Chương 17: Đại Bản Doanh Đồi Cột Mốc

Tiếng gào thất thanh của gã trực ban điều độ như một quả mìn nổ chậm hất tung bầu không khí trong hội trường. Tin dữ về vụ sập đá nóc sa thạch đè bẹp hệ thống vì chống số năm tại Lò chợ số hai khiến đám cán bộ phân xưởng hoang mang tột độ. Mặt Đặng Khắc Cương thoạt tiên xám ngoét như tro bếp, nhưng cặp mắt ti hí sắc lạnh của gã lập tức đảo quanh, chớp lấy cơ hội để bịt miệng người đối chất.

“Hỗn loạn! Phá hoại tư tưởng!” Cương giộng mạnh nắm đấm xuống bàn, quát tháo the thé át cả tiếng xôn xao: “Bảo vệ đâu, tống cổ ngay kẻ tung tin thất thiệt ra khỏi cổng xí nghiệp! Thu hồi thẻ mỏ của nó!”

Hai gã bảo vệ đeo băng đỏ lập tức túm chặt lấy bắp tay Thao, giật phắt chiếc thẻ mỏ bằng nhôm bọc nhựa cài trên ngực áo anh rồi thô bạo đẩy anh ra phía cửa ngách. Tiếng bác Sâm gầm lên phẫn nộ phía sau bị làn sóng nhốn nháo của những người dự họp nuốt chửng. Thao không chống cự vô ích. Anh ghì chặt chiếc bao da đựng quả dọi thép bên hông, ngẩng cao đầu bước qua cánh cổng sắt hoen gỉ của khai trường Cẩm Sơn giữa luồng gió bấc rít từng cơn buốt lạnh.

Vừa bước qua rãnh thoát nước mép đường liên mỏ, một bàn tay lành lặn đã vội níu lấy khuỷu tay anh.

“Chú Thao! Bên này!”

Lê Văn Toàn đứng nép sau rặng phi lao cằn cỗi, khớp vai trái còn quấn băng trắng toát, cánh tay phải bầm dập được cố định cẩn thận trước ngực bằng một mảnh vải dù xám. Cạnh anh, Nguyễn Thị Ngân trong chiếc áo bông chần màu cỏ úa đang sốt ruột ngóng ra cổng mỏ, gương mặt tái đi vì gió rét và lo âu.

“Nghe tiếng chuông báo động điều độ hú dài, chúng tôi biết ngay trong hội trường có biến.” Toàn nghiến răng, giọng khàn đặc. “Lão Cương dám tước thẻ mỏ của chú thật à?”

“Lò chợ số hai đã bắt đầu sập từng mảng rồi.” Thao siết chặt quai đeo bao da, ánh mắt đanh lại. “Cương vừa ký quyết định cấm tôi bén mảng vào khai trường. Chỗ này không tiện nói chuyện, chúng ta phải l*n đ*nh đồi ngay.”

Cả ba vội vã men theo lối mòn cắt qua đồi thông, rẽ vào con đường đất đỏ gồ ghề dẫn thẳng l*n đ*nh đồi Cột Mốc 104. Đây là điểm cao nhất khống chế toàn bộ bình đồ trắc địa mặt bằng của vùng than Cẩm Phả. Trên đỉnh đồi, lán trắc địa dã chiến dựng bằng ván thông ghép tạm và lợp mái tôn xi măng đứng lặng lẽ giữa rừng cây xào xạc. Chiếc máy kinh vĩ Theo020 sơn vàng úa cắm trên giá ba chân bằng gỗ lim vẫn hướng ống kính quang học về phía các tim lò giếng nghiêng bên dưới thung lũng.

Bước vào trong lán, Ngân vội đóng sập then cài bằng gỗ, kéo tấm rèm bạt che kín ô cửa sổ nhìn ra sườn tây. Cô đặt chiếc cặp da kỹ thuật lên mặt bàn gỗ tạp thô mộc, cẩn thận mở khóa kéo rồi lấy ra hai tập tài liệu phẳng phiu đặt trước mặt Thao.

“May mà sáng nay trước khi vào họp, tôi đã lén giữ lại bản vẽ can phụ thứ hai và cuốn sổ đo gốc của bác Bằng.” Giọng Ngân run rẩy nhưng ánh mắt bừng lên tia kiên định. “Tôi biết thế nào lão Cương cũng tìm cách phi tang bản vẽ của anh. Dấu mộc treo của Phòng Kỹ thuật Địa chất trên bản này vẫn còn nguyên vẹn, mực nho chưa hề phai.”

Nhìn bản vẽ mặt cắt địa tầng cùng những dòng ghi chép quen thuộc của người cha quá cố năm 1972, lồng ngực Thao thắt lại. Những mảnh giấy bị Cương xé nát dưới gót giày trong hội trường chỉ là bản sao tạm, còn chân lý khoa học và linh hồn của cuộc đấu tranh công lý vẫn nằm trọn vẹn trong tay anh. Thao đưa những ngón tay thon dài chạm nhẹ vào bao da quả dọi thép bên hông. Quả dọi bằng thép tôi hình chóp nhọn khắc chữ “Chính” tỏa ra hơi lạnh buốt giá, như truyền thêm sự vững vàng vào từng mạch máu.

“Cảm ơn Ngân.” Thao nói khẽ, giọng xúc động. “Có tài liệu này, Cương không thể chối bỏ tội lỗi bòn rút trụ than trước Đoàn Thanh tra.”

Mặt trời mùa đông dần lặn xuống sau dãy núi đá vôi vịnh Bái Tử Long, để lại vệt ráng chiều đỏ quạch như cục than cám sắp lụi tàn. Gió bấc mỗi lúc một gầm rít dữ dội qua khe ván thông.

Khoảng chiều muộn, tiếng bước chân nặng nề giẫm trên lá thông khô ngoài cửa lán khiến Toàn lập tức cảnh giác, tay trái với lấy thanh xàbeng dựng ở góc tường. Nhưng qua khe liếp, Thao đã nhận ra bóng lưng hơi còng quen thuộc của bác Sâm.

Cửa xịch mở. Bác Sâm bước vào, chiếc áo trấn thủ bạc phếch lấm lem bùn than ướt sũng, râu tóc hoa râm dính bết bụi đen. Bác tháo chiếc mũ lò bằng sắt đặt đánh cộp xuống bàn, hơi thở dồn dập phì phò qua kẽ răng.

“Bác Sâm! Dưới ấy thế nào rồi bác?” Thao vội đỡ lấy cánh tay gân guốc của người thợ già.

Bác Sâm ngửa cổ uống cạn bát nước chè xanh nguội ngắt mà Ngân vừa rót, rồi đập mạnh tay xuống đùi, nghẹn ngào thốt lên:“Thằng Cương nó mất hết tính người rồi chúng mày ạ! Vụ sập vì chống số năm vừa rồi làm hai anh em thợ cúp bị thương nhẹ. Vậy mà gã giám đốc dám đứng trước cửa lò tuyên bố đó chỉ là hiện tượng tróc vảy đá cục bộ, không ảnh hưởng đến an toàn!”

“Nó vẫn ép đào than à bác?” Toàn trừng mắt, gân cổ giật giật.

“Ép! Ép rát mặt!” Bác Sâm nghiến răng ken két. “Nó hạ lệnh điều động toàn bộ một trăm lẻ năm thợ lò ca ba của Kíp một xuống đáy giếng nghiêng mức 120m. Nó bắt cúp than thâu đêm, vét cho kỳ hết lớp than antraxit hảo hạng chất đầy các toa goòng để sáng mai bày ra sân đón Đoàn Thanh tra của Tổng cục Mỏ. Nó còn dọa đứa nào dám bỏ ca sẽ bị tước sổ gạo, đuổi việc ngay lập tức!”

Căn lán trắc địa chìm vào khoảng lặng nặng nề như chì đúc. Một trăm lẻ năm con người. Đó là những người đồng đội từng chia nhau củ sắn luộc trong ca đêm buốt giá, những người thợ lò cả đời lam lũ chui rúc dưới lòng đất sâu để đem than hoa sưởi ấm cho Tổ quốc. Giờ đây, tất cả đang bị đẩy xuống một cái bẫy chết người, ngồi trên thùng thuốc nổ địa tầng sắp sửa phát nổ bất cứ lúc nào.

Thao bước ra mép sàn lán, đẩy nhẹ cánh cửa chớp nhìn xuống thung lũng khai trường Cẩm Sơn. Màn đêm đã buông xuống đen đặc như mực tàu. Dưới kia, hàng chục ngọn đèn pha vàng vọt hắt lên những vệt sáng nhờ nhợt. Từng đoàn người lầm lũi đội mũ sắt, đeo đèn ắc quy bước vào miệng giếng nghiêng đen ngòm hun hút. Lòng Thao quặn thắt một nỗi đau đớn tột cùng. Mười năm trước, cha anh đã gục ngã vì không cứu được đồng đội trước âm mưu đê hèn của kẻ lộng quyền. Mười năm sau, thảm họa ấy lại chực chờ nuốt chửng một trăm lẻ năm sinh mạng vô tội.

“Chúng ta không thể ngồi yên nhìn anh em vào chỗ chết.” Thao quay lại, ánh mắt rực sáng một quyết tâm sắt đá. “Phải lập kế hoạch hành động tối hậu ngay bây giờ.”

Toàn, Ngân và bác Sâm cùng quây lại quanh bàn vẽ. Thao chỉ tay vào sơ đồ mạng lưới đường lò mức 120m “Đá nóc Lò chợ số hai đã nứt toác, nhưng đới trượt sa thạch chỉ sập đổ hoàn toàn khi biến dạng vượt qua ngưỡng định mệnh bảy milimét. Bác Sâm, bác là kíp trưởng Kíp một, bác phải xuống lò cùng anh em để giữ vững trật tự, tuyệt đối không để ai hoảng loạn giẫm đạp lên nhau khi có biến.”

“Tao hiểu.” Bác Sâm gật đầu chắc nịch. “Cái mạng già này sẽ ở dưới đáy lò cùng một trăm lẻ năm anh em cho đến phút chót.”

“Còn anh Toàn và Ngân,” Thao nhìn sang người chiến hữu đang đau đớn vì vết thương, “hai người phụ trách tuyến thoát hiểm. Đường lò thông gió số ba cũ trong rãnh hào đồi thông là lối thoát duy nhất nếu giếng nghiêng chính bị đá sập bịt kín. Chùm chìa khóa đồng của Ngân đã mở được cửa ngoài, nhưng bên trong còn nhiều đoạn đất đá sụt trượt thời chiến tranh. Anh Toàn dùng tay lành cùng Ngân kiểm tra, dọn sạch vật cản và giăng sẵn dây thừng dẫn đường từ ngách rỗng lên mặt đất.”

“Cứ để đấy cho tôi và cô Ngân!” Toàn siết chặt nắm tay lành lặn. “Tôi sẽ không để một hòn đá nào cản đường sống của anh em!”

“Về phần tôi,” Thao đặt tay lên ống kính máy Theo020, “tôi sẽ bám sát mọi biến động bề mặt từ đồi Cột Mốc và tìm thời cơ luồn xuống tim giếng nghiêng. Khi các dấu hiệu tới hạn xuất hiện, tôi sẽ phát tín hiệu khẩn cấp để bác Sâm dẫn toàn bộ anh em rút lui theo đường gió cũ.”

Bốn bàn tay cùng siết chặt lấy nhau giữa ánh sáng leo lét của ngọn đèn dầu hỏa. Không khí trong lán ấm sực tình đồng đội và niềm tin sắt đá vào lẽ phải.

Sau khi phân công nhiệm vụ, bác Sâm vội vã xuống núi để kịp giờ điểm danh ca ba, còn Ngân và Toàn mang đèn bão đi kiểm tra cửa lò thông gió cũ. Trong căn lán quạnh vắng trên đỉnh đồi Cột Mốc 104, Thao chong đèn thức trắng, mắt không rời chiếc đồng hồ cơ Liên Xô đeo tay và những mốc chuẩn trắc địa ngoài sườn đồi.

Đêm đã về khuya. Tiếng gió bấc rít gào từng chặp qua ngọn thông nghe như tiếng nức nở nghẹn ngào của đất mẹ. Sương muối bắt đầu kết thành từng hạt lạnh buốt trên mái tôn.

Bất chợt, tiếng bước chân hổn hển dồn dập vang lên từ triền dốc đá. Cánh cửa lán bị xô bật tung ra.

Lê Văn Toàn lảo đảo lao vào, cả người bê bết bùn đất và lá mục, bờ môi thâm tím run rẩy vì lạnh và hoảng loạn. Bàn tay lành của anh bấu chặt lấy mép bàn gỗ, hơi thở đứt quãng nghẹn ngào “Chú Thao... Nguy rồi chú Thao ơi! Dưới trạm bơm mức âm 120m... các mạch nước ngầm tầng trên đã bục vỡ tan tành rồi! Nước bùn đen ngòm đang phun xối xả qua các khe nứt đá nóc Lò chợ số hai rồi chú ơi!”