Chương 20: Hóa Giải Nghi Kỵ

Chống chiếc gậy trúc từng trải qua bao dốc đá gập ghềnh, cụ Diêu Thạc Vinh thong thả cất bước rời khỏi hõm đá chân vách Dội Âm. Mảnh cần đàn dâu chín khúc cài bên hông áo khẽ chạm vào thân gậy theo từng nhịp bước, phát ra tiếng gõ lách cách quen thuộc. Rừng lim Cốc Rạng sau cơn mưa bão như vừa trút bỏ được lớp áo rêu phong ẩm ướt mười năm; nắng sớm xuyên qua từng tán lá đại thụ, rải những đốm sáng vàng óng ánh xuống thảm cỏ non đẫm sương.

Vừa bước ra khỏi cửa rừng, cụ già tám mươi ba tuổi đã nghe thấy những thanh âm huyên náo vọng lại từ phía trung tâm bản Giuồng. Đôi tai thính nhạy của cụ nhận ra sự đổi khác kỳ diệu trong từng luồng gió sớm. Không còn tiếng r*n r* ma quái, không còn những lời xì xào nghi kỵ hay bước chân lấm lét trốn tránh của bà con, mà thay vào đó là tiếng người gọi nhau ơi ới, tiếng chổi quét sân xào xạc và tiếng cười nói râm ran lan khắp các nếp nhà sàn lợp ngói âm dương.

Tại nhà văn hóa thôn, hàng chục người dân đã tề tựu đông đủ tự lúc nào. Vừa thấy bóng dáng cụ Vinh chống gậy bước lên những bậc cầu thang gỗ, toàn thể bà con trong gian nhà bỗng lặng phắt lại trong giây lát, rồi đồng loạt đứng dậy.

“Cụ Diêu về rồi! Cụ Vinh đã về rồi bà con ơi!”

Tiếng reo mừng của ai đó cất lên, kéo theo bao ánh mắt ấm áp hướng về phía cụ. Những bàn tay thô ráp chai sần của các bậc cao niên vội vã đưa ra đón lấy tay cụ, mấy bà mấy chị trong bản mắt đỏ hoe vì xúc động. Đứng giữa gian phòng, cô giáo Diêu Thùy Miên trong bộ áo chàm mộc mạc và Đại úy Lương Quốc Tuấn với bộ cảnh phục còn lấm lem bùn đất rừng sâu cũng đang nhìn cụ bằng tất cả niềm kính trọng.

Trưởng thôn Nông Văn Dũng đứng cạnh chiếc bàn gỗ nghiến, khuôn mặt chữ điền hốc hác sau nhiều đêm mất ngủ bỗng giật giật. Người đàn ông ba mươi tám tuổi bước ra trước mặt cụ Vinh và toàn thể dân bản, hai đầu gối chùng xuống, cúi gập người thật sâu “Thưa cụ Diêu, thưa bà con cô bác... Tôi là Trưởng thôn bản Giuồng, nhưng những ngày qua vì đầu óc u mê, vì nỗi sợ ma quỷ hão huyền mà tôi suýt mắc bẫy bọn lâm tặc gian ác. Tôi suýt ký vào biên bản niêm phong ba phòng học, suýt làm gián đoạn con chữ của ba mươi lăm đứa trẻ, lại suýt để kẻ xấu đốn hạ năm mươi hécta lim thiêng của tổ tiên... Tôi có tội lớn với buôn bản, có lỗi muôn phần với vong linh em Nết dưới suối vàng!”

Giọng Dũng nghẹn ngào rồi vỡ òa thành tiếng nấc. Cả gian nhà văn hóa im phăng phắc, chỉ còn tiếng gió luồn qua khung cửa sổ. Cụ Vinh bước tới, đặt bàn tay gầy guộc nhưng ấm áp lên bờ vai đang run rẩy của người cháu họ xa “Đứng dậy đi, anh Dũng. Khi sương mù buông dày trên đỉnh Phia Cát, con mắt người trần ai cũng có lúc lầm đường lạc lối. Điều quý nhất là cái tâm anh thương dân, thương học trò, và quan trọng là khi ánh sáng rọi tới, anh đã dám bước ra đối mặt với sự thật. Oan hồn con Nết đã được công an tìm thấy, kẻ ác cưa lim đã tra tay vào còng sắt. Bây giờ là lúc bản Giuồng ta nắm chặt tay nhau, không nghi kỵ, không sợ hãi nữa.”

Lời nói trầm ấm, thấu tình đạt lý của cụ như một ngọn lửa sưởi ấm lòng người. Dân bản đồng loạt vỗ tay, những tiếng thở phào nhẹ nhõm vang lên, xóa sạch mọi ngăn cách và ngờ vực từng đè nặng bấy lâu.

Rời nhà văn hóa thôn khi nắng đã lên quá ngọn tre, cụ Vinh thong thả chống gậy rẽ sang con dốc dẫn tới nếp nhà sàn của bà Then Nông Thị Sláy. Người bạn già bảy mươi tám tuổi đang ngồi bên bậu cửa, trên cổ đeo chuỗi hạt bồ đề sẫm bóng, đôi mắt mờ đục ngước nhìn ra trời xanh mây trắng.“Ông bạn đàn sang đấy à?” Bà Sláy cất giọng trầm đục, run run rót bát nước chè rừng nóng hổi đưa cho cụ. “Tôi nghe tiếng chân ông từ lúc đầu dốc rồi. Lòng rừng đã yên, oan khiên của con Nết đã tỏ tường rồi phải không?”

Cụ Vinh đón lấy bát nước, khẽ gật đầu, ánh mắt đượm vẻ suy tư: “Tỏ rồi, bà Then à. Kẻ giết người đốn trộm lim đã bị chú Tuấn bắt gọn, di cốt con bé cũng đã được đưa về cho dòng họ lo liệu. Nhưng rừng lim Cốc Rạng vừa trải qua một phen kinh động, đất trời bị mùi xăng dầu và lòng tham của kẻ ác làm vấy bẩn. Lòng người bản Giuồng dẫu hết hoang mang nhưng vết thương tâm linh mười năm vẫn còn rỉ máu. Già này sang đây, muốn bàn với bà Then tổ chức một đại lễ Then an bản thật trang nghiêm.”

Bà Sláy khẽ vuốt chuỗi hạt trên ngực, đôi môi móm mém mỉm cười thanh thản: “Ý ông bạn đàn trùng với lòng tôi lắm. Điệu Then của người Tày ta sinh ra từ ngàn xưa là để chúc phúc trừ tai, nối lòng người với Mường Trời, chứ đâu phải để hù dọa con trẻ. Lần này, ta phải lập đàn lớn bên bìa rừng, dâng xôi ngũ sắc, rượu cần và những dải lụa chàm thanh sạch để tống tiễn mọi ám khí, dẫn đường chỉ lối cho hương hồn con Nết bay về cõi Then an lạc, đồng thời tạ ơn Mẹ Rừng đã chở che cho năm mươi hécta lim cổ thụ.”

Hai bậc cao niên ngồi bàn bạc tỉ mỉ từng chi tiết của buổi lễ, từ cách bày biện bàn thờ Then đến việc chọn ngày lành giờ tốt, lòng dạ ai nấy đều nhẹ nhõm như vừa cởi bỏ được tảng đá ngàn cân.

Trở về nếp nhà sàn quen thuộc của mình, cụ Vinh cẩn thận đặt mảnh cần đàn dâu chín khúc lên mặt bàn gỗ dổi. Đây là kỷ vật của Nết mà Đại úy Tuấn đã hoàn tất thủ tục bàn giao lại cho gia đình sau khi các mẫu vật pháp y được niêm phong đầy đủ. Cụ ngồi xếp bằng bên hiên nhà, lật giở từng dụng cụ nghề mộc đã gắn bó với cụ suốt hơn nửa thế kỷ.

Bằng bàn tay thô ráp nhưng khéo léo, cụ dùng lưỡi dao đẽo bén ngót gọt sạch những vụn đất mục bám trên thớ gỗ dâu rừng, tỉ mẩn chuốt lại từng đường nét quanh chín khấc bậc thang. Cụ ngước mắt nhìn lên giàn gác bếp đượm mùi bồ hóng, với tay lấy xuống một quả bầu nậm già đã phơi khô qua ba mùa khói. Quả bầu vàng óng, nhẹ bẫng và đanh chắc như vỏ sò. Cụ gõ nhẹ ngón tay trỏ vào bầu nậm, lắng nghe âm thanh trầm bổng ngân vang tròn trịa, rồi khẽ mỉm cười. Cụ sẽ dùng quả bầu này cùng mặt gỗ vông gai mới để phục dựng lại trọn vẹn cây tính tẩu cho Nết, để tiếng đàn thanh sạch ấy được cất lên lần cuối trong đại lễ cầu an.

Đúng lúc cụ đang mài phẳng miệng bầu nậm thì dưới ngõ có tiếng bước chân chạy dồn dập. Miên thoăn thoắt bước lên những bậc thang gỗ, tà áo chàm bay bay trong gió, gương mặt thanh tú ửng hồng vì chạy vội.

“Ông nội ơi! Tin vui lắm ông ơi!” Miên th* d*c, hai mắt lấp lánh niềm vui khôn tả. “Chiều nay, tất cả các bậc phụ huynh đã tự tay dắt con trở lại trường rồi! Không thiếu một cháu nào cả, đủ cả ba mươi lăm đứa từ lớp mầm non đến tiểu học. Trưởng thôn Dũng còn đích thân đến quét dọn sân trường, các anh thanh niên thì chặt cây tỉa cành thông thoáng lối đi. Tiếng các em nhỏ ê a đọc bài lại vang rộn rã khắp sườn đồi bìa rừng Cốc Rạng rồi ông ạ!”

Nhìn nụ cười trong trẻo của đứa cháu gái yêu quý, cụ Vinh khẽ ngả người vào cột nhà sàn, thở phào một hơi thật dài. Bao nhọc nhằn, hiểm nguy và những đêm thức trắng nơi vách đá cheo leo dường như tan biến hết vào thinh không. Tiếng đọc bài của con trẻ chính là thanh âm đẹp đẽ nhất, xua tan hoàn toàn bóng ma u tối từng bao trùm lên mảnh đất này.

Khi ánh hoàng hôn đỏ rực dần buông xuống, nhuộm thắm sườn núi Phia Cát và vòm lá biếc của rừng lim cổ thụ, một bóng áo chàm quen thuộc chống gậy bước vào cổng ngõ nhà cụ Vinh.

Bà Then Sláy bước đến chân cầu thang, tay nâng chùm xóc nhạc Then bằng đồng sáng loáng. Bà khẽ lắc cổ tay, những quả chuông nhỏ va vào nhau phát ra chuỗi âm thanh leng keng giòn giã, lảnh lót vang vọng giữa không gian chiều tĩnh lặng, báo hiệu giờ lành cử hành đại lễ Then an bản đã cận kề.