Chương 5: Tiếng Vọng Mười Năm

Thao thu ánh đèn pin bọc cao su khỏi khe nứt toác trên vách than, lồng ngực đập dồn từng nhịp nặng trịch. Dưới luồng sáng vàng đục, khoảng rỗng đen ngòm bên trong trụ than số ba lộ rõ những vết đục choòng sâu hoắm và vệt xà beng cày xới nham nhở. Lớp than mỏng tang sót lại bên ngoài chỉ là tấm bình phong che đậy hành vi bòn rút trụ đỡ chịu lực.

“Thao! Thu máy lại nhanh lên cháu!” Tiếng bác Sâm khàn đặc vang lên bên tai. “Đá nóc vừa chèn nêm tạm xong, nhưng vách này không giữ được lâu đâu. Phải đưa thằng Toàn lên trạm xá ngay!”

Thao trấn tĩnh, cẩn thận tháo quả dọi thép hình chóp nhọn khỏi tim lò, lau sạch bụi than rồi cất vào bao da bên hông. Anh cùng bác Sâm gập gọn chân máy Theo020, nhét cuốn sổ tay trắc địa bọc vải bạt vào túi áo ngực. Toàn đang bám vào cây cột gỗ lim cố gượng dậy, cẳng chân rướm máu và bắp tay phải xước xát thâm tím.

“Để em dìu anh.” Thao đỡ lấy cánh tay người thợ khoan.

“Trầy tí da thôi mà chú Thao cứ làm như tao gãy xương,” Toàn nhăn mặt càu nhàu, nhưng bước chân vẫn tập tễnh nặng nề dựa vào Thao.

Kíp thợ nhanh chóng hỗ trợ đưa Toàn ra đường lò chính. Chiếc lồng tời cáp kẽo kẹt kéo họ từ đáy giếng nghiêng mức âm một trăm hai mươi mét vượt qua bóng tối thăm thẳm để lên mặt đất an toàn.

Tại trạm xá xí nghiệp ngập mùi cồn và thuốc đỏ, cô y tá mỏ rửa sạch bụi than rồi băng bó cẩn thận cho Toàn. Toàn nghiến răng chịu rát, mồ hôi ứa ra trên vầng trán lấm lem nhưng vẫn cố tếu táo bảo da thịt thợ lò dày như da trâu, mai lại vác búa khoan được ngay. Cô y tá nghiêm giọng bắt anh phải nghỉ ngơi hết ca đêm. Thao đứng bên cạnh thở phào nhẹ nhõm khi biết chắc xương khớp của Toàn không bị tổn thương nặng. Dặn đồng đội nghỉ ngơi, anh gửi hòm máy trắc địa vào phòng trực rồi rảo bước về khu tập thể Mỏ Vàng Đen.

Gió mùa đông bắc từ vịnh Bái Tử Long thốc qua sườn đồi, rít từng hồi buốt lạnh qua những mái ngói phibrô ximăng. Căn nhà vách đất của Thao nằm ở cuối dãy tập thể, đơn sơ với chiếc chõng tre ọp ẹp và chiếc bàn gỗ mộc kê sát chân tường. Thao thắp ngọn đèn dầu hỏa, ánh lửa vàng vọt soi tỏ gian phòng lặng ngắt. Anh cởi chiếc áo bảo hộ bết bụi than, múc gáo nước mưa lạnh buốt trong lu rửa mặt cho tan bớt cơn mệt mỏi sau ca lò căng thẳng.

Vừa ngồi xuống mép chõng, tiếng then cài lách cách khẽ vang lên. Cánh cửa liếp hé mở, bác Sâm bước vào mang theo luồng gió lạnh của đêm đông vùng mỏ. Trên tay người thợ già là một chiếc âu men lớn bốc khói nghi ngút, thơm nồng mùi nước chè xanh hãm đặc.

“Uống ngụm nước nóng cho ấm người đã, Thao,” bác Sâm đặt chiếc âu lên bàn, kéo ghế ngồi đối diện anh.

“Cháu cảm ơn bác.” Thao bưng âu nước, nhấp một ngụm. Vị chát đậm đà lan tỏa nơi đầu lưỡi rồi đọng lại hậu ngọt sâu lắng nơi cổ họng, xua tan cái giá buốt đang ngấm vào da thịt. “Bác đã kiểm tra lại vòm lò chợ số hai trước khi giao ca chưa ạ?”

Ánh mắt người thợ già chùng xuống đầy ưu tư: “Gia cố xong rồi. Nhưng tao đội vỉa bốn mươi năm nay, chưa từng thấy đá nóc cắn răng dữ dội như chiều nay. Mày nhìn thấy khoảng rỗng sau vách than rồi, đúng không?”

Thao siết chặt âu men, giọng đanh lại: “Vâng. Trụ than bảo vệ số ba đã bị đục khoét từ bên trong, thưa bác. Khối than đặc theo quy chuẩn kỹ thuật dày mười hai mét giờ chỉ còn lại cái vỏ mỏng. Đó là lý do độ võng lún trần lò vọt lên hai phẩy năm milimét chỉ sau ba ca. Đá nóc sa thạch đã mất hoàn toàn điểm tựa tự nhiên, đang rạn nứt dây chuyền.”

Bác Sâm im lặng, bàn tay thô ráp nứt nẻ như vỏ lim già khẽ run lên. Ông đứng dậy cài chặt then cửa liếp, nhìn quanh màn đêm tĩnh mịch ngoài sân rồi quay lại bàn. Từ trong túi chiếc áo bông cũ kỹ, bác cẩn thận rút ra một bọc vải dù nhỏ đã ngả màu ố vàng.“Mày có biết tại sao chiều nay tao lại kéo mày tránh xa đám tay chân của lão Cương không?” Bác Sâm thì thầm, mở lớp vải dù. “Mười năm rồi... Tao cất giữ cái này suốt mười năm nay dưới đáy rương.”

Một vật thể kim loại nhỏ bằng ngón tay út lộ ra dưới ánh đèn dầu hỏa. Đó là một chiếc vỏ kíp nổ vi sai bằng đồng thau đã xỉn màu xám ngoét, phần chuôi khắc chìm một ký hiệu hình tam giác kép cùng dãy số sêri lạ lẫm.

Thao cẩn thận nhặt chiếc kíp nổ lên. Kim loại lạnh ngắt truyền vào đầu ngón tay cảm giác rợn ngợp: “Kíp nổ vi sai định thời? Xí nghiệp mình từ trước tới nay làm gì được trang bị loại này?”

“Đúng thế,” giọng bác Sâm nghẹn lại vì uất ức kìm nén bao năm. “Cuối năm một chín bảy hai, khi Lò số bốn đổ sập vùi lấp kíp thợ, tao là người đầu tiên bò vào đống đổ nát kéo cha mày ra. Lúc bới đất đá gần trụ bảo vệ bị vỡ, tao nhặt được cái này găm sâu trong khe nứt. Hồi đó Đặng Khắc Cương làm đốc công, chính mồm lão rêu rao rằng cha mày chỉ đạo nổ mìn sai quy trình làm bục túi nước gây sập hầm. Cha mày bị tước thẻ mỏ, chịu kỷ luật rồi uất ức mà ngã bệnh qua đời... Nhưng loại kíp nổ vi sai này chỉ có đám buôn lậu thuốc nổ công nghiệp ngầm ngoài bến Cửa Ông mới có!”

Lồng ngực Thao thắt nghẹn lại. Nỗi đau mười năm về người cha quá cố lại nhói buốt trong tâm can. Anh đứng bật dậy, bước nhanh tới góc phòng mở chiếc hòm gỗ đựng kỷ vật, lấy ra cuốn sổ trắc địa bọc vải bạt của cha rồi lật giở đến những trang vẽ kỹ thuật cuối cùng ghi ngày 15 tháng 11 năm 1972.

Dưới ngọn đèn dầu bập bùng, Thao đặt chiếc kíp nổ vi sai lên trang giấy có những nét vẽ bằng mực Cửu Long thẳng tắp của cha. Những con số đo góc phương vị và tốc độ sụt lún vọt từ không phẩy năm lên hai milimét năm xưa như đang sống dậy, vạch trần tội ác trong bóng tối.

“Bác nhìn này,” ngón tay Thao run run chỉ vào sơ đồ mặt cắt địa tầng năm 1972. “Tọa độ nổ phá ngầm năm xưa nằm ngay tim trụ bảo vệ Lò số bốn. Chúng dùng kíp vi sai kích nổ định hướng, khoét rỗng ruột trụ than để lấy than antraxit cục loại một đem bán lậu, rồi đổ vấy cho đá tự sập. Hiện tại ở mức âm một trăm hai mươi mét, chúng đang lặp lại y hệt thủ đoạn tàn độc đó tại trụ số ba!”

“Lão Cương muốn gom than hảo hạng để tuồn ra xà lan trước đợt thanh tra cuối năm,” bác Sâm đập mạnh bàn tay gân guốc xuống bàn, mắt đỏ hoe vì phẫn nộ. “Nó coi tính mạng của hơn một trăm anh em thợ lò trong ca như cỏ rác!”

“Chúng ta không thể để thảm kịch năm xưa tái diễn, bác ạ,” Thao ngẩng đầu lên, ánh mắt kiên định rực sáng dưới ánh đèn. “Muốn ngăn chặn thảm họa và vạch trần kẻ thủ ác, chúng ta không thể chỉ nói bằng phán đoán. Cháu phải trực tiếp đo đạc toàn bộ chu vi và bề dày còn lại của trụ than số ba. Chỉ có số liệu trắc địa thực nghiệm chuẩn xác từ máy kinh vĩ và quả dọi thép mới là bằng chứng thép không ai có thể chối cãi.”

Bác Sâm gật đầu dứt khoát: “Được! Ca ba đêm mai tao sẽ bố trí để đưa mày luồn vào...”

“RẦM! RẦM! RẦM!”

Tiếng đập cửa dồn dập như sấm sét bất ngờ giáng xuống cánh cửa liếp, cắt ngang câu nói của người thợ già.

Thao vội vàng cất chiếc kíp nổ cùng cuốn sổ vào hòm gỗ rồi bước nhanh ra mở then cài. Cánh cửa bật tung, gió lạnh thốc vào cùng bóng dáng cao lớn của Toàn. Toàn thở hồng hộc, một tay vịn chặt khung cửa, cẳng chân quấn băng trắng toát đang run lên bần bật vì chạy vội, gương mặt tái mét không còn một giọt máu.

“Bác Sâm... Chú Thao! Nguy to rồi!” Toàn bám chặt lấy bả vai Thao, lồng ngực phập phồng, giọng đứt quãng vì hụt hơi. “Tay chân lão Cương... chúng nó vừa kéo dây thép gai giăng kín ngách lò phụ dẫn sang trụ than số ba rồi! Chúng nó còn treo biển cấm ngặt nghèo, cắt cử bảo vệ mang súng đứng gác không cho bất kỳ ai bén mảng tới!”