáng lạnh ngắt dưới ánh đèn dầu vừa thắp. Cụ miết ngón tay chai sần qua từng đường gờ mảnh, mắt nheo lại quan sát kỹ lưỡng. Đó là chiếc ốc vít ren nhuyễn bằng thép không gỉ sáng loáng, mép ren sắc lẹm, hoàn toàn mới nguyên, không dính chút bùn đất hay gỉ sét của thời gian.

“Con thấy nó nằm ở đâu?” Cụ Vinh gặng hỏi, giọng thấp xuống.“Ngay bên lối mòn cỏ dập sau dãy ba phòng học ạ,” Miên khẽ đáp. “Lối ấy vốn chỉ có người lấy củi hoặc bọn trẻ chăn trâu qua lại. Nhưng người trong bản đi rừng làm gì có ai dùng thứ ốc vít bóng loáng, sắc cạnh như đồ máy móc tinh vi thế này đâu ông?”

Cụ Vinh không đáp ngay, ngón tay trầm ngâm vân vê chiếc ốc vít nhỏ. Người làm nương rẫy bản Giuồng chỉ quen dùng dây mây, lạt tre hoặc đinh sắt thô to để đóng chuồng trâu, dựng lều nương. Một con ốc vít cơ khí nhỏ gọn, tinh xảo thế này chỉ xuất hiện trong những thiết bị điện tử hay máy móc hiện đại. Tại sao một vật lạ như thế lại rơi rớt ngay nơi phát ra thứ âm thanh ma quái khiến lòng người điên đảo?

Cụ Vinh đưa mắt nhìn qua khung cửa sổ nhà sàn về phía dải rừng lim Cốc Rạng. Khu rừng lim cổ thụ rộng năm mươi hécta sừng sững như bức tường thành xanh thẫm ôm trọn lấy bản Giuồng. Nơi đó có những cây lim nghìn tuổi hai ba người ôm không xuể, rễ bám sâu vào lòng núi đá vôi, lưu giữ biết bao câu chuyện truyền khẩu từ đời này qua đời khác. Dải rừng ấy là lá chắn che chở nguồn nước, ngăn lũ ống mùa mưa, nhưng cũng là miếng mồi béo bở khiến những kẻ hám lợi từ lâu thèm muốn nhòm ngó.

Bỗng nhiên, từ con ngõ lát đá vang lên tiếng bước chân vội vã kèm theo tiếng gọi dồn dập: “Cụ Diêu ơi! Cụ Diêu có nhà không ạ?”

Bóng người cao lớn của Nông Văn Dũng hiện ra nơi đầu cầu thang. Vị Trưởng thôn ba mươi tám tuổi bước lên sàn gỗ, trán lấm tấm mồ hôi, nét mặt vuông chữ điền lộ rõ vẻ bồn chồn: “Có chuyện gì mà chú Dũng tất tả thế này?” Cụ Vinh hỏi, tay khép tờ giấy gói chiếc ốc vít lại rồi đặt sang một bên.

Dũng quệt mồ hôi trán, sốt ruột thưa: “Khổ lắm cụ ạ! Dưới bãi đất đầu ngõ bản đang nháo nhào cả lên. Bác Lâm ‘sẹo’ đang tụ tập mấy chục bà con ở đó, lớn tiếng rêu rao chuyện rừng thiêng nổi giận. Bác ấy bảo vách đá Cốc Rạng có oan hồn hiện về đòi mạng, nếu không dời ngay điểm trường đi nơi khác thì tai ương sẽ giáng xuống đầu con trẻ bản mình!”

“Bác Lâm bảo dời trường đi đâu?” Miên giật mình, vội cất tiếng hỏi.

“Bác ấy bảo dời xuống bãi đất trống cuối bản, còn đất quanh trường và bìa rừng thì bỏ hoang để lập đàn cúng tạ tội với thần rừng,” Dũng nhăn nhó, giọng đầy lúng túng. “Bà con đang hoang mang, nghe bác ấy kích động thì hùa theo rầm rầm. Cháu ra sức giải thích mà chẳng ai chịu nghe cả, đành chạy vội lên đây nhờ cụ một tiếng, chứ cứ để thế này thì sớm muộn bản mình cũng loạn mất thôi!”

Cụ Vinh im lặng một lúc lâu. Cụ nhớ lại nét mặt góc cạnh cùng vết sẹo dài hung dữ trên má của Triệu Đức Lâm. Gã đàn ông bốn mươi lăm tuổi ấy ngoài mặt mang danh thu mua hồi, quế nhưng hành tung lúc nào cũng mờ ám. Nay gã lại sốt sắng kích động người dân dời trường, bỏ đất một cách bất thường đến thế ư? Sự việc này rõ ràng không đơn thuần là nỗi sợ ma quỷ tự phát của bà con.

“Chú Dũng chớ vội rối trí,” cụ Vinh cất giọng trầm tĩnh, ánh mắt nghiêm nghị nhìn người trưởng thôn trẻ tuổi. “Càng lúc bà con hoảng loạn, người đứng đầu bản càng phải giữ cái đầu cho lạnh. Cứ để già này xuống xem anh ta rêu rao những gì. Đất của tổ tiên, trường của con trẻ, không thể vì vài ba lời đồn thổi vô căn cứ mà bảo dời là dời ngay được.”

Cụ Vinh đứng dậy, thân hình gầy guộc nhưng lưng vẫn thẳng tắp như cây thông trên vách đá Phia Cát. Cụ bước từng bước chậm rãi nhưng vững chãi ra mép sàn gỗ, phóng tầm mắt nhìn về rặng lim Cốc Rạng đang dần chìm trong bóng tối dày đặc của sương núi chập tối. Cánh rừng đại ngàn đen thẫm như một con thú khổng lồ đang nín thở nằm phục dưới chân trời.

Bất chợt, một luồng gió lạnh buốt từ hẻm vách đá thốc thẳng xuống thung lũng, luồn qua rặng cây xào xạc rồi tạt mạnh vào hiên nhà sàn. Trong làn gió buốt giá ấy, đôi tai mẫn tiệp của cụ Vinh dường như bắt được một tiếng rít rất khẽ, khô khốc và sắc lạnh như tiếng kim loại va đập vào vòm đá vôi xa xôi. Luồng âm thanh dị thường ấy truyền qua không gian, khiến đầu ngón tay chai sạn của người nghệ nhân già—nơi vừa miết qua mép ren chiếc ốc vít—khẽ rung lên từng nhịp đầy bất an.