Chương 11: Lời Hẹn Trước Giờ Khởi Công

Cụ Huỳnh Tấn Quý đứng lặng bên khung cửa lều đất nung, dõi mắt nhìn theo bóng lưng gầy guộc của Ba Đồ đang chìm dần vào màn đêm buốt giá. Tiếng chân lạc đà lộc cộc gõ lên nền cát rắn cùng tiếng kim loại va đập lách cách xa dần rồi tắt hẳn, chỉ còn lại tiếng gió sa mạc thổi ù ù qua các khe rạn của dãy đồi trọc.

Cụ Quý quay vào, cẩn thận gài then gỗ chắc chắn rồi kéo tấm rèm dạ cừu dày che kín khe sáng lọt qua vách nứa. Trong lều, Thiết Bá vẫn đứng sững sờ nhìn đống tàn tro đen nhánh vừa rơi lả tả dưới chân đế đèn, lồng ngực vạm vỡ phập phồng sau cơn xúc động. A Lãng thì vội vã chạy đến bên bàn nặn đất, đôi mắt sáng quắc như sao đêm, hai bàn tay nắm chặt mép bàn gỗ sần sùi.

“Thầy Quý ơi!” Thằng bé thì thào, giọng run lên vì phấn chấn. “Chú Ba Đồ nhận tuần tra mạn bắc rồi! Chúng ta có đúng ba ngày! Ba ngày thật rồi!”

Cụ Quý mỉm cười đôn hậu, bước chậm rãi lại gần chiếc bàn gỗ thô mộc. Ở tuổi một trăm ba mươi chín, từng cử chỉ của cụ vẫn mực thước, từ tốn, toát lên sự điềm tĩnh lạ kỳ làm tan đi nỗi bồn chồn trong lòng hai người trẻ tuổi. Bàn tay khô ráp như vỏ cây của cụ khẽ vỗ nhẹ lên mu bàn tay A Lãng, rồi cụ ra hiệu cho Thiết Bá kéo ghế ngồi sát lại mép bàn.

“Ba ngày là một kẽ hở bằng vàng do lương tri của chú Ba Đồ mở ra cho chúng ta,” cụ Quý nói, giọng trầm ấm sang sảng mà rành rọt từng tiếng. “Nhưng cát sa mạc chảy qua kẽ tay rất nhanh. Nếu không tính toán từng đường búa, từng sọt đất ngay từ canh giờ này, món nợ ân tình ấy sẽ biến thành tro bụi.”

Cụ trải phẳng tấm da cừu lớn lên mặt bàn, miết phẳng những nếp gấp nhăn nhúm. Dưới ánh sáng hạt đỗ vàng vọt tỏa ra từ bấc dầu vừng, nét mực than đen sẫm hiện lên rõ mồn một: một vệt ngoằn ngoèo dài đúng hai mươi dặm nối từ Hẻm Quỷ Khóc xuôi về lòng chảo Hạc Cốt, dọc thân vạch rải đều ba mươi sáu dấu chấm tròn nhỏ nhắn.

Ngón tay trỏ chai sạn của cụ Quý chấm vào nốt tròn ngoài cùng phía tây nam “Bà con xóm cát sống tập trung ở lòng chảo Hạc Cốt, đất ở đây khô hạn nhất nhưng lại thấp nhất. Đây là miệng giếng số ba mươi sáu, điểm kết thúc của dòng kênh ngầm, chỉ sâu chừng năm trượng là chạm tới tầng đá xốp. Còn phía bên này,” ngón tay cụ lướt ngược về mạn bắc, dừng lại ở vết nứt hiểm trở, “giếng số một nằm ngay sát mép Hẻm Quỷ Khóc, ăn sâu xuống lòng đá gần ba mươi trượng để đón đầu nguồn nước từ túi ngậm Hoàng Tuyền Thủy Ngụy sâu năm mươi trượng.”

Thiết Bá chau mày, đôi bàn tay gân guốc xoa vào nhau ken két “Thưa cụ Quý, hai mươi dặm đường hầm đá vôi… xưa nay thợ đục đá chúng tôi khoét một cái hầm khai thác quặng vài chục trượng đã mất cả tuần trăng. Ba ngày tiệc rượu của lão bạo chúa, liệu khoét nổi một góc hầm không cụ?”

“Đó là lối đào mỏ đơn độc, chú em à,” cụ Quý điềm đạm giải thích, mắt nheo lại lộ rõ những nếp nhăn chất chứa kinh nghiệm trị thủy qua bao cõi trần gian. “Kênh ngầm Kharez của chúng ta đào theo lối liên hoàn. Ba mươi sáu miệng giếng thẳng đứng không chỉ để lấy gió thở, mà chính là ba mươi sáu mũi đột phá cùng lúc. Ta không đào từ đầu này sang đầu kia, mà đào giếng thăm từ trên mặt cát thẳng xuống lòng đất trước. Khi các đáy giếng chạm đến tầng cao trình đã định, các tổ thợ bên dưới chỉ cần đục ngang nối các đáy giếng lại với nhau. Đoạn hầm giữa hai giếng chỉ dài vài trăm thước, chia nhỏ ra làm đồng loạt thì sức người mới gánh nổi.”

Thiết Bá trố mắt, rồi chợt vỗ đùi đánh đét một tiếng rõ to “Trời đất! Hay quá! Đào từng đoạn rồi chắp lại! Thảo nào cụ bảo phải có đúng ba mươi sáu cái giếng! Thằng này u mê thật, cứ ngỡ phải bò dưới lòng đất mà đục ròng rã suốt hai mươi dặm!”

Cụ Quý gật đầu, kéo chiếc túi da cũ sờn đặt lên đùi. Cụ cẩn thận rút ra chiếc thước thủy bằng đồng đỏ bóng loáng cùng quả dọi chì hình hồ lô buộc sợi dây dù nâu sẫm. Đặt chiếc thước lên thanh gỗ thông thẳng tắp, cụ chỉ cho hai người nhìn vào ống thủy tinh kẹp giữa thân đồng “Đào đồng loạt thì nhanh, nhưng cái khó sống còn lại nằm ở đây. Miệng giếng khoét xuống phải thẳng tuyệt đối, không được nghiêng dù chỉ một tấc kẻo giàn cọc sạt lở chôn sống anh em thợ. Đáy hầm ngang nối các giếng lại càng không được đào theo cảm tính. Đáy Hẻm Quỷ Khóc cao hơn thung lũng Hạc Cốt mười lăm trượng, dòng chảy hai mươi dặm này bắt buộc phải giữ đúng độ dốc vi sai: cứ mỗi mười trượng dài, đáy hầm chỉ được phép dốc nghiêng đúng ba phân.”

Cụ Quý cầm chiếc búa con khẽ gõ nhẹ lên thân thước đồng, hạt bọt khí lơ lửng trong chất lỏng thảo dược khẽ lăn tròn rồi dừng lại chính xác giữa hai vạch chuẩn khắc chìm:“Dốc quá ba phân, nước ngầm từ hẻm núi xối xả tràn về sẽ kéo theo áp suất túi khí làm xói lở vách hầm, gây sụt lún cả hoang mạc. Dốc non dưới ba phân, nước đọng thành vũng tù, phù sa cát lắng xuống làm tắc nghẽn cổ mạch. A Lãng, cháu nhỏ nhớ kỹ lời già này chưa?”

A Lãng chăm chú nhìn hạt bọt khí xanh biếc như ngọc, gật đầu lia lịa “Dạ, cháu nhớ như in rồi cụ Quý! Cháu sẽ ôm quả dọi chì này canh cho các chú thợ đào giếng số ba mươi sáu thật thẳng đứng, rồi căng dây đo đủ ba phân trên mười trượng mới cho thợ đục tiếp!”

Thấy sự quả quyết trong mắt thiếu niên, cụ Quý mỉm cười, lòng dâng lên niềm ấm áp khôn nguôi. Cụ quay sang Thiết Bá, giọng đượm vẻ nghiêm cẩn “Việc đo đạc ta và A Lãng sẽ gánh vác, nhưng việc đào đất đội đá dưới hầm sâu hiểm trở vô cùng. Chú Thiết Bá, chú gom được bao nhiêu anh em dám xả thân vì việc này?”

Thiết Bá đứng thẳng người, ngực trần vạm vỡ ưỡn ra, cơ bắp cuồn cuộn như đá tảng. Đôi mắt một mí của người thợ đục đá đầu đàn bừng bừng nhiệt huyết “Cụ Quý cứ yên tâm! Thợ đá thung lũng Hạc Cốt chúng tôi chịu cảnh quỳ gối xin từng gáo nước bẩn quá nửa đời người rồi! Ngay đêm nay, tôi sẽ lén đến từng túp lều, gọi đúng ba mươi anh em thợ đá cừ khôi nhất, những người từng cùng tôi đổ mồ hôi trên bãi đá hoang. Tôi sẽ chia họ thành sáu tổ: ba tổ thay nhau dùng choang sắt xới đất đục đá vôi mềm, ba tổ lo việc đan sọt da lạc đà kéo đất lên miệng giếng. Ai nấy đều kín miệng như hòn đá dưới đáy khe, tuyệt đối không để rò rỉ nửa lời ra ngoài!”

“Tốt lắm,” cụ Quý gật đầu khen ngợi. Cụ đứng dậy, với lấy chiếc nậm gỗ bên vách, cẩn thận rót ra ba chiếc bát sành thô một thứ nước thảo dược ấm nồng, tỏa hương thanh mát dịu nhẹ. “Một cây làm chẳng nên non. Ba ngày tới đây sẽ là chuỗi ngày vắt kiệt mồ hôi, đối mặt với bóng tối và cát sụt. Già này không có vàng bạc để đãi anh em, chỉ có tấc lòng và tri thức này xin góp cùng bà con tìm đường sống.”

Thiết Bá và A Lãng cung kính nâng bát nước bằng cả hai tay. Trong túp lều đất nung nhỏ bé trơ trọi giữa lòng chảo cát mênh mông, ba con người thuộc ba thế hệ khác nhau khẽ chạm miệng bát vào nhau. Tiếng gốm sành va chạm giòn tan, mộc mạc như chính tấm lòng của những người thợ lao động chất phác.

“Vì dòng nước của bà con thung lũng!” Thiết Bá khàn giọng cất lời thề.

“Vì mẹ, vì sự sống của thung lũng Hạc Cốt!” A Lãng xúc động nghẹn ngào.

Cả ba người ngửa cổ uống cạn từng giọt nước thảo dược thơm lừng. Hơi ấm lan tỏa khắp châu thân, xua tan cái lạnh cắt da của màn đêm hoang mạc. Cụ Quý cẩn thận xếp lại thước thủy, quả dọi và sổ tay giấy dó vào bao da, dặn dò A Lãng chuẩn bị sẵn cọc tiêu gỗ thông có vạch sơn đỏ trắng, rồi giục Thiết Bá mau chóng rời đi gom người trước khi trời trở gió.

Thời gian nặng nề trôi qua theo từng hạt cát rơi trong chiếc đồng hồ cát thô sơ góc lều. Gió ngoài trời bắt đầu dịu lại, sương sớm mỏng manh giăng mắc khắp các triền đồi cát trắng xóa. Đằng đông, một vệt sáng màu lam nhạt vừa rạng nơi chân trời, báo hiệu đêm dài sắp tàn.

Đúng lúc ấy, Thiết Bá dẫn theo nhóm thợ đá đầu tiên lặng lẽ tiến về gò đất cao phía sau xưởng đá, nơi cụ Quý đã cắm sẵn cọc mốc giếng số ba mươi sáu. Mọi người đều nai nịt gọn gàng, tay lăm lăm cuốc chim, choang sắt và dây thừng bện bằng da lạc đà.

Cụ Quý bước ra, hít một hơi thật sâu làn khí sớm trong trẻo, đưa tay vẫy Thiết Bá. Thiết Bá bước tới trước cọc mốc, hai bàn tay thô ráp nắm chặt cán cuốc chim bằng gỗ nghiến, gân tay nổi cuộn. Anh giơ cao lưỡi cuốc sắc lẹm lên không trung, nín thở chờ hiệu lệnh của cụ Quý để bổ nhát cuốc mở đường đầu tiên xuống mặt cát khô khốc.

Thế nhưng, khi lưỡi thép vừa vung lên tới đỉnh đầu, từ hướng pháo đài ốc đảo Bích Lăng, một tiếng chuông đồng bất chợt gióng lên từng hồi dồn dập, vang rền xé toạc màn sương sớm hoang mạc.