Chương 23: Sắc Phong Đệ Nhất Thuyền Nan

Tiếng trống đồng giục giã từ cửa lạch Sa Huỳnh dội thẳng vào mái ngói đình làng Thạch Bi, rền vang như sấm động. Cùng lúc ấy, tiếng loa đồng sang sảng xé toang làn sương sớm — Thuyền quan Khâm sai triều đình phụng mệnh giá đáo!

Ngồi trên sập đá hoa cương nơi gian trong đình làng, lão Cát khẽ giật mình, hai bàn tay gân guốc đặt trên đầu gối siết nhẹ. Dưới bàn tay dịu dàng của con dâu Thục Nương, dải băng vải thô tẩm thuốc rễ bần và lá tía tô cuối cùng cũng được nhẹ nhàng gỡ xuống. Mấy ngày qua, bóng tối mịt mùng bao trùm lấy lão sau chuyến vượt bão sinh tử, hai khóe mắt từng rách toạc ứa máu vì gượng dùng cạn kiệt Tuệ Nhãn Thấu Luồng. Nhưng giờ đây, khi lớp vải đẫm mùi thảo mộc ấm nồng vừa rời khỏi đôi mắt, làn gió biển quen thuộc ùa vào mát rượi.

Vết rách nơi khóe mắt đã se lại thành vệt sẹo mỏng, không còn buốt rát. Lão Cát chớp nhẹ đôi mi bạc trắng. Những quầng sáng nhờ nhợ mờ đục như váng dầu dần tan biến, nhường chỗ cho ánh ban mai tinh khôi tràn qua ô cửa gỗ lim. Thị lực chín mươi hai năm tưởng chừng tắt lịm nay đã sáng rõ trở lại. Lão thấy rõ vạt áo nâu bạc màu đẫm mồ hôi của Thục Nương, thấy nét mặt mừng rỡ đến trào nước mắt của người con dâu hiếu thảo — Cha! Mắt cha nhìn lại được rồi phải không cha?

Lão Cát mỉm cười đôn hậu, khẽ vỗ lên mu bàn tay thô ráp của nàng dâu — Nhờ ơn trời đất và bát thuốc rễ bần của con, mắt lão đã sáng tỏ rồi. Đừng lo nữa dâu à. Mau ra sân xem, thuyền triều đình đã cập bến lạch.

Lão Cát chống cây gậy tre già, vững chãi bước ra hiên đình. Trước mắt lão, trời biển Sa Huỳnh sau bão hiện lên khoáng đạt lạ kỳ. Dưới bóng râm của cây bàng cổ thụ, Đề Đốc Đoàn Chấn Lạc cùng Hoài Ân và trai tráng vừa từ bãi đất bồi dưới chân núi chạy về. Vạt áo thô của Chấn Lạc còn vương vệt bùn đất nơi mó nước, vết thương trên trán và bả vai đã khô miệng, nét mặt vị võ tướng không giấu nổi vẻ chấn động, trang nghiêm.

Từ phía đường lạch tiến vào, một đoàn tùy tùng chỉnh tề cờ xí rợp trời rẽ lối. Đi đầu là hai hàng thị vệ áo đỏ bưng gươm lệnh và cờ thêu rồng vàng bay phần phật trong gió chướng. Ở giữa, một vị Khâm sai đại thần mình vận gấm tía, thắt đai ngọc chạm hoa văn thủy ba, vẻ mặt uy nghiêm nhưng ánh mắt cương trực, chầm chậm bước qua cổng tam quan đình làng Thạch Bi. Phía sau ngài, bốn người lính cung kính khiêng một chiếc kiệu phủ vải điều đỏ thắm.

Nhìn thấy bóng áo gấm của Khâm sai, Chấn Lạc lập tức bước lên phía trước, quỳ sụp xuống nền gạch Bát Tràng rêu phong, hai tay chắp trước ngực, giọng trầm đục vang lên — Tội thần Đoàn Chấn Lạc, Đề Đốc Thủy quân áp tải lương thực, khom lưng xin chịu tội đắm thuyền làm hao tổn quân lương trước Khâm sai đại nhân!

Hơn một trăm năm mươi người dân Cồn Én cùng bà con xóm Thạch Bi nín thở, bầu không khí nơi sân đình bỗng chốc lặng phắt, chỉ còn tiếng sóng biển ngoài xa vỗ bờ ì oạp.

Khâm sai dừng bước trước bậc thềm, đưa mắt nhìn quanh sân đình. Ánh mắt ngài lướt qua những gương mặt lấm lem cát biển nhưng tràn đầy tình nghĩa của dân chài, dừng lại thật lâu nơi Chấn Lạc với manh áo vải thô dính bùn, rồi dõng dạc rút đạo chiếu thư thêu kim tuyến mở rộng trước gió — Đoàn Chấn Lạc nghe chỉ! Bản sớ cấp báo cùng biểu chương hỏa tốc của ngươi chuyển tới dịch trạm đã được phụng trình khẩn cấp. Hoàng thượng thấu suốt nỗi hiểm nguy nơi bãi ngang Sa Huỳnh, hiểu rõ sức cuồng nộ của trời đất. Ngươi tuy phạm tội làm đắm thuyền gỗ và hao tổn quân lương, nhưng đã biết phục thiện, dám phá kho lương trên đồn cao cứu đói cho bá tánh Cồn Én, lại cùng quân sĩ xắn tay khơi nguồn nước ngọt chuộc lại lỗi lầm. Nay triều đình chuẩn tấu biểu chương, đặc xá miễn tội chết cho Đề Đốc Đoàn Chấn Lạc cùng toàn thể binh sĩ Thủy quân, lưu nhiệm chức vị để tiếp tục hộ dân an bờ cõi!

Chấn Lạc run lên bần bật vì xúc động, dập đầu chạm nền gạch rêu phong — Tạ ơn hồng ân bao la của Hoàng thượng! Tạ ơn đại nhân khai ân!

Khâm sai khẽ gật đầu, rồi ngài cất cao giọng đọc tiếp phần sau của chiếu chỉ, âm vang rộn rã khắp xóm chài — Gia tộc họ Mạch cùng thợ chài xóm Thạch Bi không màng hiểm nguy bão dữ, dùng thuyền nan mộc mạc kết giàn liên hoàn vượt xoáy ngầm cứu sống hơn một trăm năm mươi mạng dân lành và quân sĩ, ấy là đại nghĩa nghìn năm hiếm có. Triều đình ban thưởng cho xóm chài năm trăm lạng bạc trắng cùng ba mươi sấp lụa là để ghi nhận công lao!

Tiếng hò reo vang dội vỡ òa khắp sân đình. Những người tị nạn Cồn Én ôm chầm lấy nhau khóc ròng trong niềm hân hoan tột cùng.

Khâm sai cất chiếu thư, bước thẳng lên thềm đình, hướng về phía lão Cát đang đĩnh đạc đứng tựa gậy tre. Ngài chắp tay cung kính, nghiêng mình trước người thợ già chín mươi hai tuổi:— Lão trượng Mạch Vĩnh Cát, triều đình còn có ngự ban đặc biệt dành riêng cho cụ và xóm Thạch Bi.

Khâm sai vung tay ra hiệu. Bốn người lính cẩn trọng mở tấm lụa điều phủ trên kiệu ra. Dưới ánh nắng sớm rực rỡ, một bức biển ngự ban bằng gỗ mun khảm xà cừ óng ánh hiện ra trang trọng. Chính giữa bức biển là bốn chữ lớn thếp vàng chói lọi, nét chữ rồng bay phượng múa: “Đệ Nhất Thuyền Nan Duyên Hải”.

Khâm sai trân trọng nâng bức biển, trao tận tay lão Cát — Hoàng thượng đích thân ngự bút sắc phong danh hiệu này cho xóm Thạch Bi. Bách nghệ đan thuyền nan trét chai dầu rái của tiền nhân truyền lại không chỉ là kế sinh nhai bãi ngang, mà đích thực là bảo vật cứu dân hộ quốc. Xin lão trượng đón nhận tấm lòng của triều đình!

Lão Cát rưng rưng đón lấy bức biển ngự ban. Đầu ngón tay gân guốc chai sạn gần một thế kỷ của lão miết nhẹ lên từng nét chữ thếp vàng, cảm nhận thớ gỗ mun mát rượi. Đôi mắt lão sáng lên tia sáng hổ phách ấm áp. Suốt bao đời qua, những chiếc thuyền nan mộc mạc đan từ tre lồ ô ngâm bùn trét dầu rái non luôn bị quan nha coi rẻ là đồ thô sơ của đám dân chài nghèo bãi ngang. Giờ đây, giàn thuyền nan lá sen nhẹ tênh đã được tôn vinh đàng hoàng nơi chốn đình trung, chứng minh sức sống quật cường của bách nghệ dân gian.

Lão Cát trao bức biển cho Hoài Ân nâng đỡ, rồi chỉnh trang lại vạt áo chàm, cung kính cúi mình bái tạ — Lão hủ thay mặt bà con xóm chài Thạch Bi xin kính cẩn tạ ơn hồng ân của triều đình. Danh hiệu cao quý này thuộc về mồ hôi của bao thế hệ thợ nan và xương máu của bà con bám biển.

Nói đoạn, lão ngẩng cao đầu, ánh mắt thâm trầm hướng về phía Khâm sai, từ tốn thưa — Bẩm Khâm sai đại nhân, ân điển năm trăm lạng bạc và lụa là quả thực quá đỗi lớn lao. Nhưng ngoài khơi xa, doi cát Cồn Én đã sụp đổ hoàn toàn, hơn một trăm năm mươi con người tị nạn nay mất sạch cửa nhà, chẳng còn chốn nương thân. Lão hủ mạo muội xin phép đại nhân cho trích toàn bộ năm trăm lạng bạc thưởng này sung vào quỹ chung của làng, để mua thêm tre gỗ, dựng lán trại kiên cố cho bà con Cồn Én định cư lâu dài trên mảnh đất bồi dưới chân núi hoa cương. Được như thế, tấm lòng cứu nạn của xóm chài mới trọn vẹn, và ơn mưa móc của triều đình mới thấm đẫm đến từng mái nhà.

Lời lão vừa dứt, cả sân đình lặng phắt trong giây lát rồi vỡ òa những tiếng trầm trồ thán phục. Đoàn Chấn Lạc xúc động nhìn người thợ già, ánh mắt ánh lên vẻ kính phục khôn xiết. Khâm sai đại thần sững sờ giây lát, rồi ngài vuốt chòm râu dài, cất tiếng cười sang sảng — Hay cho câu “tấm lòng cứu nạn mới trọn vẹn”! Lão trượng tuổi ngoài chín mươi mà nghĩa cử cao đẹp tựa Thái Sơn. Bản quan xin chuẩn tấu lời thỉnh cầu của cụ! Năm trăm lạng bạc này giao trọn cho xóm Thạch Bi toàn quyền chi dùng tái thiết gia cư!

Tiếng reo hò rộn rã dội vang cả góc trời. Những bà mẹ bồng con, những bác phu lương tóc hoa râm nơi Cồn Én ứa nước mắt sụp lạy tạ ơn.

Đúng lúc ấy, từ giữa đám đông, một bóng dáng nhỏ thó lách qua chân người lớn, lon ton chạy thẳng vào sân đình. Đó là bé Mầm, đôi má rám nắng ửng hồng vì chạy vội. Trên đôi bàn tay bé xíu gầy guộc, con bé nâng niu một vật nhỏ, hớn hở bước tới trước thềm đình nơi lão Cát đang đứng — Cụ nội Cát ơi! Cháu tặng cụ này!

Lão Cát cúi xuống, đón lấy bàn tay nhỏ nhắn của con bé. Nằm gọn trong lòng bàn tay chai sạn của lão là con cá gỗ đẽo dở ngày nào ngoài Cồn Én sạt lở. Trận bão kinh hoàng đã qua, những ngày lánh nạn trong đình làng, con cá gỗ đã được gọt giũa hoàn chỉnh, từng chiếc vảy cá được khắc tỉ mỉ, thân mình chuốt bóng loáng và hai mắt cá được điểm bằng hai hạt cườm đen nhánh lấp lánh dưới nắng.

Bé Mầm ngước đôi mắt tròn xoe trong veo lên nhìn lão, giọng non nớt — Con cá gỗ của cháu không biết chìm đâu cụ nội Cát ạ. Cháu chuốt bóng như thuyền nan của cụ rồi, cháu tặng cụ để cụ mang đi biển dẫn đường nhé!

Lão Cát ôm con bé vào lòng, chòm râu bạc khẽ run lên vì xúc động. Khóe mắt lão ươn ướt, cả sân đình nghẹn ngào trước hình ảnh mộc mạc mà chan chứa tình người. Giữa hoạn nạn bão bùng, mầm sống bình yên và tình nghĩa xóm làng đã đâm chồi xanh biếc.

Trời ngả về chiều rồi sập tối. Đình làng Thạch Bi rực rỡ ánh đuốc hoa, nồi cháo đặc thơm lừng hương gạo mới cùng những vò rượu cúng được mở ra thết đãi quan quân và bà con. Đêm hội làng tưng bừng mừng ngày thoát nạn kéo dài trong tiếng hò reo, tiếng đàn ca rộn rã.

Nhưng khi đêm dần về khuya, tiếng cười nói ngoài sân đình bắt đầu lắng dịu, lão Cát lặng lẽ bước ra khỏi gian thờ. Dưới ánh trăng bàng bạc chiếu qua rặng dừa, lão khẽ vẫy tay gọi Hoài Ân đang đứng bên hiên đình, rồi chậm rãi sải bước về phía góc xưởng đan nan quen thuộc. Nơi đó, vạc dầu rái gia truyền của họ Mạch vẫn đang âm ỉ tỏa ra những đốm than đỏ hồng và mùi nhựa non ấm nồng xua tan cái lạnh của biển đêm.