Chương 22: Rừng Lim Khắc Ước

Sương sớm bảng lảng trên đỉnh Phia Cát vừa tan dưới những tia nắng đầu ngày, Diêu Thùy Miên đã có mặt tại điểm trường bản Giuồng. Lời hẹn của Trưởng thôn Nông Văn Dũng trong đêm đại lễ vẫn như còn vang vọng trong gió, và lúc này, lời hẹn ấy đã hóa thành bức tranh lao động rộn rã khắp khoảnh sân đất đỏ.

Từ tờ mờ sáng, ngõ vào trường đã râm ran tiếng bước chân, tiếng xe rùa lộc cộc và tiếng í ới gọi nhau. Dân bản kéo đến đông ngoài sức tưởng tượng của Miên. Người gánh từng đôi sọt ngói máng âm dương xám rêu lành lặn gom góp từ mái nhà kho, người quẩy thùng vôi trắng nồng đượm, lại có những thanh niên khỏe mạnh vác theo tre bương, đòn tay gỗ nghiến để gia cố vì kèo.

“Cô Miên cứ đứng lùi lại cho đỡ bụi, việc nặng nhọc này để đám trai tráng lo!” Trưởng thôn Dũng xắn cao tay áo chàm, đứng trên chiếc thang tre bắt sát mép mái hiên, vừa thoăn thoắt dỡ bỏ những viên ngói nứt nẻ vừa tươi cười gọi với xuống.

Miên mỉm cười, lắc đầu rồi xách xô nước cùng chổi đót bước vào dãy phòng học “Mấy việc dọn dẹp, cọ rửa tường vôi này tôi làm quen tay rồi bác Dũng à. Mọi người vì lớp học của bọn trẻ mà vất vả từ sớm, tôi sao đứng yên nhìn được.”

Không khí nhộn nhịp lan tỏa khắp dãy ba phòng học. Các chị, các mẹ quấn khăn chàm gọn gàng, đều tay quét lớp nước vôi trắng tinh lên những mảng tường loang lổ rêu mốc. Vết thời gian và những dấu tích u ám của chuỗi ngày bị dọa dẫm dần biến mất dưới lớp vôi mới sáng bừng, tỏa ra mùi nồng ngái ấm áp. Từng mái ngói xô lệch được bàn tay người dân bản Giuồng cẩn trọng sắp lại ngay ngắn, ken dày vững chãi như tấm khiên che chở đàn con thơ trước mưa nắng đại ngàn.

Đến giữa buổi sáng, một chiếc xe máy quen thuộc nổ giòn giã rẽ vào cổng trường. Đại úy Lương Quốc Tuấn dừng xe sát gốc cây gạo, phía sau ba ga chở hai thùng nước ngọt ướp lạnh cùng bọc chè shan tuyết thơm nức.

“Bà con nghỉ tay uống ngụm nước cho mát họng đã!” Tuấn giơ cao hai chai nước, cất giọng sang sảng.

Dân bản ồ lên vui vẻ, lục tục trèo xuống thang, cùng quây quần bên hiên lớp học nhận từng cốc nước mát từ tay anh công an xã. Miên bước lại gần phụ Tuấn mở nắp các chai nước, khẽ nghiêng đầu nhìn nét rạng rỡ trên khuôn mặt rắn rỏi của người bạn học cũ.

“Anh Tuấn lên từ sớm thế? Việc ở trụ sở xã đã hòm hòm rồi sao anh?” Miên hỏi.

Tuấn khẽ gật đầu, hạ giọng đủ để Miên và Trưởng thôn Dũng vừa bước tới cùng nghe “Tôi vừa từ Công an huyện về thẳng đây. Viện kiểm sát nhân dân huyện đã hoàn tất cáo trạng truy tố Triệu Đức Lâm về tội giết người và hủy hoại tài sản. Tên thương lái Hoàng cùng toàn bộ đường dây cưa trộm gỗ cũng đã có lệnh tạm giam để mở rộng điều tra. Lưới trời lồng lộng, không ai có thể dùng trò ma mãnh che giấu tội ác được nữa.”

Trưởng thôn Dũng thở phào một hơi dài, lồng ngực như trút bỏ được tảng đá đè nặng bao ngày qua. Đúng lúc ấy, Tuấn cẩn trọng lấy từ chiếc túi vải bạt bên hông xe ra một chiếc hộp nhựa trong suốt. Bên trong hộp là cuộn băng cassette có mép vỏ dán dải giấy màu đỏ tươi đã phai nhạt góc rìa.

“Bác Dũng, cô Miên,” Tuấn trân trọng hai tay nâng chiếc hộp đưa về phía Trưởng thôn. “Sau khi cơ quan điều tra trích xuất dữ liệu âm thanh phục vụ giám định và kết thúc tố tụng giai đoạn một, tôi đã xin ý kiến lãnh đạo trao trả lại vật phẩm này cho thôn bản. Đây là cuộn băng thu âm ngón đàn Then của chị Nết mười năm trước. Nó từng bị kẻ ác đánh cắp để gieo rắc sợ hãi, nhưng bản chất của nó là di sản thanh sạch của bản Giuồng ta.”

Nhìn cuộn băng nhãn đỏ nằm trọn vẹn trong tay mình, khóe mắt Trưởng thôn Dũng đỏ hoe. Mười năm dằng dặc ngờ vực, oan khiên cuối cùng đã được trả lại sự trong trẻo nguyên sơ. Anh ôm chiếc hộp vào ngực, nghẹn ngào “Cảm ơn cán bộ Tuấn, cảm ơn công an xã nhiều lắm. Tôi sẽ mang về đặt trang trọng trong tủ kính nhà văn hóa thôn. Từ nay, bà con sẽ chỉ nhớ đến tiếng đàn Then của em Nết như một niềm tự hào, chứ không bao giờ còn sợ hãi nữa.”

Nắng trưa rọi qua kẽ lá lim, dát vàng lên khoảng sân trường vừa quét dọn phong quang. Trưởng thôn Dũng gạt giọt nước mắt lăn trên má, bước ra giữa sân trường, cất tiếng gọi lớn “Bà con ơi! Mời bà con tề tựu lại đây một lát, thôn ta có việc hệ trọng cần thống nhất!”

Mọi người buông chổi, gác xẻng, nhanh chóng vây quanh chiếc bàn gỗ mộc kê giữa sân. Dũng đứng thẳng lưng, nét mặt cương nghị, hoàn toàn rũ bỏ vẻ tự ti, dao động của những ngày bị lâm tặc thao túng tâm lý. Anh mở tấm giấy điều đỏ thắm trải phẳng phiu trên mặt bàn, dõng dạc cất lời:“Thưa bà con, trải qua cơn hoạn nạn vừa rồi, ta mới hiểu nếu không có cánh rừng lim che chở, nếu để kẻ ác xẻ thịt rừng già thì bản làng ta chẳng còn gốc rễ để tồn tại. Hôm nay, được sự nhất trí của chính quyền xã, tôi xin thông qua Bản hương ước bảo vệ vĩnh viễn năm mươi hécta rừng lim Cốc Rạng!”

Từng điều khoản vang lên dứt khoát giữa thinh không: tuyệt đối cấm đốn hạ cây gỗ, cấm săn bắt muông thú, giữ gìn nguồn nước đầu nguồn, ai vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm minh theo luật tục và pháp luật nhà nước. Đồng thời, Dũng dõng dạc công bố quyết định thành lập tổ tuần tra rừng cộng đồng gồm mười thanh niên ưu tú của bản Giuồng, chịu trách nhiệm phối hợp cùng công an xã tuần tra định kỳ các sườn núi Khau Đao, vách Dội Âm.

Tiếng vỗ tay rầm rộ vang dội cả vách đá Phia Cát. Từng người đứng đầu các dòng họ, từ người già đến lớp trẻ, lần lượt tiến lên trang trọng đặt bút ký tên và điểm chỉ vào bản hương ước. Miên đứng bên mép sân, ngắm nhìn những ngón tay thô ráp in dấu mực đỏ lên giấy điều mà lòng dâng trào niềm xúc động khôn nguôi. Bản Giuồng đã thực sự tìm lại được sức mạnh đoàn kết của chính mình.

Bỗng một bóng người quen thuộc chậm rãi bước qua cổng trường. Cụ Diêu Thạc Vinh chống chiếc gậy dâu quen thuộc, tay kia cẩn thận ôm cây đàn tính tẩu chín khúc vừa phục dựng tối qua. Bầu đàn màu hạt dẻ bóng loáng, mặt gỗ vông gai mộc mạc và chiếc cần dâu nhẵn thín phản chiếu ánh mặt trời rực rỡ.

Bà con lập tức dạt sang hai bên, kính cẩn nghiêng mình chào bậc trưởng bối đức độ. Cụ Vinh bước đến trước mặt Miên, mỉm cười hiền hậu rồi nhẹ nhàng trao cây đàn vào tay cháu gái.

“Con Miên này,” giọng cụ trầm ấm như mạch nước ngầm. “Cây tính tẩu này đã hoàn thành sứ mệnh soi rọi oan khuất đêm rừng. Nay già trao lại cho cháu, để treo trang trọng ngay gian giữa của phòng học cắm bản. Có tiếng đàn của tổ tiên ở đây, con chữ vùng cao sẽ được che chở, lũ trẻ sẽ luôn biết yêu thương buôn làng và trân quý cội nguồn.”

Miên đón lấy cây đàn, hai bàn tay run run chạm vào từng thớ dâu rừng nhẵn mịn. Cây đàn chín khúc không còn vương chút oán khí nào, chỉ tỏa ra hơi ấm dịu dàng của quả bầu già gác bếp và hương sáp ong chuốt dây.

“Cháu xin vâng lời ông nội,” Miên nghẹn ngào thưa. “Cháu sẽ giữ gìn cây đàn thật cẩn thận, để tiếng Then luôn đồng hành cùng bài học của các em.”

Khi cụ Vinh cùng Trưởng thôn Dũng bước vào bên trong ngắm nghía gian phòng mới quét vôi, Miên ôm cây đàn bước lại gần rặng lim cổ thụ mép sân trường. Gió từ thung lũng Nà Vài thổi ngược lên triền dốc, xào xạc luồn qua từng tán lá dày xanh mướt.

Tuấn bước đến đứng bên cạnh cô, ánh mắt dõi theo dải rừng nguyên sinh bạt ngàn trải dài tít tắp.

“Mấy ngày qua vất vả cho cô Miên quá,” Tuấn khẽ mỉm cười, giọng trầm ấm khác hẳn vẻ nghiêm nghị khi thi hành công vụ. “Nếu không có sự kiên định của cô giáo cắm bản, có lẽ trường lớp đã dời đi, và cái ác đã kịp nuốt trọn cánh rừng này.”

Miên quay sang nhìn anh, ánh mắt trong veo lấp lánh niềm cảm phục “Tôi chỉ làm tròn bổn phận của một người dạy học thôi anh Tuấn. Nhờ có anh và các đồng chí công an không quản hiểm nguy, nhờ đôi tai thẩm âm và tấm lòng của ông nội, bản làng mới có lại ngày hôm nay. Đứng ở đây, nhìn mái trường bình yên, tôi thấy mọi gian nan đều xứng đáng.”

Tuấn nhìn thẳng vào mắt Miên, bàn tay khẽ siết lại đầy kiên định “Kẻ ác đã sa lưới, bản hương ước cũng đã khắc sâu vào lòng dân. Từ nay, tôi sẽ cùng tổ tuần tra giữ vững an ninh cho từng gốc lim, từng nếp nhà sàn. Còn việc gieo con chữ, ươm mầm tương lai cho ba mươi lăm đứa trẻ bản Giuồng, đành trông cậy cả vào cô giáo Miên đấy.”

“Tôi nhất định không phụ lòng bà con và anh đâu,” Miên mỉm cười, một nụ cười rạng rỡ, tự tin giữa đại ngàn lộng gió.

Chiều buông, nắng vàng nhạt dần sau rặng Phia Cát, bà con dân bản sau khi hoàn tất công việc đã lục tục kéo nhau về chuẩn bị bữa cơm tối. Sân trường trở lại khoảng không gian tĩnh lặng, chỉ còn tiếng chim rừng ríu rít gọi bầy trên ngọn lim cao vút.

Miên trở vào phòng học thơm lừng mùi vôi mới, nơi cây đàn tính chín khúc đã được treo trang trọng ngay ngắn trên bức tường chính diện. Cô cẩn thận cầm mảnh khăn bông mềm, tỉ mỉ lau sạch từng hạt bụi bám trên ba mươi lăm bộ bàn ghế con con xếp thẳng hàng tăm tắp. Từng góc bàn nhẵn bóng phản chiếu ánh hoàng hôn êm dịu, lòng Miên ngập tràn niềm hồi hộp, mong chờ buổi lễ khai trường chan hòa nắng sớm mai.