Chương 4: Đo Bước Hai Trăm Trượng

Màn sương lạnh buốt giăng kín mặt sông khi bóng tối chuyển sang canh ba.

Gió sông thổi u u luồn qua vòm nón mê, tạt từng làn nước nhỏ li ti vào đôi gò má nhăn nheo như vỏ cây già. Liêu Khắc Thuận ngồi thu mình ở mũi chiếc thuyền nan, hai bàn tay đan chặt trên đầu chiếc gậy trúc. Đôi mắt cụ tuy đục mờ vì tuổi tác nhưng vẫn dõi chăm chú vào ngấn nước đen sẫm đang vỗ bập bềnh nơi chân triền đá.

Ở khoang sau, Chu Hiền Đức khẽ khàng thu mái dầm, tiếng khua nước nhẹ đến mức chỉ tựa như một con cá quẫy mình trong lau lách. Chiếc thuyền lướt sát mép chân đê Vạn Niên, nơi những hàng cọc cắm xiên xuống lòng bùn đỏ ngầu. Phía sau bóng tối, Đinh Ngọc Lâm đang chốt giữ trên gò cao canh chừng đám lính tuần bãi của nha môn.

“Thầy, đến khúc đê mũi Vạc rồi.” Chu Hiền Đức thì thào, giọng hơi run vì sương đêm ngấm lạnh.

Cụ Liêu gật đầu, không đáp lời. Cụ xắn cao ống quần vải thô, chống gậy bước một chân xuống mép nước phù sa. Bùn lạnh buốt luồn qua kẽ ngón chân, dính dớp và nặng trịch. Một cơn thắt nhẹ lướt qua ngực áo khiến hơi thở cụ thoáng ngưng trệ, nhưng cụ Liêu chỉ lặng lẽ cắn chặt môi dưới, ghìm lấy nhịp thở đều đặn rồi rút chiếc búa gỗ nhỏ giắt bên thắt lưng ra.

“Ghé đèn lại đây. Che gió cho kỹ.” Cụ Liêu dặn khẽ.

Chu Hiền Đức cúi rạp người trên khoang thuyền, cẩn thận kéo tấm vải bố che quanh ngọn đèn dầu lạc leo lét, chỉ để lọt ra một vệt sáng mỏng như sợi chỉ rọi xuống mặt gỗ lấm lem bùn đất. Trên đùi anh, một cuộn giấy bản đã trải sẵn cùng thỏi mực mài dở.

Cụ Liêu vươn ngón tay trỏ vĩnh viễn cong queo, sờ nắn thật kỹ lớp vỏ ngoài của cọc gỗ trước mặt. Bùn bám thành một màng dày, dẻo quánh, trơn tuột. Cụ nâng búa gỗ, gõ nhẹ vào đỉnh cọc.

“Bộp.”

Âm thanh đục ngầu, nông choẹt, vừa phát ra liền bị gió sông nuốt chửng, chẳng hề có chút dư âm ngân vang nào vọng lại. Cụ nhích sang cọc thứ hai, vung búa lần nữa. Lại một tiếng “bộp” rời rạc, rỗng tuếch như tiếng gõ vào quả bầu khô nẻ nứt.

“Cọc tạp, rỗng ruột.” Cụ Liêu buông một tiếng lạnh tanh.

Ngòi bút lông trong tay Chu Hiền Đức run rẩy chấm xuống giấy bản, vạch một nét đen sẫm: “Cọc thứ mười lăm… gỗ de bọc bùn.”

Cụ Liêu bước tiếp trong làn nước ngập ngang bắp chân. Đôi chân già nua tám mươi bảy tuổi bì bõm đạp trên đá dăm và rễ cây sắc nhọn, nhưng từng bước hạ xuống vẫn vững vàng như chôn chân cọc. Mỗi nhát búa của cụ giáng xuống đều gọn gàng, dứt khoát. Tiếng búa khô khốc nối tiếp nhau gõ vào lòng đêm: mười bước, hai mươi bước, rồi năm mươi bước.

Chu Hiền Đức vừa nén tiếng th* d*c vừa hối hả hạ bút. Làn sáng mỏng từ ngọn đèn le lói soi rõ từng mảng bùn trôi tuột để lộ ra thớ gỗ de trắng bệch, xơ xác và mục mủn bên trong.“Thầy… đã qua sáu mươi trượng rồi.” Chu Hiền Đức nghẹn ngào thốt lên, mồ hôi rịn ra trán hòa lẫn sương đêm. “Từ sau hàng lim lõi ở cọc mười bốn, đến tận chỗ này không sót một cây lim nào cả! Bọn chúng… bọn chúng to gan đến thế sao?”

“Đừng phân tâm. Đếm tiếp.” Cụ Liêu gắt khẽ, thanh âm trầm đục ghìm chặt trong cổ họng.

Cụ tiếp tục lội ngược mép nước. Tiếng búa gỗ vẫn vang lên đều đặn. "Cộc", rồi lại "bộp". Bùn lầy dường như muốn níu chặt lấy đôi chân gầy guộc của lão nhân, nhưng sự căm giận và nỗi xót xa như truyền thêm sức lực cho từng bước đi. Đêm nay, cụ không chỉ đo cọc, mà đang đo lấy cái tâm của những kẻ khoác áo mệnh quan triều đình.

Khi bóng trăng non khuất hẳn sau rặng cây ven sông, bước chân cụ Liêu dừng lại trước một doi cát nhô ra giữa ngã ba nước. Cụ vịn tay vào một thân cọc lớn, ngực phập phồng sau vạt áo sờn bạc màu.

Chu Hiền Đức gấp vội mép giấy bản, đầu ngón tay run lẩy bẩy khi cộng dồn từng con số “Bẩm thầy… tổng cộng… hơn hai trăm trượng rồi! Suốt từ khúc bến cạn chạy dài qua mũi Vạc, toàn bộ cọc chịu lực đều là gỗ mục trát bùn bọc ngoài!”

Hai trăm trượng đê. Một dải đê dài đằng đẵng như cánh cung chắn trước ngực hai vạn hộ dân trấn Bạch Hạc, vậy mà bên dưới lớp đất nện đá hộc lại là một hàng cọc rỗng ruột chẳng khác nào vỏ trấu bọc bùn.

Cụ Liêu đứng lặng giữa dòng nước buốt. Đôi mắt cụ nheo lại, nhìn xoáy vào dòng chảy ngầm của Lục Giang đang cuồn cuộn đổ về từ phía thượng nguồn. Dòng nước hung hãn đập mạnh vào doi đất, xoáy tròn thành từng cuộn sóng bạc đầu trước khi xô thẳng vào khúc đê cong hình cánh cung.

Sáu mươi năm gắn bó với từng tấc đất dòng sông này, cụ thuộc lòng từng luồng lạch như đường chỉ trong lòng bàn tay. Chỗ dòng nước xô mạnh nhất chính là đoạn mũi Vạc này — nơi chịu tám phần sức ép của toàn bộ con lũ rằm tháng Tám. Nếu cọc lim lõi bị đánh tráo thành gỗ mục, khi nước lũ dâng cao quá đầu người, sức nước sẽ vặn gãy hàng cọc rỗng chỉ trong nháy mắt. Đất nện sẽ rã ra, đá hộc sẽ trôi tuột, và toàn bộ dải đê hai trăm trượng này sẽ vỡ toác như một bờ ruộng bị cày xới.

“Thầy, hơn hai trăm trượng cọc mục… Nếu vỡ ở mũi Vạc, nước sẽ nuốt trọn cả mười hai xã thôn phía dưới.” Chu Hiền Đức thảng thốt, nước mắt ứa ra nơi khóe mi. “Chúng nắn tuyến đê dời ba dặm để che chắn điền trang bãi bồi, rồi rút ruột cọc lim ở chính đoạn xung yếu nhất này!”

“Không phải nếu.” Cụ Liêu cất giọng trầm đặc, từng tiếng dằn xuống mặt nước cuộn sóng. “Mà là chắc chắn sẽ vỡ. Ngay ngày đầu tiên nước dâng, đoạn này sẽ sụp trước nhất.”

Cụ cúi xuống, thọc sâu bàn tay vào lớp bùn ngập ngụa dưới chân cọc, bốc lên một nắm đất phù sa hòa lẫn mùn cưa mục rã. Nắm đất nhão nhoẹt chảy tràn qua kẽ ngón tay chai sần. Cụ ngước nhìn về phía rặng núi mờ mịt phía xa, nơi những đám mây đen đang vần vũ tích tụ trên đỉnh rừng lim. Đại lũ rằm tháng Tám chỉ còn hơn mười ngày nữa.

Một cơn gió sông đột ngột thốc mạnh qua vạt áo sờn mỏng mảnh, mang theo hơi lạnh thấu xương của dòng nước dữ đang cựa mình. Cụ Liêu nắm chặt chiếc cán búa gỗ trong tay, những khớp ngón tay trắng bệch ra vì siết mạnh. Lão nhân tám mươi bảy tuổi đứng sừng sững giữa sương đêm, trong lòng thấu rõ một điều tàn khốc: tai ương diệt thủy không còn là nỗi nghi ngại mơ hồ nơi công đường nha môn nữa, mà đã chực chờ rình rập ngay dưới gót chân trần của cụ.