Chương 12: Nhát Cuốc đầu Tiên

Lưỡi cuốc chim trong tay Thiết Bá khựng lại giữa tầng không, cơ bắp căng cứng như dây cung. Ba mươi người thợ đá nín thở nép mình quanh gò đất cát, ánh mắt dồn cả về hướng pháo đài Bích Lăng xa xăm. Từng hồi chuông đồng vẫn dội qua không gian tĩnh mịch của buổi sớm mai, mang theo âm hưởng nặng nề, ngân dài từng nhịp ba tiếng một cách đều đặn.

Cụ Quý khẽ đưa tay lên vuốt chòm râu bạc, đôi mắt nâu đôn hậu nheo lại quan sát dải bụi mù mịt đang bốc lên nơi cổng thành ốc đảo. Cụ bước lên nửa bước, vỗ nhẹ vào bắp tay cuồn cuộn của Thiết Bá, cất giọng trầm ấm vững chãi “Bà con đừng hoảng. Tiếng chuông ba nhịp thư thả, không phải hồi trống thúc trận hay chuông báo động dập dồn. Nhìn cờ xí hoa mỹ cùng đoàn xe lạc đà kéo dài đằng kia, ắt hẳn là đoàn sứ giả sa mạc đã tới nơi. Cáp Đồ Nhĩ đang cho mở cổng thành nghênh đón, chuẩn bị mở tiệc rượu ba ngày ba đêm như chú Ba Đồ đã báo trước.”

Nghe lời phân tích rành rẽ của ông cụ một trăm ba mươi chín tuổi, nỗi sợ hãi nghẹt thở nơi lồng ngực những người thợ đá lập tức tan biến. Thiết Bá thở phào một hơi dài, lồng ngực phập phồng, ánh mắt lại bốc lên ngọn lửa kiên định. Anh quay sang nhìn cụ Quý, chờ đợi một cái gật đầu.

“Hạ nhát cuốc mở mạch đi, chú Thiết Bá!” Cụ Quý dõng dạc phát lệnh.

“Mở giếng!”

Thiết Bá gầm lên một tiếng trầm đục từ đáy họng, dồn toàn bộ sức mạnh nơi đôi vai chai sạn giáng mạnh lưỡi cuốc chim xuống mặt đất.

“Phập!”

Lớp vỏ cát khô khốc cằn cỗi bị xé toạc, bắn tung ra những vốc bụi mù. Nhát cuốc đầu tiên cắm phập vào nền đất móng của gò cao, mở toang miệng giếng số ba mươi sáu — điểm khởi đầu cho toàn bộ công trình kênh ngầm Cát Lãng. Ngay sau hiệu lệnh mở đường ấy, sáu tổ thợ đá lập tức túa ra hành động. Ba mươi cánh tay lực lưỡng thoăn thoắt vung choang sắt, xẻng gỗ và cuốc chim xới tung từng mảng đất xốp. Đất cát đào lên đến đâu liền được xúc đầy vào những chiếc sọt đan bằng da lạc đà, theo từng đường dây thừng chắc nịch chuyển vội sang bãi trũng khuất sau rặng đồi để tránh tai mắt dòm ngó.

Biết rõ địa tầng phía trên chủ yếu là cát xốp và sỏi phong hóa rất dễ sụt lở, cụ Quý chống gậy trúc đi quanh mép hố, cẩn thận chỉ đạo nhóm thợ dựng khung chống “Dưới nắng cát này đất rất bở, đào sâu một sải tay là phải chèn giàn gỗ sa mộc ngay! Khóa mộng bốn góc hình vuông, đóng cọc nẹp thật khít vào vách đất. Giữ được miệng giếng ngay ngắn thì đáy sâu mới không bị vùi lấp!”

Từng súc gỗ sa mộc thô ráp được đóng chặt vào vách cát, ken dày thành một khung giếng hình vuông vững chãi tiến dần xuống lòng đất. A Lãng nhanh nhẹn như một con sóc nhỏ, thoăn thoắt leo lên giàn cọc tiêu bằng gỗ thông sơn vạch đỏ trắng dựng ngay bên mép hố. Dù bả vai còn hơi nhói sau vết thương hôm trước, cậu bé vẫn cẩn thận ôm chặt quả dọi chì hình hồ lô, từ từ thả sợi dây dù nâu sẫm xuống thẳng tâm giếng đang khoét sâu.

Cậu bé cúi rạp người nhìn theo phương dây dọi, cất tiếng gọi lanh lảnh “Chú Hai, nhích mũi choang sang bên phải nửa tấc! Vách phía tây đang bị vẹo vào trong rồi, phải chém đều tay cho giếng thẳng đứng như thân cây cau!”

Cụ Quý ngước nhìn dáng vẻ chăm chút, tháo vát của A Lãng, trong lòng dâng lên niềm an ủi khôn xiết. Đứa trẻ này tuy còn nhỏ nhưng đôi mắt sáng ngời và đôi bàn tay đã sớm lĩnh hội được cái đạo ngay thẳng của người làm nghề trắc địa. Cụ bước đến gần giàn cọc tiêu, mở chiếc nậm gỗ bên hông, rót ra một bát nước thảo dược ấm nồng đưa lên cho cậu bé:“Nghỉ tay hớp ngụm nước ấm đã cháu nhỏ. Giữ cho tâm thật tĩnh, mắt thật tinh, dây dọi không chao đảo thì người bên dưới mới an lòng đào bới.”

A Lãng đón lấy bát nước bằng hai tay, uống từng ngụm nhỏ để thảo dược thấm sâu vào cổ họng, đôi mắt lấp lánh nhìn cụ già “Thầy Quý nhìn xem, đất cát kéo lên từ độ sâu ba trượng đã bắt đầu bớt nóng rát rồi, sờ vào thấy lành lạnh đầu ngón tay. Lòng đất quả thật đang giấu nước mát đúng như lời thầy dạy!”

“Nước là mạch sống của trời đất, nó chưa bao giờ bỏ rơi con người, chỉ là ta phải chịu nhọc nhằn tìm về với nó thôi.” Cụ Quý mỉm cười xoa đầu cậu bé.

Rời giàn dọi chì, cụ Quý lại lững thững đi quanh các tổ đào đất. Cụ không chỉ kiểm tra độ vững chãi của từng mộng gỗ sa mộc mà còn ân cần chia nước, chia từng mẩu lương khô dẻo cho những người thợ đang đầm đìa mồ hôi. Đặt bàn tay khô ráp lên thành vách giếng, cụ Quý lắng tai nghe ngóng từng rung động rất khẽ truyền qua lòng đất. Cụ dừng lại bên tổ thợ của người thợ đá già tên Cổ Đạt, vỗ vai căn dặn “Bà con đừng vội ham xúc nhanh. Hãy lắng nghe tiếng sỏi cọ xát dưới chân. Hễ thấy cát khô chảy tuôn thành dòng như cát lún hoặc nghe tiếng thở xì xào trong khe đá, phải hô hào nhau đu dây lên ngay lập tức để gia cố cọc nẹp. Tính mạng con người là vốn quý nhất, có an toàn thì công trình mới mong dài lâu.”

Những người thợ đá vốn quen kiếp phu phen bị roi vọt xua đuổi, nay nghe từng lời dặn dò chan chứa ân tình của cụ già trăm tuổi, ai nấy đều xúc động rơm rớm nước mắt. Họ khẽ cúi đầu vâng dạ, rồi lại dốc hết sức bình sinh ghì chặt cán cuốc, cẩn trọng nạo từng lớp đất đá đưa lên mặt đất.

Mặt trời hoang mạc dần lên cao như quả cầu lửa khổng lồ, thiêu đốt dải cát trắng xóa thành chảo than rực lửa. Nhưng sâu dưới lòng giếng số ba mươi sáu, không khí lại dịu mát lạ thường. Hàng chục con người thay phiên nhau ngụp lặn trong bóng tối mờ ảo của đáy hố, tiếng choang sắt va đập lách cách đều đặn tạo thành một bản hòa ca lao động nhịp nhàng, kiên bỉ.

Đến khi ráng chiều đỏ ối nhuộm thẫm chân trời phía tây, bóng tối chầm chậm buông xuống bao trùm lòng chảo Hạc Cốt. Sau gần mười canh giờ ròng rã đào bới không ngơi nghỉ, miệng giếng số ba mươi sáu đã khoét sâu được đúng sáu trượng dưới mặt đất. Mũi cuốc của thợ đá đã vượt qua tầng cát mịn xốp phía trên, bắt đầu chạm vào tầng đá vôi mềm màu xám tro ngậm đầy hơi ẩm.

Cụ Quý cúi nhìn xuống lòng giếng sâu hun hút, nơi ánh đuốc leo lét soi rõ những vách đá ẩm ướt kiên cố được giằng nép vuông vức. Niềm hy vọng to lớn về con đường dẫn nước dài hai mươi dặm đang dần thành hình trước mắt cụ. Toàn bộ chuỗi giếng ngầm liên hoàn sẽ từ điểm tựa này mà vươn dài về phía Hẻm Quỷ Khóc.

Dưới đáy giếng, người thợ đục đá trẻ tuổi tên Bố Lặc đang dồn sức thúc mũi xà beng bằng thép cứng vào một kẽ nứt của vỉa đá vôi để bẩy mảng đá lớn cuối cùng trong ngày.

“Rắc!”

Tảng đá vôi mềm nứt toác ra một mảng lớn. Nhưng ngay khoảnh khắc ấy, từ khe nứt sâu hoắm vừa hé mở, một làn khói trắng mỏng manh bất chợt xì ra thành luồng, bốc lên cuồn cuộn kèm theo mùi lưu huỳnh hăng nồng nặc đến nghẹt thở.

Chưa kịp cất tiếng kêu báo động, Bố Lặc đã đưa hai tay bóp nghẽn lấy cổ họng, toàn thân co giật dữ dội rồi đổ vật ra đáy giếng, lịm dần giữa màn khói trắng đặc quánh.