Chương 1: Vào Kinh
Tiếng ngựa hí xe lăn, xóc nảy vô cùng, Lâm Thiền giật mình tỉnh giấc từ trong mộng, tim đập thon thót. Nhũ mẫu má Lưu vén rèm nhìn ra ngoài, càu nhàu: “Suýt nữa thì nghiến phải mụ già bán xuân thắng* rồi.”
*Xuân thắng (春胜), còn được gọi là Thái thắng (彩胜) hoặc Phan thắng (幡胜), là một loại trang sức đội đầu truyền thống mà người xưa đeo vào ngày Lập Xuân để nghênh đón mùa xuân và cầu mong phúc lành. Hình thức của Xuân thắng rất đa dạng, thường được cắt tỉa từ lụa màu, giấy màu và các vật liệu khác thành những hình tượng cát tường như chim én, bướm, hoa lá, hình thoi… Có thể cài lên tóc hoặc treo trang trí trên bình phong. Phong tục này có lịch sử lâu đời. Chữ Thắng (胜), với tư cách là một loại trang sức mang ý nghĩa may mắn, đã phổ biến từ thời Nhà Hán.
Lại nhìn qua má Lưu, tuổi tác bà đã cao, người mập mạp, thích mặc chiếc áo bông dài màu xanh xám tro, trên đầu quấn một dải đai trán màu đen như thỏ nằm* che tai. Có người luận về tính khí của bà rằng, chẳng khác nào hạt đậu tằm già úa quá mùa, cuống đen vỏ thô, cắn không thể đứt.
*Đai trán này là một loại phục sức đội đầu của phụ nữ Trung Quốc thời Minh – Thanh, thường làm bằng da lông quý như chồn, hải ly,… vừa để giữ ấm vừa để làm trang sức. Ví như thỏ nằm là vì khi đeo lên đầu, dải lông ôm ngang trán, phần giữa hơi nhô lên, nhìn giống một con thỏ đang nằm phục trên đầu nên gọi như vậy.
Nha hoàn Tiểu My còn đang tuổi ngây thơ, lấy tay che miệng ngáp một cái, nơi khóe mắt còn vương hai giọt lệ.
Gió đông lạnh thấu xương lùa qua khe rèm. Lâm Thiền chuyến này phải đi gấp cả ngày lẫn đêm để vào kinh, chỉ vì phụ thân nàng trước kia từng làm quan tại kinh thành, mẫu thân lúc này vẫn còn tại thế. Khi ấy song thân làm chủ, định đoạt hôn ước cho nàng với Tiêu Mân. Tiêu Mân ấy là người thế nào? Y chính là đích trưởng tử của Tiêu gia phủ Quốc công. Sau này phụ thân nàng bị bãi chức, bị đày làm Đồng tri tri phủ Chiết Giang*, cả nhà chuyển đi, cũng trải qua không ít gian truân.
*Đồng tri phủ thường gọi tắt là Đồng tri. Dưới thời nhà Tống, Nguyên, Minh và Thanh, Đồng tri là chức quan phụ tá cho quan đứng đầu một phủ.
Nay nàng đã đến tuổi cập kê, phụ thân liền bảo: “Ta làm quan thanh liêm, bổng lộc ít ỏi, thế nên gia cảnh bần hàn. Thân mẫu con mất sớm, kế mẫu lại không hiền đức, ngày thường đối xử với con vô cùng khắt khe. Ta vốn muốn hưu thê, ngặt nỗi ấu tử còn nhỏ tuổi. Song ta cũng chẳng đành lòng nhìn con chịu khổ. Nay ta dốc hết sức lực, sắm sửa đủ đầy của hồi môn, con hãy lên kinh thành hôn đi thôi, chớ quay về nữa!”
“Cuối cùng cũng vào đến kinh thành rồi.” Má Lưu thở phào một tiếng.
Lâm Thiền cũng hướng mắt nhìn ra ngoài cửa sổ. Tuyết lành đã ngừng rơi, khắp nơi phủ một màu bạc trắng xóa, trắng hơn cả muối Ngô, chốc chốc lại vang lên tiếng pháo nổ đùng đoàng. Nàng khẽ hỏi: “Hôm nay là ngày gì rồi?” Má Lưu đáp: “Tiểu thư ngủ đến lú lẫn rồi, đã đến ngày Trừ tịch* rồi còn gì.” Lâm Thiền chưa kịp đáp lời, trên lầu thành, quan binh giữ cửa đã gõ chuông boong boong, cổng thành kẽo kẹt mở rộng.
*Trừ tịch: ngày 30 Tết. Trừ nghĩa là thay đổi, hoán đổi và Tịch là đêm, Trừ tịch nghĩa là đêm của sự thay đổi, đêm của thời khắc giao thời.
Biển người cuồn cuộn, chen lấn xô đẩy nhau ùa vào trong. Xe ngựa không thể đi nhanh, ánh mặt trời dịch chuyển soi bóng lên tường thành. Các thương nhân gánh hàng rong phải nép mình nhường lối, xe mới có thể xuyên qua đoạn đường hầm nhập nhoạng sáng tối để vào trong thành.
Bên đường trong thành bày la liệt các sạp hàng, nối thành một dải dài. Phần lớn là bán pháo hoa, xuân thắng, đào phù1, ngựa giấy, thỏi vàng mã, môn thần2 ngũ tự3. Bên cạnh đó cũng không thiếu đồ ăn thức uống: trên xe đẩy của những người bán rong, nào là sủi cảo hấp, nước đậu nành, bánh bao nhân mặn nhân chay, bánh nếp nóng, cháo gạo đặc sánh đường… món gì cũng có. Má Lưu má xoa xoa bụng, rõ ràng là đã bị lay động, tặc lưỡi nói: “Tiểu thư có muốn ăn chút gì rồi hãy đi tiếp không?”
1Đào phù một loại pháp vật dân gian trong văn hóa Trung Quốc cổ đại, thường được chế tác từ các tấm gỗ cây đào. Người xưa treo chúng hai bên cửa lớn nhằm trấn tà, đuổi quỷ, đồng thời cầu phúc và chiêu nạp cát tường.
2Môn thần (门神) là hình tượng thần linh đặt tại cửa chính của nhà ở Đông Á và các đền chùa Phật giáo – Đạo giáo. Hình thức này cũng xuất hiện trong khu vực văn hóa chữ Hán như Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Ma Cao, Đài Loan, Malaysia, Nhật Bản và Việt Nam. Môn thần chủ yếu được dán hoặc đặt ở cửa trước, cửa sau; các chùa Phật giáo và Đạo giáo cũng thường đặt tượng môn thần ở cổng tam quan. Trong dân gian, phổ biến nhất là hình thức: hai bên cửa dán hai vị Tần Thúc Bảo (秦琼) và Uất Trì Cung (尉迟恭) làm môn thần; nếu chỉ có một cửa thì thường dán Ngụy Trưng (魏徵) hoặc Trung Quỳ (钟馗).
3Ngũ tự (五祀) là chế độ tế tự trong Trung Quốc cổ đại, dùng để thờ cúng năm vị thần bảo hộ trong và ngoài nhà ở. Đối tượng được thờ phụng cụ thể thay đổi tùy theo từng thư tịch, nhưng chủ yếu bao gồm các vị thần như Hộ (户), Táo (灶), Môn (门), Hành (行) và Trung lưu (中溜).
Lâm Thiền đáp: “Càng là chỗ cửa thành, bọn họ càng hay chèn ép khách qua đường. Họ chẳng cần làm ăn lâu dài, đồ ăn thức uống không chỉ hét giá cao hơn một phần mười, mà hương vị cũng chẳng ra làm sao.” Má Lưu phân trần: “Nhưng cái bụng của lão nô thật sự đói đến cồn cào rồi.”
Lâm Thiền nói: “Ta có chút chóng mặt nhức đầu, trước tiên cứ đến chợ Đông. Hai bên phố Huệ Hà đa phần là tiệm thuốc bắc và y quán, có thể mua vài viên dược hoàn. Ngay con phố nhỏ bên cạnh có bốn năm quán ăn sáng, vừa ngon lại vừa rẻ, có thể mua ăn tạm.”
Má Lưu cười bảo: “Tiểu thư từ nhỏ đã lớn lên ở kinh thành, rời đi ngần ấy năm rồi mà vẫn tường tận như lòng bàn tay vậy!”
Lâm Thiền khẽ mỉm cười, lại dặn: “Dặn dò quản sự cất kỹ thư của phụ thân, tiếp đó mang của hồi môn tới Tiêu phủ trước, để họ có sự chuẩn bị.”
Má Lưu truyền lời xong, xe ngựa liền chuyển hướng, đi xuyên phố băng hẻm tới phố Huệ Hà. Mua được dược hoàn, lại ăn sáng ở con phố bên cạnh, xong xuôi bèn đi thẳng tới Tiêu phủ. Từ xa đã thấy quản sự canh giữ đống của hồi môn vẫn đang khổ sở chờ đợi trước cửa. Nghe thấy tiếng động, gã vội chạy lại bẩm báo: “Đám giữ cửa nói vào bẩm báo, mà mãi chẳng thấy người trở ra.” Má Lưu hỏi: “Đã giục chưa?” Quản sự đáp: “Đã giục ba bận rồi, họ chỉ bảo chờ đấy.”
Lại qua nửa canh giờ, cửa ngách mở ra, một chiếc xe ngựa ô bồng từ bên trong đi ra, lao đi vun vút, nhanh chóng hướng ra phía phố lớn. Quản sự chạy lên trước, nhưng cửa đã đóng sầm lại. Má Lưu không ngừng oán trách, mặt Lâm Thiền không cảm xúc, chẳng buồn đáp lời.
Nửa canh giờ sau, cửa ngách lại mở ra, bốn năm ma ma đi ra, hai gã tiểu sai khiêng kiệu tiến lại gần. Trong đó có một ma ma bước tới hành lễ, tự xưng là Đỗ ma ma ở phòng Đại phu nhân Lý thị. Bà ta nói: “Hôm nay là ngày Trừ tịch, gia chủ vừa phải vào cung tham dự triều bái, lại phải đến tông từ thỉnh thần tế tổ, trên dưới bận rộn không ngơi tay, thành ra lại bắt Lâm tiểu thư phải đợi lâu rồi.”
“Dẫu là như thế thì cũng nên rước tiểu thư vào phủ trước rồi mới bàn tới chuyện khác chứ!” Má Lưu lạnh mặt bảo: “Tiêu phủ gia nghiệp to lớn, lý ra lễ nghĩa phải chu toàn nhất mới đúng.”
“Phải, phải!” Ma ma kia cũng chẳng giận, cười bồi.
Lâm Thiền những năm này cũng đã thấu hiểu chút nhân tình thế thái, thầm nghĩ má Lưu đúng là nhìn không thấu, nếu người ta đã có lòng ghẻ lạnh thì đợi ở ngoài phủ hay ở trong phủ có gì khác biệt đâu! Nàng không nói nhiều, bước xuống xe ngựa chuyển sang ngồi kiệu, rốt cuộc cũng vào được cửa. Kiệu khiêng suốt một mạch vào gian khách viện nơi góc khuất. Má Lưu ngó nghiêng bốn phía, bất mãn nói: “Thật là quá mức sơ sài rồi.”
Ma ma kia đáp: “Nếu thiếu thốn thứ gì, cứ việc nói với lão nô…” Lời còn chưa dứt, một nha đầu đã chạy xồng xộc tới, đứng trước cửa ra rả: “Bên chỗ đại điển tế tự đã bắt đầu rồi, Đại phu nhân đang sốt ruột, sai bọn ta đi khắp nơi tìm ma ma, vậy mà ma ma lại ở đây lười biếng.”
Ma ma vội đáp: “Ta đi ngay đây.” Nói đoạn, bà ta cười cười với Lâm Thiền, chẳng thèm đoái hoài đến má Lưu, đi theo nha đầu kia ra cửa. Má Lưu đầy bụng căm phẫn, Lâm Thiền ngược lại giữ tâm thái bình hòa, sai Tiểu My mở rương lấy đồ, thu dọn hành lý, tạm thời thu xếp ở lại.
—
Tại huyện Thanh Bình, cách ngoại ô kinh thành năm dặm, sắc trời âm u, tuyết rơi dày đặc, bông tuyết lớn như lông ngỗng. Gió bấc cuộn lên, táp thẳng vào mặt. Người đi đường thưa thớt, một lão ông bán than kéo chặt vạt áo, đẩy chiếc xe cút kít vội vã về nhà. Đi ngang qua nha môn huyện, thoáng thấy dưới ánh lồng đèn đỏ có một người của quan phủ đang đứng đó, lão không dám nhìn nhiều, cắm cúi bước đi.
Bổ đầu Trương Vĩ đã đứng đó đợi từ lâu, tuyết rơi trên áo cũng đã tan thành nước. Cảnh tượng này thật đúng là: Mòn mắt trông hoài khách quý qua, tuyết tựa hoa lê lấp nẻo đường.
Chợt có một cỗ xe ngựa phi nhanh tới rồi dừng bánh vững vàng. Hai tùy tùng vận đồ cẩm y nhảy xuống, đặt bục xuống xe ngựa, lại vén tấm rèm vải bố ra. Một nam tử thân choàng áo choàng đen, giẫm lên bục bước ra. Thân hình chàng cao lớn, diện mạo thanh tú, cử chỉ khiêm nhường.
Tùy tùng Phúc An mở một chiếc ô giấy dầu lớn để che chắn gió tuyết cho chàng. Trương Vĩ tiến lên đón trước, chắp tay khom lưng vái chào: “Cửu gia vạn an.”
Tiêu Vân Chương đáp lễ: “Đường tuyết trơn trượt, bùn lầy khó đi, dọc đường đi lại gian nan, phiền Trương bổ đầu phải đợi lâu rồi.”
Trương Vĩ nói: “Không lâu gì đâu, chính sự quan trọng, mau đi theo ta.” Dứt lời, hắn đẩy cửa ngách ra, Tiêu Vân Chương rảo bước đi theo, ngẫm nghĩ một lát rồi hỏi: “Thẩm Mục phạm tội gì?”
Trương Vĩ đáp: “Giết người cướp của, chứng cứ rành rành, tội chết không thể dung thứ.”
Tiêu Vân Chương không hỏi thêm nữa.
Ngày Trừ tịch quan phủ đã niêm phong ấn tín, nha môn trống không chẳng một bóng người, xung quanh tĩnh mịch như tờ, chỉ có tiếng tuyết rơi và tiếng bước chân giẫm đạp trên nền tuyết rồn rột vang lên không ngừng. Đi mãi đến trước lao ngục mới thấy một đốm lửa bé bằng hạt đậu, có hai ngục lại đang túc trực ở đó. Trương Vĩ hiển nhiên đã đánh tiếng từ trước, hai kẻ đó liền cùng tiến lại hành lễ, hàn huyên đôi câu.
Phúc An dâng lên một hộp thức ăn, bên trong nào là vịt quay, cá tươi, thịt kho, giò heo ướp tương, món gì cũng đủ cả, lại dâng thêm hai vò rượu Kim Hoa. Tiêu Vân Chương đưa ra hai tờ ngân phiếu, ngục lại xua tay bảo: “Không dám nhận.”
Tiêu Vân Chương nói: “Tiền mừng đêm Trừ tịch, đây là lẽ thường tình, có gì mà không dám nhận.”
Trương Vĩ cũng nói: “Có thể nhận!”
Lúc này ngục lại mới tạ ơn, hớn hở nhét vào trong ống tay áo.
Trương Vĩ nói: “Mau đưa Cửu gia đi gặp phạm nhân Thẩm Mục.” Ngục lại vội vã dẫn đường phía trước, đến gian buồng giam thứ chín thì tiếng mở khóa vang lên tiếng leng keng. Tiêu Vân Chương một mình bước vào trong, bán quỳ trước mặt Thẩm Mục, giơ cao ngọn đèn chăm chú quan sát. Chỉ thấy hắn đầu tóc bù xù, mặt mày nhem nhuốc, máu nồng thấm đẫm vạt áo, dáng vẻ vô cùng thê thảm.
Thẩm Mục cất tiếng hỏi trước: “Kẻ đến có phải là Trần Minh Gia?”
Cái tên này đã nhiều năm không có ai hỏi han đến, bỗng nhiên nay được nhắc lại, tựa như gảy vào chiếc dây trong lòng, lớp bụi bặm tích tụ trên dây bay tứ tán, nghẹn ứ nơi cuống họng, thật khó diễn tả thành lời. Chàng chỉ khẽ gật đầu. Thẩm Mục lại hỏi: “Vụ án dầu đèn chùa Bạch Tháp, ngươi còn nhớ không?”
Năm Vạn Xương thứ mười ba, Hoàng đế tế tự tiên tổ tại chùa Bạch Tháp, đại điển đang lúc trang nghiêm thì mấy ngọn đèn trường minh bỗng nhiên vụt tắt. Long nhan nổi trận lôi đình, hạ chỉ điều tra triệt để. Hình bộ nhanh chóng tra ra, trong dầu trà của đèn trường minh bị pha lẫn một lượng lớn mỡ cá, lấy thứ kém chất lượng thay thế thứ tốt để mưu đoạt lợi lớn, thực chất là một vụ án tham ô vô cùng nghiêm trọng.
Tiêu Vân Chương nói: “Phụ thân cùng huynh trưởng vì vụ án này mà bỏ mạng, nỗi đau rong ruổi suốt một đời, sao có thể quên!”
Thẩm Mục nói: “Phụ thân và huynh trưởng ngươi chẳng qua chỉ là gánh tội thay cho kẻ khác, đúng là oan uổng quá thay!”
Tiêu Vân Chương chậm rãi hỏi: “Lời này từ đâu mà có?”
Thẩm Mục lại bảo: “Ta thân hãm vòng lao lý, đích thị là bị kẻ gian hãm hại, ngươi hãy cứu ta một mạng trước đã.”
Tiêu Vân Chương nói: “E là ngươi nhầm rồi, ta chỉ là một kẻ thương nhân nơi phố chợ, địa vị thấp kém, lời nói chẳng có trọng lượng, đâu ra bản sự lớn như thế.”
Thẩm Mục nói: “Vậy thì chẳng còn gì để nói nữa.”
Tiêu Vân Chương cười lạnh một tiếng, đứng dậy quay người bỏ đi. Tiễn bước đến gần cửa, chàng lại bị Thẩm Mục gọi giật lại. Hắn thở dài nói: “Người sắp chết nói lời thành tâm! Ngươi lại gần đây, ta nói cho ngươi biết, tai vách mạch rừng, chớ để bọn họ nghe thấy.”
Lúc này Tiêu Vân Chương mới ghé tai lại gần, Thẩm Mục thầm thì: “Vụ án dầu đèn chùa Bạch Tháp năm đó, các quan viên bị trừng trị ở Lễ bộ, Hộ bộ, Thái thường tự, Quang lộc tự nhiều không đếm xuể, tên bị phán tội, người bị cách chức, kẻ bị lưu đày. Duy chỉ có một tên tham quan là có thể toàn thân lui về, yên ổn cho đến tận hôm nay.”
Tiêu Vân Chương hỏi: “Là ai?”
Thẩm Mục đáp: “Thượng thư Lại bộ, Tiêu Túc Khang, Tiêu đại nhân.”
Sắc mặt Tiêu Vân Chương sa sầm xuống, chàng trầm mặc một hồi lâu mới hỏi: “Ngươi có bằng chứng không?”
Thẩm Mục lắc đầu: “Tiêu đại nhân tham lam xảo quyệt, thủ đoạn tàn độc, hành sự cẩn trọng, nào có để lộ nửa phần sơ hở.”
Tiêu Vân Chương nói: “Không căn không cứ, sao ta có thể tin ngươi?”
Thẩm Mục phân trần: “Năm Vạn Xương thứ mười ba, ta là Tự thừa của Thái thường tự, phụ trách việc nhang đèn điện thờ ở chùa Bạch Tháp, vì chịu liên lụy mà bị cách chức lưu đày. Mãi mới chịu đựng được đến ngày mãn hạn tù, về kinh được vài ngày liền vướng vào vòng lao lý, muốn dồn ta vào chỗ chết.”
Tiêu Vân Chương im lặng không đáp. Thẩm Mục th* d*c một hơi: “Năm đó dầu trà dùng cho đèn trường minh là do trấn Phùng Gia ở Thường Sơn thuộc Giang Nam chuyên cung ứng. May ra ở đó vẫn còn lưu lại chút manh mối nhỏ nhặt, chuyện tương lai thế nào, toàn bộ trông cậy vào tạo hóa của ngươi rồi.”
Quả thật là: Tuyết giấu cò trắng, bay lên mới thấy. Liễu che vẹt xanh, cất tiếng mới hay.
Tiêu Vân Chương bước ra khỏi nha môn, cáo từ Trương Vĩ rồi lên xe ngựa. Chàng chỉ lặng yên ngồi đó, không ai dám làm phiền. Chẳng rõ đã trôi qua bao lâu, chàng mới phân phó: “Sắm thêm chút lợn, dê, gà, vịt cùng rượu ngon loại mạnh đem tới nhà Trương bổ đầu, gửi thêm cho hắn năm mươi lượng, không dùng ngân phiếu, chỉ đưa bạc thỏi.”
Phúc An nhận lệnh đi truyền đạt, lát sau quay lại hỏi: “Gia tính đi đâu ạ?”
Tuyết đã thưa dần, gió thổi qua ngọn cây, không khí lạnh thấu xương, tiếng pháo nổ vang rền như sấm động. Một lúc lâu sau, Tiêu Vân Chương mới lạnh giọng nói: “Về Tiêu phủ.”
Cõi Đời Sáng Tỏ - Đại Cô Nương
