Chương 4: Rạn Nứt Lò Chợ Số 2

Lời thì thầm của bác Sâm như nhát búa nện thẳng vào lồng ngực Thao. Sau lưng đống vỏ bình ắc quy chì cáu bẩn, gió bấc vẫn rít từng cơn buốt lạnh qua các khe hẹp nhà xưởng, nhưng trong lòng Thao, một nỗi bất an tột cùng bùng lên dữ dội.

“Bọn chúng đang bạt trụ than bảo vệ, đúng không bác?” Thao ghé sát tai người thợ già, hạ giọng gặng hỏi.

Bác Sâm khẽ gật đầu, ánh mắt trĩu nặng ưu tư: “Mười năm trước ở Lò số 4, tai tao cũng từng nghe thấy những âm thanh bất thường như thế trước ngày sập hầm. Nhưng lúc này chưa có chứng cứ rành rọt, mày tuyệt đối chớ manh động. Ông Cương đang giăng mắt rình rập, chỉ chực mày sơ hở là tước thẻ mỏ ngay. Xuống ca hai này, mắt phải thật tinh, tai phải thật thính.”

Thao siết chặt quai bao da đeo bên hông, nơi cất giữ quả dọi thép kỷ vật của cha. Đúng lúc ấy, còi tầm của xí nghiệp rúc lên ba hồi dài xé toang không gian u ám vùng mỏ, báo hiệu giờ vào ca hai.

Tại sân đón giếng nghiêng, đốc công phân xưởng cầm loa pin gào thét khản giọng, truyền đạt mệnh lệnh trực tiếp từ ban giám đốc: toàn bộ các kíp phải đẩy năng suất lên mức kịch trần, tăng thêm ba mươi phần trăm số chuyến goòng để lập thành tích chào mừng đợt kiểm tra của cấp trên. Không khí lao động bị nén lại ngột ngạt đến bức bối. Những gương mặt thợ lò xám xịt vì thiếu ngủ và bụi than chỉ biết lặng lẽ cúi đầu bước vào thùng tời cáp.

Thao cùng Kíp 1 của bác Sâm tụt sâu xuống lòng đất. Thùng tời trượt dốc rầm rập trên đường ray, đưa cả kíp qua các tầng đá tối tăm rồi dừng lại ở mức âm một trăm hai mươi mét. Vừa chạm đáy lò, hơi nóng nồng nặc mùi lưu huỳnh và ẩm mốc đã ùa tới phả vào mặt.

Tại lò chợ số 2, áp lực khai thác biểu hiện rõ rệt qua từng nhịp thở gấp gáp của thợ mỏ. Tiếng máy nén khí xình xịch dội vào vách đá, tiếng máng cào xích nghiến rổn rảng cuốn từng khối than antraxit đen nhánh ra phía gương lò.

Lê Văn Toàn m*nh tr*n trùng trục, da thịt bóng nhẫy mồ hôi dù không khí ngầm buốt lạnh. Hai bắp tay cuồn cuộn gân guốc của người thợ khoan ghì chặt thân búa khoan đá nặng trịch, mũi choòng thép xoay tít dằn từng đợt chát chúa vào vách vỉa sa thạch. Bụi than và mạt đá bắn tung tóe thành từng luồng xối xả trúng cả vào ủng cao su.

“Chú Thao!” Toàn quát to qua tiếng máy gầm rú, hàm răng trắng lóa nở nụ cười hào sảng. “Đứng dịch ra sau một tí kẻo mạt đá bắn vỡ kính máy kinh vĩ bây giờ! Ca này tao quyết đục thông thêm hai mét vỉa cho ông Cương hết đường hạnh họe anh em mình!”

“Anh Toàn, đừng ép tải quá mức!” Thao áp hai tay lên miệng hét lớn đáp lại. “Vách đá đang chịu lực uốn rất lớn, khoan vừa tay thôi!”

Thao cẩn thận dựng ba chân máy Theo020 trên nền đá dăm bằng phẳng ở khoảng cách an toàn, dùng bọt thủy chuẩn cân bằng mặt máy rồi hướng ống kính ngắm về phía đinh mốc trắc địa trên nóc lò. Cách đó vài mét, bác Sâm chầm chậm bước dọc theo hàng cột chống bằng gỗ lim, tay cầm đốc búa gõ nhẹ vào từng thân gỗ để thẩm tra ứng suất đá vách. Gương mặt người thợ già đanh lại khi mỗi tiếng gõ chỉ phát ra âm thanh đục ngầu, tức tối.

Bỗng nhiên, tiếng búa khoan đá trong tay Toàn khựng lại, dội ra một tiếng “khục” khô khốc khác thường. Mũi choòng thép không còn gặp sức cản đanh thép của vỉa than đặc ruột mà hẫng đi như vừa đâm xuyên vào khoảng rỗng ngầm.

Gần như cùng lúc, một luồng gió quẩn thốc ngược từ khe nứt thổi bạt đám bụi mù mịt.

Bác Sâm giật bắn mình, áp tai vào cột chống rồi hét thất thanh: “Dừng búa! Toàn, nhảy ra mau! Đá cắn răng rồi!”

Tiếng thét của bác Sâm chưa dứt thì từ trên vách nóc sa thạch, một vết nứt ngoằn ngoèo xé toạc lớp đá xám xịt chạy dọc trần lò. Tiếng nổ trầm đục tựa tiếng sấm nghẹn ngào dưới lòng đất vang lên: “Rắc... rầm!”

Cả đường lò rung chuyển dữ dội. Những thanh gỗ chèn trên nóc lò gãy vụn dưới sức ép ngàn cân. Đất đá và mạt than trút xuống ầm ầm như thác đổ, bít kín tầm nhìn.

Toàn hốt hoảng buông tay khỏi búa khoan đá, toan lùi lại thì gót ủng cao su trượt mạnh trên lớp đá vụn ẩm ướt. Cổ chân anh mắc kẹt vào khe hở giữa thanh tàvẹt và thành máng cào xích. Toàn ngã ngửa ra sau, bất lực nhìn lên trần lò.

Ngay phía trên đầu anh, một khối sa thạch khổng lồ đang tách rời khỏi vách nóc, chao đảo dữ dội rồi lao thẳng xuống.

“Anh Toàn!”

Trong khoảnh khắc sinh tử ngàn cân treo sợi tóc, Thao không kịp suy tính thiệt hơn. Bản năng của người thợ mỏ và tình đồng đội thiêng liêng đẩy anh lao vút đi như một mũi tên. Bỏ lại chân máy trắc địa, Thao trượt người trên đống than vụn, chồm thẳng tới vị trí máng cào.Hai tay Thao túm chặt lấy quai đai lưng bảo hộ bằng vải bạt của Toàn, nghiến răng dồn toàn bộ sức bình sinh giật mạnh người đồng đội về phía sau vòm vì chống thép kiên cố.

“RẦM!”

Một tiếng va đập kinh hoàng làm rung chuyển đáy hầm. Khối đá sa thạch nặng hàng tấn đổ sập xuống đúng vị trí Toàn vừa ngã chỉ trong chớp mắt. Cán thép của chiếc búa khoan bị nghiền nát bẹp dúm, máng cào xích cong vênh kêu ken két rồi đứt phựt. Luồng áp lực cực mạnh hất tung bụi than đen đặc trùm kín không gian, làm tắt phụt ánh đèn ắc quy của Toàn.

Mọi thứ chìm vào tĩnh lặng nghẹt thở, chỉ còn tiếng th* d*c hối hả và tiếng đất đá vụn rả rích rơi trên mũ sắt.

“Thao! Toàn! Chúng mày có sao không?” Tiếng bác Sâm hốt hoảng vọng lại sau màn bụi đen dày đặc.

“Chúng cháu... vẫn sống, bác ơi!” Thao ho sặc sụa vì bụi than xộc vào mũi, cất tiếng đáp. Anh vội vàng s* s**ng khắp người Toàn: “Anh Toàn, anh có bị mảnh đá nào đè trúng không?”

Toàn nằm bệt dưới chân vòm thép, toàn thân còn bàng hoàng vì vừa bước qua ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Anh gượng ngồi dậy, đưa bàn tay thô ráp nắm chặt lấy bả vai Thao: “Mẹ kiếp... chậm nửa giây nữa là tao nát bấy dưới tảng đá kia rồi. Chú Thao, mày vừa cứu mạng tao đấy!”

Bác Sâm cùng mấy thợ lò lập tức lao tới hỗ trợ. Kiểm tra nhanh, Toàn chỉ bị xây xát chảy máu ở cẳng chân và bắp tay, không gãy xương.

“Mau lên! Kê cột chống dự phòng!” Bác Sâm lập tức chỉ huy với bản lĩnh dày dạn của người kíp trưởng. “Thằng Lâm, thằng Hải mang hai cây lim mười sáu phân lại đây, kích nêm chặn ngay vòm sụt lở, không cho đá nóc rách thêm!”

Tiếng búa gõ nêm chan chát vang lên rộn rã xua tan nỗi kinh hoàng. Dưới sự điều phối chuẩn xác của bác Sâm, khu vực sập lở nhanh chóng được gia cố tạm thời bằng các cột chống dự phòng và thanh chèn chắc chắn.

Khi tình hình tạm ổn định, Thao gạt mồ hôi đầm đìa lẫn bụi than bết trên trán, quay trở lại vị trí đặt máy kinh vĩ Theo020. May mắn thay, chân máy đặt ngoài vùng ảnh hưởng nên không hề suy suyển. Anh rút quả dọi thép hình chóp nhọn từ bao da bên hông, cẩn thận móc sợi dây gai mảnh lên tim mốc nóc lò.

Quả dọi thép chao nghiêng vài nhịp trong luồng khí ngột ngạt rồi dừng lại, mũi chóp chúc thẳng xuống đinh đồng định vị.

Thao ghé sát mắt vào ống kính ngắm, xoay nhẹ ốc vi động để đọc chỉ số dịch chuyển trên thước mia. Những con số hiển thị qua thấu kính quang học khiến sống lưng anh lạnh toát, bàn tay siết chặt lấy thân máy.

Độ võng lún trần lò tại khu vực lò chợ số 2 không còn ở mức 0,8 milimét như ca sáng nữa.

Nó đã vọt lên đúng 2,5 milimét chỉ sau ba ca làm việc!

Theo các quy chuẩn cơ học đá hầm lò mà cha từng truyền dạy, độ võng vượt quá 2,0 milimét là ngưỡng cảnh báo sớm nguy hiểm tột độ. Điều đó đồng nghĩa với việc tầng đá nóc sa thạch đã hoàn toàn mất liên kết tự nhiên, toàn bộ trọng tải hàng triệu tấn đất đá phía trên đang dồn ép trực tiếp xuống các vỉa đỡ. Nếu không có những trụ than bảo vệ vững chãi phía sau, thảm họa sập hầm trên diện rộng chỉ còn là vấn đề thời gian.

Một nỗi nghi hoặc trào dâng trong lồng ngực, thôi thúc Thao bước tới mép vách vừa sụt lở. Anh rút chiếc đèn pin cá nhân bọc cao su chống ẩm, bấm công tắc rồi rọi thẳng luồng sáng vàng đục vào sâu bên trong khe nứt toác hoác vừa vỡ vụn trên vách than.

Ánh sáng quét qua những mảng than vỡ lởm chởm. Thao nín thở, đồng tử co rút lại trước cảnh tượng hiện ra trước mắt.

Phía sau lớp vỏ than mỏng tang bị đá sập vỡ toác, hoàn toàn không hề có khối đá kẹp tự nhiên hay vỉa than đặc chịu lực như trên bình đồ kỹ thuật. Đập vào mắt anh là một khoảng rỗng nhân tạo đen ngòm, vách than nham nhở lộ rõ chi chít những vết choòng và xà beng đục khoét sâu hoắm ăn thẳng vào ruột thân trụ than bảo vệ số 3.