Chương 23: Chén Nước Vối Giải ân Thù

Mùi rơm nếp khô và hương bùn sông ngai ngái lùa qua khe liếp, kéo Liêu Khắc Thuận trở về từ khoảng tối mịt mùng của cơn mê man.

Lồng ngực cụ vẫn thắt lại theo từng nhịp thở yếu ớt, nhưng cái lạnh cắt da của dòng nước lũ đã tan đi, nhường chỗ cho hơi ấm của chiếc chăn bông chần cẩn thận. Cụ khẽ cựa mình. Bờ vai gầy chạm vào phản gỗ gụ nhẵn bóng, quen thuộc đến từng thớ vân. Đây là gian chái nhỏ phía đông của Hà Đê Ty, nơi cụ từng gắn bó suốt bốn mươi năm làm việc trước ngày lui về dưỡng lão.

Bên ngoài song cửa gỗ, tiếng sóng Lục Giang vỗ ì oạp vào chân đê Vạn Niên vọng lại đều đặn, khoan thai. Tiếng nước nay đã bớt đi vẻ gầm gừ hung hãn của đêm thứ tư, chuyển sang nhịp điệu êm ả của một dòng sông đang rút dòng sau cuồng nộ. Đê vẫn đứng vững. Ý nghĩ ấy như một ngụm trà ấm thấm sâu vào tâm can, xua đi cơn choáng váng còn đọng lại nơi thái dương.

Cụ Liêu chớp mắt, cố xua tan làn sương trắng mờ đục nơi khóe mắt già nua. Cách mép phản chừng ba bước chân, bên chiếc bàn con mộc mạc đặt ấm trà đất nung, một bóng người gầy cao đang ngồi lặng lẽ.

Đó không phải là Đinh Ngọc Lâm hay Chu Hiền Đức. Người ngồi đó vận thường phục bằng vải thô màu nâu sẫm, vạt áo không thêu phù hiệu quan gia, nhưng tấm lưng vẫn thẳng tắp như một cây cọc sắt cắm sâu giữa dòng xoáy. Cây bút ngự sử bằng thép bọc đồi mồi quen thuộc đặt ngay ngắn trên mặt bàn gỗ, cạnh đĩa đèn dầu lạc leo lét sáng.

Khâm sai Lê Tự Minh.

Nhận thấy tiếng sột soạt trên phản gụ, Tự Minh quay đầu lại. Ánh mắt nghiêm khắc của vị ngự sử chấp pháp tối cao khi chạm vào gương mặt già nua của cụ Liêu bỗng chốc chùng xuống, lộ rõ vẻ nhẹ nhõm hiếm thấy.

"Liêu lão ti trưởng, cụ tỉnh rồi."

Tự Minh đứng dậy, động tác không còn vẻ bệ vệ của bậc mệnh quan triều đình đi thị sát. Ông bước tới bên bàn, nhấc chiếc ấm đất bốc khói nghi ngút, cẩn thận rót một bát nước màu vàng óng sóng sánh rồi bưng lại mép phản.

"Thầy thuốc nha môn châm cứu cho cụ suốt từ trưa hôm qua đến tận rạng sáng nay mới tạm cầm được mạch. Lão nhân dầm nước lạnh ngấm vào phế khí, lại thêm chứng tâm bệnh mòn mỏi bấy lâu, suýt chút nữa đã chẳng thể qua khỏi." Tự Minh cúi người, hai tay dâng bát gốm mộc mạc ra trước mặt cụ. "Đây là nước lá vối già do chính tay bà con xóm chài bến Đá hái trên sườn đồi mang tới biếu. Họ sắc thật đặc, dặn bản viện phải để cụ nhấp từng ngụm ấm khi vừa mở mắt."

Cụ Liêu chống tay toan ngồi dậy. Cơn đau nơi lồng ngực lại nhói lên một nhịp buốt lạnh, nhưng cụ nén tiếng rên, gật đầu đón lấy bát nước. Hơi nước ấm nồng phả vào mặt xua bớt mùi thuốc bắc ngột ngạt trong buồng.

"Đa tạ Lê đại nhân nhọc lòng." Cụ Liêu cất giọng khàn đục, ngón trỏ vĩnh viễn cong queo run rẩy bưng mép bát sứ. "Lão phu thân tàn như lá úa mùa ngô rụng, dám làm phiền Khâm sai đại thần hạ cố túc trực bên giường bệnh thế này, thật chẳng phải phép tắc."

Lê Tự Minh kéo chiếc ghế đẩu bằng tre ngồi xuống sát mép phản. Ông xua tay, nụ cười thoáng hiện trên gương mặt gầy guộc đầy nếp nhăn cương nghị "Ở chốn này chỉ có hai kẻ tóc bạc ngồi nhìn dòng sông, đâu còn quan tước gì nữa mà câu nệ lề lối. Huống hồ, nếu không nhờ lão nhân và đệ tử xả thân cắm chốt nơi mũi Vạc đêm ấy, đầu mối ba mươi dặm đê vỡ tan tành thì cái đầu trên cổ họ Lê này cũng chẳng còn nguyên vẹn để về kinh chịu tội trước thánh thượng."

Cụ Liêu nhấp một ngụm nhỏ. Vị chát đắng đậm đà lan tỏa trên đầu lưỡi, rồi đọng lại ở cuống họng một dư vị ngọt thanh sâu lắng. Nước vối già miền trung du bao đời nay vẫn thế, uống vào nghe thấu tận ruột gan.

Gian phòng lại chìm vào yên lặng. Ngoài sân ty, tiếng chim sẻ ríu rít chuyền cành trên cây bàng cổ thụ sau bão. Hai người già lặng im nhìn tàn khói lam lượn lờ bay qua khuôn cửa sổ, như thể sự tĩnh mịch này là điều họ đã chờ đợi suốt mười mấy năm ròng.

Tự Minh nhìn chăm chú vào đôi bàn tay đầy vết đồi mồi chai sần của cụ Liêu, đoạn thở dài một tiếng thật khẽ. Đôi vai vị ngự sử hơi chùng xuống, giọng nói trầm hẳn "Mười lăm năm trước, tại vụ đê Đông Lộ... bản viện từng hạ ngục viên lại mục dưới quyền của cụ, khép người ta vào tội tắc trách khiến đê sạt lở."

Ngón tay cụ Liêu khẽ siết nhẹ quanh vành bát gốm. Cụ không đáp, chỉ chăm chú nhìn gợn sóng tăm lăn tăn trong lòng bát.

"Ngày ấy, bản viện tuổi trẻ hiếu thắng, vừa nhận chức ngự sử tuần sát, chỉ chăm chăm nhìn vào văn tự hình luật mà không thấu hiểu sự tình thực địa." Tự Minh nhìn thẳng vào mắt cụ Liêu, ánh nhìn không hề lảng tránh. "Ta kết tội người ta vì dựa trên số cọc thiếu hụt trên sổ sách, mà không chịu nghe lời giải thích rằng đoạn cọc ấy phải nhổ đi dời cọc đôi đón luồng nước xiết. Lão nhân khi ấy đã đứng giữa triều đình mắng thẳng vào mặt ta là kẻ mù tai điếc, cậy quyền khép tội bừa bãi làm oan người ngay."Cụ Liêu đặt bát nước vối xuống chiếc mâm đồng cạnh đầu giường. Khóe mắt mờ đục của cụ ánh lên một nét cười khô khan "Chuyện cũ như nước chảy qua chân cầu, nhắc lại làm chi nữa cho nặng lòng, Lê đại nhân."

"Phải nhắc chứ." Giọng Tự Minh dứt khoát, từng lời thốt ra như đục vào đá. "Mười lăm năm qua, bản viện luôn cho rằng cụ công khai sỉ nhục ta nơi công đường là vì lòng kiêu ngạo của một lão quan đầu ngành ỷ thế cậy thần. Ta nuôi mối hờn ghen ấy trong ngực áo, để rồi khi đến Bạch Hạc lần này, suýt chút nữa đã mù quáng tin vào những lời gièm pha trơn tru của Hứa Tòng Lâm."

Tự Minh đứng dậy, chắp hai tay trước ngực, cúi gập người xuống trước phản gụ của lão ti trưởng già nua "Nếu đêm kiểm âm ấy cụ không kiên trì dựng bạt chắn gió, nếu cọc gỗ mục không lộ ra trước mắt, thì bản viện đã biến thành kẻ đồng lõa g**t ch*t hai vạn sinh linh xứ này. Vụ đê Đông Lộ năm xưa, ta đã sai. Mười lăm năm gánh mối oan sai cho thuộc cấp của cụ, hôm nay Lê Tự Minh này xin được cúi đầu tạ lỗi trước Liêu lão."

Cụ Liêu nhìn người đàn ông sáu mươi mốt tuổi, lưng còng xuống trong cái lạy tạ chân thành của một bậc quân tử biết phục thiện. Cụ khẽ thở dài, vươn bàn tay run rẩy gầy gò nâng cánh tay Tự Minh dậy.

"Đại nhân đứng lên đi. Được nghe câu này của ngài, người dưới suối vàng cũng mỉm cười nhắm mắt rồi." Cụ Liêu chậm rãi nói, giọng trầm ấm như tiếng gỗ lim va chạm. "Lão phu sáu mươi năm làm bạn với bùn đất, nghe tiếng cọc mục dưới sâu thì dễ, chứ người đời nhìn thấu cái sai trong bụng dạ mình còn khó hơn vạn lần. Ngài dám tự nhận mình lầm lỡ, ấy là cái dũng của bậc đại trượng phu, là phúc lớn cho triều đình."

Cụ khẽ đưa mắt nhìn ra mặt sông xanh ngắt ngoài kia "Lũ lớn đã qua rồi, bùn rác rồi cũng lắng xuống đáy. Cái gì mục ruỗng thì đào bỏ, cái gì cốt lõi ngay thẳng thì giữ lại. Đại nhân vì muôn dân trừ gian bạt ác, cứu sống cả dải giang sơn này, thì ân oán vụn vặt ngày xưa coi như theo dòng nước lũ trôi ra bi*n đ*ng từ lâu rồi."

Ánh mắt Tự Minh thoáng rung động, ngực ông phập phồng như vừa trút bỏ được tảng đá ngàn cân đè nặng suốt nửa đời người. Ông ngồi lại xuống ghế, nét mặt trở lại vẻ điềm tĩnh, sáng suốt vốn có.

"Bản viện đã thảo xong tấu sớ hỏa tốc gửi về kinh đô." Tự Minh kéo xấp giấy bản trên bàn lại gần, giọng đĩnh đạc bàn việc công. "Tên Hứa Tòng Lâm cấu kết hào thương dời tuyến đê hộ vệ điền trang tư, ăn chặn hơn một ngàn hai trăm lượng bạc công quỹ và lập chứng cứ khống hãm hại trung thần, tội ác rành rành không thể chối cãi. Đội hình bộ đã áp giải hắn cùng Tiêu Vân xuống thuyền giam. Còn Vương Đạt Quý, quan quân các hạt lân cận đã siết chặt vòng vây bến sông, nội nhật ngày mai ắt sẽ tóm gọn."

"Còn tuyến đê thì sao?" Cụ Liêu hỏi ngay, ánh mắt loé lên tia sáng chăm chú. Đó mới là điều duy nhất khiến cụ bận lòng.

"Bản viện đã định rõ trong tờ biểu tấu: toàn bộ ba mươi dặm đê Vạn Niên phải khôi phục lại trúng tim cốt nguyên bản theo đúng bản vẽ của Hà Đê Ty bốn mươi năm trước, triệt để dẹp bỏ tuyến lệch ba dặm về phía điền trang tư." Tự Minh gật đầu, đưa tay chỉ vào sơ đồ vẽ dở trên giấy. "Gia sản tịch biên của phường buôn họ Vương sẽ dùng toàn bộ làm ngân khố mua lim lõi dự trữ cho mùa xuân tới. Việc thi công lâu dài và gia cố chân đê mười hai xã hạ lưu, bản viện muốn xin ý kiến của cụ trước khi đóng triện tấu trình."

Hai người già, một vị Khâm sai cầm bút thép ngự sử và một lão thợ đê gầy gò chống cằm bên mép phản, chụm đầu trao đổi rành rọt từng trượng kè, từng thế đất bãi bồi ven sông suốt nửa canh giờ liền. Lời cụ Liêu thốt ra gãy gọn, chỉ ra từng mạch đất yếu, từng vùng nước xoáy mà chỉ kẻ thấu suốt ruột gan dòng sông mới tường tận. Tự Minh chăm chú lắng nghe, ngọn bút thép thoăn thoắt ghi chép cẩn trọng không sót một lời.

Khi bóng nắng ngoài sân ngả dài qua bậu cửa, báo hiệu giờ thuyền trạm xuất bến xuôi kinh, Lê Tự Minh mới dừng bút, cẩn thận gập tập tấu sớ lồng vào ống đồng niêm phong sáp đỏ.

Ông đứng dậy, chỉnh đốn lại y phục ngay ngắn, cung kính chắp tay nghiêng mình từ biệt "Liêu lão tĩnh dưỡng cho lại sức. Ngày mai chiếu chỉ triều đình ban xuống, bản viện sẽ lại đến bái kiến cụ."

Cụ Liêu khẽ gật đầu, nở một nụ cười an nhiên.

Cụ dõi mắt nhìn theo bóng lưng thẳng tắp của người chấp pháp triều đình sải bước qua ngạch cửa, hòa vào ánh nắng vàng óng ả đang trải dài khắp sân nha môn. Gió sông Lục Giang lại thổi qua song gỗ, mát rượi và thanh thản lạ kỳ. Lồng ngực cụ nhẹ bẫng đi, những mối lo toan, giằng xé và vướng bận trần thế suốt một đời giữ đê, đến lúc này, thảy đều đã trọn vẹn chẳng còn vương víu chút bụi trần.