Chương 14: Hiện Tượng Bùng Nền

Tiếng nấc cụt quái dị vừa dứt, một làn sóng rung chuyển âm ỉ lập tức chạy dọc suốt chiều dài lò chợ số hai. Bụi than từ trần lò đổ ào xuống như tro trấu, át cả ánh vàng đục của những ngọn đèn ắc quy. Mấy người thợ đào đứng gần đó hoảng hồn buông rơi xẻng sắt, mắt dáo dác nhìn quanh giữa tiếng gỗ lim oằn mình răng rắc.

“Rút ngay!” Bác Sâm túm chặt bả vai Thao, gằn giọng dưới làn bụi mịt mù. “Thằng Huỳnh đang mải quát đám thợ hoảng loạn, mau theo tao!”

Người thợ già lấy tấm lưng còng che chắn cho Thao, kéo giật anh lủi nhanh qua khe hẹp giữa hai hàng cột chống đang rên xiết. Lẫn vào dòng công nhân tan ca hai đang hoang mang túa ra đường lò chính, Thao cúi rạp người, bám sát gót bác Sâm bước vội lên goòng tời. Chiếc goòng lao vút lên giếng nghiêng, đưa họ vượt qua trạm gác của toán bảo vệ mang súng cạcbin để trở lại mặt đất an toàn.

Khu tập thể Mỏ Vàng Đen chìm trong sương muối buốt giá của chiều đông năm 1982. Bên trong căn phòng trọ nhỏ lợp ngói xi măng, Lê Văn Toàn đang ngồi trên mép phản gỗ, cẳng chân quấn băng gạc trắng đặt gác lên chiếc ghế đẩu, bên cạnh tựa đoạn gậy gỗ làm nạng. Thấy then cài cửa lách cách, Toàn ngẩng phắt dậy “Thế nào rồi bác Sâm? Chú Thao có đo được gì dưới ấy không?” Toàn sốt ruột hỏi, bàn tay gân guốc siết chặt thanh xàbeng ngắn dựng góc phản.

Thao ngồi thụp xuống chiếc ghế con, rót bát nước chè xanh đặc quánh uống ực một hơi, vị chát đắng đọng lại nơi cuống họng khô rát. Anh nhìn Toàn, giọng trầm xuống đầy căng thẳng: “Mốc một và mốc hai đã võng xuống bốn phẩy tám milimét. Vách sa thạch nứt toác như mạng nhện. Nhưng đáng sợ nhất là... địa tầng nấc cụt.”

Toàn sững sờ, đôi mày rậm chau chặt: “Địa tầng nấc cụt ư?”

Bác Sâm ngồi xuống cạnh bàn gỗ, quẹt diêm châm điếu thuốc lào, phả ra làn khói xanh mờ mờ trôi lơ lửng. Đôi mắt người thợ già đục ngầu, trĩu nặng ưu tư “Bốn mươi năm tao đội vỉa dưới đất Cẩm Phả, mới nghe thấy tiếng ấy đúng hai lần. Lần đầu là năm bảy hai ở Lò số bốn, ba ngày trước khi đất đá trút xuống vùi lấp đường lò của kíp bố thằng Thao rồi người ta đổ vạ lên đầu ông ấy. Khối sa thạch trên vòm lò nặng cả triệu tấn, khi các trụ than chịu lực bị bòn rút không đỡ nổi nữa, nó sẽ nứt toác khỏi tầng đá mẹ. Tiếng ục nghẹn ấy chính là xương sống của núi đá đang gãy. Đó là điềm báo tử của mỏ than! Không quá ba ngày nữa đâu, cả lò chợ số hai sẽ sụp đổ hoàn toàn.”

Toàn đập mạnh nắm tay xuống phản gỗ kêu rầm một tiếng, hàm răng nghiến chặt: “Đốn mạt thật! Lão Cương vẫn ép anh em Kíp một cắm đầu đào vét để lấy thành tích đón đoàn thanh tra. Chúng nó coi mạng thợ mỏ như cỏ rác!”

“Phải chặn lão lại trước khi quá muộn.” Thao ngẩng đầu lên, ánh mắt đanh thép. “Nhưng nếu chỉ đưa số liệu mốc một và hai, lão Cương sẽ lại chụp mũ phá hoại sản xuất. Tôi cần đo nốt mốc ba và mốc bốn ở ngách rỗng sau lưng trụ số ba. Phải có đủ dữ liệu của cả bốn mốc tứ giác mới vẽ được đồ thị biến dạng địa tầng hoàn chỉnh, chứng minh quy luật sụt lún cơ học để buộc lão phải ký lệnh dừng lò.”

“Tao đi với mày!” Toàn với ngay lấy đoạn gậy gỗ gõ cộc xuống nền nhà. “Chân tao đỡ nhiều rồi, tao không để mày xuống ngách ấy một mình.”

“Không được, chân chú mày còn tấy đỏ thế kia...” Bác Sâm cau mày gạt đi.

“Bác để cháu đi!” Toàn khẩn khoản, ngực phập phồng kiên quyết. “Cháu không khoan đá được nhưng cháu khỏe tay, mang được xàbeng hộ vệ cho chú Thao. Bác ở lại trên này theo dõi động tĩnh phòng điều hành mỏ, có biến còn kịp báo cho cô Ngân.”

Chập tối, khi tiếng còi tầm báo giờ giao ca ba rúc lên từng hồi dài tê tái xé toạc màn sương biển, Thao và Toàn bí mật lần theo rãnh hào quân sự sau đồi thông. Dưới ánh sáng tờ mờ của trăng thượng tuần, Thao tra chiếc chìa khóa đồng thau han gỉ của Ngân vào ổ khóa cửa sắt đường lò thông gió số ba cũ. Tiếng then sắt rít nhẹ khô khốc. Cả hai luồn người vào trong, khóa chốt cẩn thận rồi nín thở trườn theo con dốc hun hút dẫn thẳng xuống tầng âm 120m.

Không khí trong ngách lò cũ nồng nặc mùi ẩm mốc và khí mỏ ngai ngái. Toàn cắn răng nén đau, một tay chống gậy gỗ, tay kia xách chiếc túi vải bạt đựng thước thép và dụng cụ trắc địa bám sát sau lưng Thao. Sau hơn nửa giờ luồn lách qua những đoạn sập cũ tối tăm, họ tiếp cận được khoảng rỗng phía sau trụ than bảo vệ số ba.

Thao khẽ rọi luồng sáng đèn ắc quy xuống đất. Cảnh tượng trước mắt khiến anh rùng mình lạnh toát sống lưng.

Nền lò không còn bằng phẳng như hôm đóng mốc. Lớp đá phiến sét dưới đáy hầm than đang oằn mình đội trồi lên dữ dội. Áp lực khổng lồ từ hai bên vách dồn nén cực hạn xuống đáy đã kích hoạt hiện tượng bùng nền nghiêm trọng. Những thanh tàvẹt gỗ lim dày cộp bị lực nén ngầm bẻ gãy đôi, đầu gỗ toác dăm chĩa ngược lên trần như chông gai. Hai dải ray sắt vốn thẳng tắp nay bị ép uốn lượn cong queo hình ngọn sóng, bulông giằng bung bật văng tung tóe trên lớp bùn nhão. Nước ngầm đục ngầu sủi bọt khí tanh nồng xì lên sàn sạt qua các khe nứt toác nơi chân vách.

“Bùng nền rồi...” Toàn thì thào, cổ họng nghẹn đắng. “Đáy lò đang trồi lên nuốt chửng đường ray.”“Vòm đá nén xuống quá nặng, đáy lò phải phình lên để giải phóng ứng suất.” Thao đáp khẽ, đôi mắt căng ra quan sát từng biến dạng cơ học.

Anh cẩn thận lấy quả dọi thép hình chóp nhọn khắc chữ “Chính” từ túi đồ nghề vải bạt. Giăng sợi dây gai mảnh treo vào đinh thép mốc số ba trên trần sa thạch, Thao buông quả dọi chúc thẳng mũi nhọn xuống đinh đồng đáy lò, rồi áp thước lá thép đo khoảng cách dịch chuyển. Bàn tay Thao siết chặt thân thước, từng đốt ngón tay trắng bệch.

Độ võng lún nóc lò tại mốc số ba và số bốn đã chạm ngưỡng 5,6 milimét!

Con số đo đạc nhảy vọt ngoài sức tưởng tượng. Khối đá vòm đã vượt xa ngưỡng an toàn, đang trượt dạt theo phương nghiêng với tốc độ chóng mặt. Trụ than số ba dày mười hai mét nay chỉ còn trơ ba mét rưỡi lõi than, hoàn toàn bất lực trước sức nặng ngàn cân treo sợi tóc.

Bỗng nhiên, từ ngách phụ thông sang lò chợ số hai vọng lại tiếng xẻng va đập lách cách cùng tiếng người thì thầm.

“Tắt đèn mau!” Thao giật tay Toàn.

Hai người vội vàng lùi sâu vào sau một trụ đá tự nhiên, tắt ngấm đèn lò, nín thở quan sát qua kẽ nứt.

Dưới ánh sáng vàng vọt của hai ngọn đèn măngxông treo lủng lẳng, một toán công nhân thân tín của Đặng Khắc Cương khoảng sáu người đang hối hả xúc từng xẻng đá thải đổ tràn vào ngách dẫn tới trụ than số ba. Mồ hôi nhễ nhại trên những gương mặt hốc hác, lem luốc. Đốc công Huỳnh tay cầm chiếc gậy gỗ đứng chống nạnh đốc thúc ráo riết “Xúc nhanh tay lên! Giám đốc lệnh trước rạng sáng mai phải đổ đầy đá thải bịt kín toàn bộ khoảng rỗng này! Đoàn thanh tra của Tổng cục về mà thấy ruột trụ than bị khoét rỗng thì cả lũ rũ tù nghe chưa? Đổ đá đầy vào, rồi chèn gỗ ngụy trang lại!”

Thao siết chặt nắm tay, lồng ngực tức tối. Thì ra Đặng Khắc Cương biết rõ vách đá sắp sụp đổ và đoàn thanh tra sắp tới, nên đã điên cuồng chỉ đạo dùng đất đá thải lấp l**m hiện trường bòn rút than antraxit hòng phi tang mọi dấu vết tội ác.

Đúng lúc ấy, mặt đất dưới chân Thao và Toàn bỗng rung chuyển dữ dội.

“Rắc... rắc... uỳnh!”

Một đợt bùng nền mới bộc phát ngay dưới lòng rãnh thoát nước. Lớp đá đáy hầm nứt toác xé toạc nền lò, đội bổng cả một đoạn tàvẹt lên cao gần nửa mét. Cú đội trồi bất thình lình làm chiếc xe goòng chở đầy ắp đá thải nặng gần hai tấn của toán thợ bị bung chốt hãm, trượt khỏi đoạn ray cong queo.

Chiếc xe goòng sắt trượt nghiêng trên sườn dốc trơn nhẫy bùn than, ầm ầm lao thẳng với tốc độ kinh hoàng về phía góc khuất sau trụ đá nơi Thao đang nép mình!

“Chú Thao! Tránh ra!”

Trong tích tắc sinh tử, Toàn vứt phắt chiếc gậy gỗ, dồn toàn bộ sức mạnh vào đôi cánh tay vạm vỡ, lao vút tới như một mũi tên. Chiếc xàbeng thép trong tay Toàn cắm phập xuống kẽ nứt tàvẹt, đón đầu gầm xe goòng đang lao tới.

“Keng... rầm!”

Cú va chạm đanh thép tóe lửa chát chúa trong bóng tối. Toàn nghiến răng bẻ quặt cán xàbeng làm đòn bẩy, dồn hết bình sinh hất tung bánh xe trật hướng. Chiếc goòng sắt nặng trịch lật nghiêng, trượt dài rồi đổ ầm sang một bên, hất tung hàng tấn đá thải văng rào rào chỉ cách Thao nửa bước chân.