Chương 7: Rào Chắn Vách Lò

Ánh đèn măngxông chói gắt hắt bóng Đặng Khắc Cương trùm lên đống vì chống mục. Hai họng súng cạcbin chĩa thẳng vào ngực Thao và bác Sâm, tiếng khóa nòng đanh gọn xé rách không gian ẩm mốc nơi cửa ngách phụ.

Thao nén lồng ngực đang phập phồng, nép sát hông giữ chặt bao da đựng quả dọi thép cùng tập ghi chép của cha trong túi áo trấn thủ. Anh không lùi nửa bước.

Bác Sâm bước lên chắn trước Thao, đôi vai hơi gù căng ra dưới vành mũ sắt sứt sẹo “Hạ súng xuống! Các người định bắn ai?”

Đặng Khắc Cương nhổ toẹt mẩu thuốc lá Điện Biên xuống vũng nước than, khóe môi giật giật “Bắt quả tang quân phá hoại kỷ luật mỏ! Lệnh cấm treo sờ sờ ở cửa lò, hai người nửa đêm mò vào đây toan tính chuyện gì?”

“Tôi là Kíp trưởng Kíp một Phân xưởng Đào lò!” Bác Sâm gằn từng tiếng. “Lò chợ số hai vừa tụt lở, thợ của tôi suýt mất mạng. Tôi dẫn thợ trắc địa đi kiểm tra vách mỏ để giữ mạng cho anh em. Nếu đồng chí Giám đốc coi cứu người là phá hoại thì cứ nổ súng đi! Bằng không, hãy lên phòng điều hành mỏ mà lập biên bản đàng hoàng giữa thanh thiên bạch nhật!”

Tiếng bánh sắt của đoàn xe goòng ca ba từ đường lò chính vọng lại rầm rập cùng ánh đèn kíp thợ đổi ca. Hai tên bảo vệ thoáng nhìn nhau, chùn bước trước khí phách của người thợ bốn mươi năm đội vỉa.

Đặng Khắc Cương liếc về phía đường lò chính, biết không thể làm càn trước mắt hàng chục công nhân. Lão nghiến răng “Được lắm! Lên mặt đất! Sáng mai có mặt ở phòng điều hành mỏ, tôi sẽ tính sổ từng người!”

Tiếng còi tầm báo ca một xé toang sương sớm Cẩm Phả. Trong căn phòng điều hành mỏ ở tầng hai, khói thuốc lá Điện Biên phả ra khét lẹt đặc quánh. Trên tường loang lổ, khẩu hiệu “Tất cả vì dòng than hoa của Tổ quốc” nổi bật cạnh biểu đồ sản lượng goòng than kẻ bằng phấn màu.

“Rầm!”

Bàn tay đẫy đà của Đặng Khắc Cương giáng mạnh xuống mặt bàn gỗ lim, làm chiếc chặn giấy bằng gang nảy lên bần bật.

“Vô tổ chức! Vô kỷ luật!” Cương gầm lên, ngón tay mập mạp chỉ thẳng vào Thao và bác Sâm. “Toàn mỏ đang dồn sức thi đua sản xuất, các anh lại lén lút chui rúc vào khu vực cấm, tung tin đồn nhảm làm lung lạc tinh thần công nhân. Các anh tưởng cái mác kỹ thuật là muốn làm gì thì làm à?”

Bác Sâm đứng khoanh tay, quai hàm bạnh ra kiên định “Chúng tôi không đồn nhảm. Vách than nứt toác, đá nóc tụt lở ở lò chợ số hai là sự thật rành rành!”

“Đủ rồi!” Cương gạt phắt, rút ra tờ quyết định đóng dấu đỏ tươi, giọng ráo hoảnh: “Căn cứ nội quy kỷ luật lao động, tôi quyết định: Tước toàn bộ quyền tự ý kiểm tra các ngách phụ của Trịnh Tấn Thao. Từ hôm nay, anh Thao chỉ được đo đạc mốc trắc địa mặt bằng trên đồi Cột Mốc và bình đồ ngoài trời. Cấm bén mảng xuống mạng lưới đường lò ngầm nếu không có lệnh điều độ bằng văn bản do tôi phê duyệt!”

Thao siết chặt nắm tay, khớp ngón tay trắng bệch. Lão Cương đang muốn cô lập anh khỏi đáy hầm để mặc sức bòn rút ruột trụ than số ba.

Cương quay sang bác Sâm, giọng đe dọa “Còn Kíp một, từ ca này tăng thêm hai mươi phần trăm định mức bốc rót. Đốc công phân xưởng sẽ trực tiếp giám sát. Ai lơ là nhiệm vụ, tôi cắt tiêu chuẩn phiếu gạo và chuyển thẳng sang hội đồng kỷ luật!”Không để Cương dứt lời, Thao bước lên một bước, rút tờ biên bản kỹ thuật chuẩn bị từ sớm đặt dứt khoát lên bàn “Thưa đồng chí Giám đốc, việc phân công tôi chấp hành. Nhưng với trách nhiệm trắc địa địa tầng, tôi yêu cầu đồng chí ký vào biên bản cảnh báo này.”

Cương liếc dòng chữ viết tay nắn nót, lông mày xếch ngược “Biên bản gì?”

“Biên bản ghi nhận độ võng lún nóc lò chợ số hai,” Thao điềm tĩnh nói, từng lời đanh thép. “Số liệu đo đạc thực tế bằng quả dọi thép và máy kinh vĩ cho thấy đá sa thạch nóc lò đã lún thêm hai phẩy năm milimét chỉ sau ba ca. Ngưỡng an toàn cho phép chỉ là không phẩy hai milimét. Mức hai phẩy năm milimét là ngưỡng cảnh báo sớm cực kỳ nguy hiểm, chứng tỏ vách đá treo đang mất cân bằng ứng suất nghiêm trọng vì trụ than chịu lực bị bòn rút. Tôi yêu cầu xí nghiệp ký nhận và lập tức đình chỉ khai thác tại diện lò này để chống nêm gia cố!”

Mặt Đặng Khắc Cương đỏ tía lên. Lão chụp lấy tờ giấy, vò nát mép rồi ném trả về phía Thao “Vớ vẩn! Cậu đem ba cái con số lý thuyết suông ấy ra dọa ai? Toàn mỏ đang gồng mình đào than, cậu lại đòi dừng lò chợ chủ lực? Cậu đang cố tình phá hoại chỉ tiêu nhà nước giao thì có! Tôi không ký tá bất cứ thứ giấy tờ xằng bậy nào hết. Bước ra ngoài ngay!”

Thao cầm tờ biên bản bị vò nhàu, cùng bác Sâm lặng lẽ bước ra khỏi phòng điều hành. Sau lưng họ, cánh cửa gỗ lim đóng sầm lại khô khốc.

Nửa tiếng sau, tại góc khuất phòng kỹ thuật địa chất, mùi thuốc đỏ sát trùng hòa lẫn mùi mực nho nồng nặc. Lê Văn Toàn chân tập tễnh bước đi, cánh tay quấn băng trắng siết chặt mép bàn, đôi mắt bốc lửa “Lão tước quyền xuống hầm của chú Thao, ép tăng sản lượng là muốn dồn anh em vào chỗ chết để bịt đầu mối!”

Nguyễn Thị Ngân khẽ đặt cốc nước chè xanh trước mặt Thao, mắt đượm vẻ lo âu “Ông Cương đã bố trí bảo vệ cắm chốt ở giếng nghiêng và lối ngách phụ. Giờ anh không được xuống lò, làm sao ta theo dõi được vách đá?”

Thao nhìn sang Toàn và Ngân, ánh mắt điềm tĩnh kiên định “Đá sa thạch không nghe lệnh Cương. Hai phẩy năm milimét là cảnh báo sớm; nếu không theo dõi sát, khi độ võng lún chạm ngưỡng đứt gãy, cả trăm thợ lò sẽ bị vùi xác dưới đáy hầm. Chúng ta phải lập mạng lưới mốc trắc địa ngầm bí mật. Tôi sẽ dùng đinh thép tôi cứng đóng vào trần đá tại bốn điểm quanh trụ than số ba, thả quả dọi thép khóa chặt tọa độ gốc dưới nền lò. Đo biến dạng giữa bốn điểm này mỗi đêm, ta sẽ nắm chắc từng phần mười milimét dịch chuyển mà không cần qua trạm kiểm soát của Cương.”

Toàn đập tay xuống đùi “Đinh thép và búa đóng mốc cứ để tao lo! Nhưng giếng nghiêng có lính gác súng cạcbin, làm sao lọt xuống tầng âm một trăm hai mươi mét?”

Ngân đứng dậy, bước nhanh về phía chiếc tủ sắt cũ kê sát chân tường. Cô mở khóa, lấy từ góc sâu nhất bọc giẻ lau máy tẩm dầu. Mở lớp giẻ, một chùm chìa khóa đồng thau han gỉ, bám đầy bụi mốc hiện ra dưới ánh đèn bàn.

Ngân đặt chùm chìa khóa vào tay Thao, giọng hạ thấp “Đây là chìa khóa cửa sắt đường lò thông gió số ba, nhánh bỏ hoang từ thời chiến tranh phá hoại. Cửa lò nằm sâu trong rãnh hào ngầm sau đồi thông, cây dại đã phủ kín. Đó là con đường duy nhất dẫn thẳng xuống đáy hầm tầng âm một trăm hai mươi mét mà người của ông Cương không hề hay biết.”

Thao siết chặt chùm chìa khóa đồng han gỉ lạnh ngắt trong lòng bàn tay, cảm nhận sức nặng của con đường sinh tử vừa hé mở.