Chương 5: Tờ Giấy Thoái Chức

Gió sông vẫn rít qua từng kẽ nứa của chiếc thuyền nan khi Chu Hiền Đức gò lưng chèo đưa cụ Liêu cập bến Hà Đê Ty. Đôi bàn chân trần ngâm nước buốt của cụ vừa chạm tới thềm đất nện thì bóng hai tên nha sai áo nẹp đỏ đã từ trong màn sương mờ sấn tới.

Một tên bước ra, chắp tay nhưng ánh mắt lạnh tanh “Bẩm Liêu lão ti trưởng, quan Tuần phủ có lệnh truyền cụ sang Nha môn ngay trong buổi sớm. Ngài căn dặn chỉ mời một mình cụ, việc quân cơ khẩn cấp không được chậm trễ.”

Đinh Ngọc Lâm từ trong sân ty bước vội ra, khuôn mặt vuông hằn rõ vết sẹo giật giật vì phẫn nộ, toan chắn trước mặt thầy. Nhưng cụ Liêu khẽ giơ bàn tay chai sần lên ngăn lại. Cụ đưa mắt nhìn học trò, ngón trỏ cong gõ nhẹ hai nhịp vào vạt áo sờn “Ngọc Lâm ở lại coi sóc đội phu. Ta đi một lát rồi về.”

Cửa sau của Nha môn Tuần phủ khép chặt lại sau gót chân cụ Liêu. Không có tiếng trống lệnh, không có nha dịch dàn hàng hai bên tả hữu, chỉ có sự vắng lặng nặng nề bao trùm khắp gian nội đường. Hứa Tòng Lâm ngồi ngay ngắn sau chiếc án thư bằng gỗ trắc, trên người khoác chiếc áo trực lĩnh màu xanh lam thêu hạc bạc lộng lẫy. Thấy cụ bước vào, hắn không đứng dậy, chỉ khẽ nhếch mép nở nụ cười nhã nhặn đến giả tạo.

“Liêu lão ti trưởng vất vả rồi.” Hứa Tòng Lâm nâng chén trà tỏa khói nghi ngút, giọng nhẹ như gió thoảng. “Sương sớm sông Lục Giang độc lắm, cụ tuổi cao tám mươi bảy, sớm hôm dầm dề mé nước như thế, há không sợ hao tổn nguyên khí sao?”

Cụ Liêu chắp tay hành lễ theo phép tắc, lưng hơi khom nhưng ánh mắt đục sương vẫn thẳng tắp nhìn xoáy vào kẻ đối diện “Đội ơn Hứa phủ doãn nhọc lòng. Đê Vạn Niên chưa yên, dân hai vạn hộ chưa ngủ, lão phu nào dám màng đến thân già.”

Hứa Tòng Lâm cười nhạt, đặt chén trà xuống đĩa sứ phát ra một tiếng "cạch" khô khốc. Hắn đưa tay vỗ nhẹ lên một tập hồ sơ dày cộp bọc gấm vàng đặt sẵn bên mép bàn “Bản phủ biết cụ một đời cống hiến cho con đê Bạch Hạc. Thế nhưng, đời người ai nắm tay được từ tối đến sáng? Sáng nay lại phòng trình lên sổ sách tồn kho vật liệu từ mười năm trước, khi cụ còn đương chức Ti trưởng. Trong đó ghi rõ, hơn một ngàn cây lim lõi thượng nguồn do triều đình cấp phát đã không cánh mà bay, chữ ký xuất kho lại chính là bút tích của cụ. Khoản ngân khố trị giá hơn ngàn lượng bạc ấy… chẳng hay cụ có còn nhớ đã trôi dạt về phương nào chăng?”

Một đòn vu khống trắng trợn. Cụ Liêu nhìn xấp giấy tờ vàng ố được dàn dựng tinh vi, khóe môi nhăn nheo khẽ giật. Mười năm trước, trận lũ lớn cuốn phăng đoạn đê bến cạn, chính cụ đã phát lệnh chuyển số gỗ ấy sang cứu nguy cho khúc đê Lục Hà, có tấu sớ đóng dấu của ba ty phê chuẩn. Nay chúng dám lục lại, xé lẻ văn thư để biến công lao cứu dân thành tội ăn chặn vật liệu công.

Không đợi cụ lên tiếng, Hứa Tòng Lâm đã rút từ dưới tập hồ sơ ra một tờ hoa tiên trắng tinh, trên đó những dòng mực đen viết sẵn nét chữ nắn nót. Hắn đẩy tờ giấy cùng nghiên mực son về phía cụ:“Liêu lão ti trưởng, bản phủ niệm tình cụ tuổi già sức yếu, lại mang danh hiệu Lão ti trưởng danh dự do tiên đế ban thưởng, không nỡ đem việc cũ ra trước công đường xét xử làm nhục thể diện của bậc lão thần. Cụ xem, trong tờ đơn này chỉ ghi rõ cụ vì tuổi cao mắt mờ, xin tự nguyện thoái lui khỏi mọi chức vụ và danh hiệu danh dự, giao lại toàn bộ quyền hành đê điều cho kẻ trẻ tuổi gánh vác. Cụ chỉ cần điểm chỉ vào đây, tập hồ sơ này lập tức sẽ hóa thành tro bụi trong lò than. Cụ được về an dưỡng tuổi già, thanh danh vẹn toàn, há chẳng phải vẹn cả đôi đường sao?”

Cụ Liêu rũ mắt nhìn tờ giấy thoái chức mỏng manh nằm trên mặt bàn.

Cụ thấu rõ tim đen của con cáo già này. Hứa Tòng Lâm đâu cần tước bỏ cái danh hiệu hư ảo của một lão nhân gần đất xa trời. Hắn sợ, sợ đến mất ăn mất ngủ chính là đạo sắc phong ngự ban mà tiên đế trao cho cụ năm xưa — đạo sắc cho phép Lão ti trưởng danh dự được quyền dâng tấu sớ trực tiếp lên Ngự sử đài mà không cần qua sự phê duyệt của Tuần phủ sở tại. Tờ giấy mỏng này một khi có dấu tay của cụ, sợi dây giám sát duy nhất nối thẳng về triều đình sẽ bị cắt đứt. Khâm sai Lê Tự Minh đến nơi sẽ chỉ thấy một Tuần phủ mẫn cán và một công trình đang dang dở, còn hàng trăm trượng cọc mục rỗng ruột dưới chân đê Vạn Niên sẽ vĩnh viễn bị chôn vùi trong bùn đen.

Cụ Liêu ngẩng đầu lên. Giọng cụ cất lên đều đặn, phẳng lặng và lạnh tanh như người đọc ngấn nước mùa cạn “Hứa phủ doãn, lão phu sáu mươi năm coi sóc bờ cõi sông Lục, từng khúc đê, từng con nước lớn ròng đều khắc sâu trong tim tủy. Đạo trị thủy lấy việc giữ mạng cho dân làm gốc, lấy cọc lim lõi làm cốt tủy. Thứ cọc mục bọc bùn dẻo ngoài kia gõ vào nghe rỗng tuếch, cũng giống như tấm lòng của kẻ vắt cạn mồ hôi nước mắt của dân vậy. Tờ giấy thoái chức này, lão phu tuyệt đối không ký, ngón tay này cũng không bao giờ điểm chỉ.”

Nụ cười trên gương mặt béo tốt của Hứa Tòng Lâm tắt ngấm, thay vào đó là nét u ám, dữ tợn của kẻ quen thói quyền uy. Hắn đứng phắt dậy, chống hai tay xuống mặt bàn, rướn người về phía trước, ria mép rung lên bần bật “Liêu Khắc Thuận! Bản phủ nể mặt cụ già nua mà cho một lối thoát, chớ có rượu mời không uống lại muốn uống rượu phạt! Cụ tưởng giữ được cái quyền dâng tấu sớ là triều đình sẽ nghe lời một lão già lẩm cẩm hay sao? Bản phủ nói cho cụ biết, nếu cụ còn ngoan cố làm trở ngại đại sự trị thủy của bản trấn, phao tin đồn nhảm làm loạn lòng dân, bản phủ sẽ lập tức hạ lệnh tống giam cụ vào ngục tối. Tội tham ô vật liệu triều đình đủ để l*t s*ch áo mão, tra tấn khảo đả đến chết rục xương trong lao! Thân tàn ma dại này của cụ, chịu nổi mấy hồi roi vọt?”

Cụ Liêu vẫn đứng sừng sững, hai bàn tay buông thõng bên hông, ngón tay trỏ phải cong queo hơi siết lại. Nỗi đau âm ỉ nơi lồng ngực chợt nhói lên một nhịp — quả tim mòn mỏi của cụ lại trở chứng đau thắt. Nhưng cụ không chớp mắt, khí phách kiên cường hun đúc qua bốn đời vua tỏa ra bức người “Thân xác lão phu gần chín mươi năm dãi dầu sương gió, chút thịt da này có nát dưới gậy gộc nha môn cũng chẳng hề gì. Nhưng con đê Vạn Niên chắn trước ngực hai vạn hộ dân thì không thể để lũ gian thần đục khoét. Cọc lim có thể bị thay bằng gỗ mục, nhưng lòng dạ con người có mục nát hay không, trời xanh và dòng sông Lục này đều soi tỏ.”

Dứt lời, cụ Liêu dứt khoát quay người, không thèm nhìn lại tờ giấy thoái chức đang run rẩy trên mặt bàn.

Hứa Tòng Lâm nghiến răng ken két, ánh mắt tối sầm như vực sâu nhìn trừng trừng theo bóng lưng gầy guộc của lão nhân. Tiếng then cài cánh cổng lớn mở ra, ánh ban mai nhạt nhòa chiếu rọi bờ vai bạc phếch gió sương.

Rời khỏi nha môn dưới ánh mắt u ám của tuần phủ, cụ Liêu cất bước vững chãi trên thềm đá hoa cương mát lạnh. Từng cơn gió từ ngã ba sông thổi thốc vào mặt mang theo vị ngai ngái của phù sa cuộn sóng, nhắc nhở cụ rằng từng hạt cát thời gian trước cơn đại lũ đang cạn dần.