Chương 3: Cây Thước Ổi Và Bài Học Định Âm

Chiếc ủng của Lợi “Sứt” vừa nhấc lên, vệt bột màu đỏ tươi chói lọi nơi mép vải rách như một tia lửa đập thẳng vào mắt Toàn. Thằng bé nín thở, định bước lên một bước nhìn cho rõ hơn thì Lợi “Sứt” đã lấy lại thăng bằng. Hắn giậm mạnh chân xuống nền đá dăm, liếc xéo hai ông cháu Toàn bằng nửa con mắt rồi hừ giọng “Liệu hồn mà tính đường dọn đi sớm!”

Dứt lời, gã hộ pháp cùng hai tên tay chân quay ngoắt ra ngõ bến, tiếng ủng lội bùn bì bõm xa dần rồi mất hút sau rặng bần. Đám thợ chài xì xào thêm vài câu ái ngại rồi cũng tản đi, để lại khoảng sân bến trơ trọi giữa làn gió sông lành lạnh.

Bữa cơm trưa trong gian xưởng mộc trôi qua trong bầu không khí lặng ngắt. Mâm cơm đạm bạc chỉ có đĩa rau muống luộc chấm tương cùng vài con cá bống kho tiêu săn cứng. Tiếng đũa tre chạm vào miệng bát sành phát ra từng nhịp khô khốc.

Ông Khiêm ngồi đối diện, lưng còng gập xuống, chậm rãi và từng miếng cơm. Ánh mắt ông đăm chiêu nhìn qua ô cửa sổ trông ra bến nước ngập đỏ ngầu phù sa. Toàn buông đũa, hai bàn tay nhỏ bé đan chặt vào nhau trên mặt bàn gỗ xù xì. Lòng nó cuộn trào bao nỗi uất nghẹn từ sáng tới giờ.

“Ông ơi...” Toàn ngập ngừng cất tiếng, đôi mắt to tròn nhìn thẳng vào gương mặt phong sương của ông nội.

Ông Khiêm ngẩng đầu lên, ánh mắt dịu lại “Sao thế c* Toàn? Cơm không vừa miệng à cháu?”

“Cháu nuốt không trôi, ông ạ,” Toàn mím môi, giọng run run nhưng ánh mắt sáng quắc vẻ kiên định. “Mọi người cứ bảo cha hóa ma quỷ quấy phá bến sông. Cả lão Lợi ‘Sứt’ cũng dọa nạt, bảo bùn máu là do cha làm bến động long mạch. Cháu không tin! Cha thương cháu, thương ông, thương cả xóm bến này. Cháu... cháu muốn tìm lại chiếc thước kẹp đồng tám tấc của cha dưới lòng sông. Có cây thước của cha về đây, cháu sẽ chứng minh cho cả làng thấy cha cháu là người tốt, không bao giờ làm điều bậy bạ!”

Nghe những lời gan ruột của đứa cháu tám tuổi, bàn tay cầm đũa của ông Khiêm khựng lại giữa không trung. Đôi mắt già nua của người thợ lặn cả đời ăn sóng nói gió chợt hoe đỏ. Ông đặt bát cơm xuống, vươn bàn tay thô ráp, nứt nẻ xoa nhẹ lên mái tóc khét nắng của Toàn.

“Cha cháu là đứa con hiếu thảo, người thợ mộc đứng đắn,” ông Khiêm thở dài một hơi thật sâu, giọng nghẹn ngào. “Năm xưa nó hy sinh thân mình cứu thuyền bè cho xóm, sống chết cũng vì cái nghĩa. Miệng lưỡi người đời nông cạn, cháu đừng để bụng.”

Nói rồi, ông Khiêm đứng dậy, bước chầm chậm về góc xưởng mộc, nơi chất những khúc gỗ khô ráo kê trên giá cao. Ông lục tìm một lúc rồi rút ra một thanh gỗ ổi già, thớ mịn màng và đanh chắc như ngà. Ông ngồi bệt xuống ngạch cửa, lấy con dao trổ sắc lẹm giắt bên hông ra.

Từng lát gỗ mỏng tang bay lả tả dưới lưỡi dao điêu luyện của người thợ già. Đôi bàn tay gân guốc thoăn thoắt đẽo gọt, mài giũa tỉ mỉ từng chi tiết thân thước, ngàm kẹp và rãnh trượt. Chỉ chưa đầy nửa canh giờ, một chiếc thước kẹp mộc nhỏ nhắn, nhẵn nhụi, dài chừng một gang tay vừa vặn với lòng bàn tay trẻ con đã hoàn thành.

Ông Khiêm cầm giẻ tẩm chút dầu trẩu miết đều lên thân thước rồi trao cho Toàn. Gỗ ổi già tỏa ra mùi thơm dịu, ấm sực nơi da thịt.

“Cầm lấy, c* Toàn,” ông nói chậm rãi. “Cây thước đồng của cha cháu nằm sâu dưới vực, nước xiết bùn lầy, trẻ con chưa thể xuống được. Nhưng dòng máu thợ lặn, thợ mộc nhà họ Tạ chảy trong người cháu. Muốn tìm lại đồ của cha, trước hết phải học cách hiểu được tiếng lòng của sông.”

Dứt lời, ông Khiêm dắt tay Toàn bước ra bến cọc sau nhà. Con nước lũ vẫn cuồn cuộn chảy, táp từng đợt sóng bạc đầu vào hàng cọc gỗ tiêu cắm sâu ven bãi sà lan mục. Gió sông thổi thốc làm bay vạt áo nâu sồng của ông lão.

Ông Khiêm chỉ vào một thân cọc lim xám xịt cắm ngập nửa th*n d*** bùn nước “Nghề nhà ta có phép ‘định âm đáy nước’. Nước truyền tiếng nhanh và xa hơn cõi bờ nhiều lần. Người thợ mộc không chỉ nhìn bằng mắt, mà phải nghe bằng thước. Khi gõ thước vào cọc tiêu hay dầm gỗ, âm thanh dội lại sẽ cho ta biết dưới đáy là lim, sến hay trắc, chìm sâu mấy thước và mục ruỗng ra sao. Nào, gõ thử xem!”

Toàn đón lấy bài học vỡ lòng với tất cả sự cẩn trọng. Nó bước sát mép nước, cầm cây thước kẹp gỗ ổi trong tay phải, khẽ gõ mũi thước vào đầu cọc lim:Cộc! Cộc!

“Đừng nghe bằng mắt, hãy nhắm mắt lại,” giọng ông Khiêm trầm ấm bên tai. “Hít một hơi sâu, áp tai sát cán thước gỗ, để cái tâm tĩnh như mặt giếng làng.”

Toàn làm theo lời ông. Nó nhắm nghiền đôi mắt, nép sát tai vào thân thước ổi vừa gõ. Xung quanh dường như biến mất, chỉ còn lại nhịp thở phập phồng của nó và dòng chảy lạnh buốt dưới chân. Đôi tai trời phú của Toàn bỗng trở nên vô cùng nhạy bén, bắt trọn từng rung động nhỏ nhất truyền qua thớ gỗ ổi.

Từ sâu dưới tầng bùn ngấu dày đặc nơi đáy sông, từng đợt âm vang dội ngược lênBồm... coong... bồm... coong...

Tiếng “bồm” trầm đục là âm thanh của lớp bùn non phù sa đang bao bọc xác gỗ; còn tiếng “coong” đanh gọn, ngân dài run rẩy chính là tiếng thở của những khung sà lan gỗ lim thời bao cấp đang nằm im lìm dưới đáy bến. Toàn cảm nhận rõ mồn một từng thớ gỗ mục rỗng hay chỗ còn chắc nịch, như thể một bản đồ ngầm vô hình đang hiện rành rọt trong tâm trí nó.

Cậu bé mở to mắt, reo lên khẽ khàng “Cháu nghe thấy rồi ông ơi! Dưới kia có ba xác thuyền lớn, một cái nằm nghiêng, khung gỗ lim vẫn còn đanh lắm!”

Ông Khiêm nở một nụ cười hiếm hoi, gật đầu đầy vẻ tự hào “Khá lắm, đúng là cháu của ông...”

Thế nhưng, nụ cười của Toàn chợt vụt tắt. Khi nó vừa định áp tai xuống nghe lại lần nữa, thì lẫn giữa nhịp rung tự nhiên “bồm... coong” của những thớ gỗ lim đáy nước, có một chuỗi âm thanh hết sức kỳ quái lọt vào tai nó.

Rè... e... rít... xịch... rè... e...

Âm thanh kim khí ấy không phải tiếng gõ gỗ quen thuộc, mà the thé, rít khẽ từng chặp theo một chu kỳ cơ khí vô cùng chuẩn xác. Nhịp rung rợn người ấy vọng lại từ hướng Vực Đụn xa xa, truyền dọc theo dòng chảy ngầm lạnh buốt, làm sống lưng Toàn chợt lạnh toát.

Toàn buông tay khỏi cọc gỗ, vội vàng quay sang níu lấy vạt áo ông nội “Ông ơi, sao dưới vực lại có tiếng gì rít khẽ như...”

Lời Toàn chưa kịp dứt thì từ ngoài khúc sông chính bỗng vang lên một tiếng động cơ gầm rú đục ngầu, xé toang không gian yên ắng của buổi trưa bến bãi.

Ụt... ụt... ầm... ầm!

Cả mặt nước sông Trà Lý chao đảo dữ dội, sóng cuộn trào dâng lên l**m ướt sũng ống quần của Toàn. Giữa làn khói dầu đen ngòm xả mù mịt mặt nước, một chiếc tàu vỏ sắt khổng lồ, đen trũi và không hề gắn biển số lừng lững rẽ sóng lướt ngang ngoài luồng sông sâu.