Chương 11: Ký Hiệu Tam Giác Kép

Gió bấc sớm mai rít qua rặng thông già sau đồi, thổi buốt rát hai bên gò má Thao. Anh quỳ một chân trên thảm cỏ may đẫm sương, những ngón tay hãy còn dính bụi than cẩn thận bóc mẩu giấy dầu ép màu vàng ố đang dính bết bên thân chóp nhọn của quả dọi thép. Mẩu giấy mỏng manh, quăn queo vì ngấm hơi ẩm ngầm, nhưng dưới ánh lam nhạt của bình minh, những đường nét in dập nổi vẫn hiện lên sắc cạnh.

Bác Sâm chống hai tay lên đầu gối, cúi rạp người xuống nhìn. Hơi thở của người thợ già phả ra làn khói trắng mỏng trong cái lạnh cắt da. Ngay khi ánh mắt chạm vào hình vẽ nhỏ bằng hạt ngô ở góc mép giấy, đồng tử của bác bỗng co thắt lại.

“Hình tam giác kép...” Bác Sâm lẩm bẩm, giọng khàn đặc run lên. “Chính là nó. Không sai một nét nào.”

Toàn ngồi bệt bên cạnh, một tay ôm ống chân xây xát, mắt trợn trừng “Bác chắc chắn chứ bác Sâm?”

“Tao tận mắt nhặt chiếc vỏ đồng ở Lò số 4 mười năm trước, làm sao quên được!” Bác Sâm siết chặt bàn tay thô ráp nứt nẻ thành nắm đấm, khớp xương kêu đánh khục. “Thuốc nổ công nghiệp thông thường chỉ dùng kíp nổ số 8 đốt dây cháy chậm hoặc kíp điện tức thời vỏ nhôm. Riêng loại kíp vi sai vỏ đồng thau khắc chìm tam giác kép này là hàng chuyên dụng của đội khoan nổ đặc biệt, dùng để giật mìn định hướng bạt các vỉa đá cứng. Góc dưới kia... Thao, cháu nhìn xem có phải ba chữ Đ.K.C không?”

Thao khẽ miết ngón tay qua vết mực in kim loại đã phai màu. Bên dưới mã hiệu lô hàng là một vết triện chìm bằng khuôn đồng: ba chữ cái “Đ.K.C” sắc nét, nét móc của chữ C kéo dài bao trọn lấy hai chữ đầu. Đó là dấu khắc kiểm định cá nhân của Đặng Khắc Cương thời còn làm đốc công kỹ thuật phân xưởng khai thác.

Lồng ngực Thao thắt lại. Mười năm nay, gia đình anh phải sống dưới cái bóng u uất của bản án kỷ luật oan khốc. Người ta bảo kíp thợ của cha anh tự ý nổ mìn trái quy trình kỹ thuật làm chấn động vách đá gây sập Lò số 4. Nhưng mẩu nhãn thuốc nổ này chứng minh một sự thật hoàn toàn trái ngược: chính tay chân của Cương đã đem mìn vi sai định hướng vào tận chân vách để bạt trộm ruột than antraxit.

“Mười năm trước ông ta dùng nó để xén than rồi đổ vạ cho cha cháu.” Thao siết chặt quả dọi thép trong lòng bàn tay, mũi thép lạnh buốt tì vào da thịt. “Và đêm nay, mẩu nhãn này rơi ra từ chính khe nứt của trụ bảo vệ số 3. Ông ta vẫn dùng đúng một thủ đoạn ấy.”

“Thằng khốn nạn...” Toàn nghiến răng trèo trẹo, toan nhỏm dậy nhưng vết thương ở cẳng chân nhói lên khiến anh lảo đảo.

“Ngồi yên đấy!” Bác Sâm nghiêm giọng gạt đi. “Còi tầm sắp hú rồi. Toán tuần tra của lão Cương vừa ngắt quạt gió dưới ngách phụ, chúng nó ngỡ chúng mày đã chết ngạt hoặc cụp đuôi tháo chạy. Nếu bây giờ để lộ tung tích, lão sẽ cho người bít cửa lò phi tang ngay lập tức.”

Thao gật đầu đồng tình, vội đỡ lấy cánh tay Toàn “Anh Toàn, trước hết em đưa anh về trạm xá xóm thợ Mỏ Vàng Đen rửa vết thương đã. Chân anh va vào tàvẹt lúc bò qua ngách cụt, để lâu bụi than bám vào sẽ nhiễm trùng.”

Ba người men theo rãnh hào công sự cũ đi vòng xuống chân đồi thông, tránh xa trạm gác cổng mỏ. Gian trạm xá của khu tập thể Mỏ Vàng Đen giờ này vắng ngắt, chỉ có mùi cồn iốt và tiếng gió xao xác qua mái ngói phibrô ximăng. Cô y tá ca đêm vừa chợp mắt trong buồng trong. Thao thuần thục lấy chai thuốc đỏ và gạc tiệt trùng, nhẹ nhàng rửa sạch vệt máu khô cùng mùn than bám quanh cẳng chân rớm máu của Toàn.

Toàn cắn chặt môi nén đau, không hé răng kêu một tiếng. Bác Sâm với lấy chiếc ấm tích ủ trong giành mây ở góc bàn, rót ra ba bát nước chè xanh nghi ngút khói. Hơi ấm của bát nước chè sóng sánh màu hổ phách lan tỏa qua lòng bàn tay lạnh cóng của Thao. Vị chát đậm đà đọng lại nơi đầu lưỡi rồi hóa thành vị ngọt thanh nơi cổ họng, xua tan cảm giác lợm giọng của khí độc vừa hít phải dưới đáy hầm.

Bác Sâm bưng bát nước, mắt nhìn đăm đắm ra ngoài khoảng sân đất nện “Lão Cương đã bắt đầu nghi ngờ và giăng bẫy. Từ giờ phút này, chúng ta không được hành động khinh suất. Chuyện mẩu nhãn kíp nổ và số liệu mốc ngầm tuyệt đối không được để lọt ra ngoài nửa lời. Thao, cháu tính bước tiếp theo thế nào?”

Thao hớp một ngụm nước ấm, ánh mắt kiên định “Cháu phải vào phòng kỹ thuật địa chất gặp Ngân. Mẩu nhãn này là tang vật thực tế, nhưng để buộc tội trước pháp luật, chúng ta cần chứng từ giấy trắng mực đen. Cháu cần đối chiếu nó với sổ cấp phát vật tư nổ lưu trữ năm 1972 của xí nghiệp, đồng thời cập nhật số liệu độ lệch tim lò bốn phẩy hai milimét vừa đo được đêm nay.”

Bác Sâm gật đầu tán thành “Được. Tao sẽ quay lại phân xưởng, giám sát nhất cử nhất động của toán đốc công. Toàn ở lại phòng trọ nghỉ ngơi, trông chừng động tĩnh quanh khu tập thể.”Tám giờ sáng, tiếng còi tầm hú vang một hồi dài báo hiệu ca một bắt đầu. Thao rảo bước qua dãy nhà làm việc quét vôi vàng đã bong tróc từng mảng. Không khí sản xuất đầu ca vẫn rộn rã tiếng cười nói của thợ mỏ, nhưng lòng anh trĩu nặng như mang đá tảng.

Tại phòng kỹ thuật địa chất, Ngân đang đứng bên bàn vẽ lớn trải giấy can, mái tóc tết hai bím gọn gàng sau gáy rủ nhẹ theo từng nét bút mực nho. Nghe tiếng then cửa khẽ khàng đóng lại, cô giật mình quay lại. Nhìn thấy vạt áo dính bùn đất và quầng mắt thâm quầng của Thao, đôi mắt bồ câu của Ngân thoáng vẻ lo âu “Anh Thao! Đêm qua... anh và anh Toàn có sao không? Ngân nghe phong phanh sáng nay đốc công báo cáo có người lạ lén vào ngách lò cấm.”

“Chúng tôi an toàn, nhờ có bác Sâm ứng cứu kịp thời.” Thao bước nhanh tới bên bàn, rút từ túi áo ra mẩu giấy dầu ép cùng mảnh giấy ghi chép số liệu đo đêm qua đặt trước mặt cô. “Ngân xem đi. Tim lò tại mốc số hai đã lệch ngang tới bốn phẩy hai milimét. Vách đá đang trượt dạt dữ dội.”

Ngân nín thở nhìn con số ghi chép, sắc mặt khẽ biến đổi “Bốn phẩy hai milimét... Vượt xa giới hạn đàn hồi của đá sa thạch rồi. Chỉ cần một đợt bùng nền nhỏ là toàn bộ lò chợ số hai sẽ sập dây chuyền!”

“Chưa hết đâu.” Thao chỉ tay vào mẩu giấy dầu ép màu vàng ố. “Đây là thứ rơi ra từ khe nứt trụ bảo vệ số ba khi đá vách cựa mình.”

Ngân cúi xuống, cầm chiếc kính lúp cán đồng soi kỹ từng chi tiết. Đôi lông mày thanh tú của cô khẽ nhíu lại khi nhận ra ký hiệu tam giác kép và dấu khắc chìm ba chữ cái quen thuộc.

“Kíp vi sai tam giác kép... có dấu kiểm định của ông Cương?” Ngân ngước lên, ánh mắt chấn động. “Chẳng lẽ tin đồn năm xưa là thật?”

“Tôi cần bằng chứng lưu trữ.” Giọng Thao đanh lại. “Ngân giúp tôi tra sổ cấp phát vật tư nổ của xí nghiệp vào tháng mười một năm 1972.”

Không một chút do dự, Ngân rút chùm chìa khóa trong túi áo công tác, tiến về phía tủ hồ sơ sắt màu xám kê sát góc tường. Cánh cửa tủ sắt nặng nề mở ra với tiếng rít khô khốc. Mùi giấy mốc lâu năm và hơi ẩm xộc ra nồng nặc. Ngân cẩn thận lật tìm qua từng chồng hồ sơ đóng bìa cáctông đã ngả màu nâu xỉn, cuối cùng rút ra một cuốn sổ dày gáy bọc chỉ gai: “Sổ Cấp Phát Vật Tư Nổ – Năm 1972”.

Ngân lật nhanh các trang giấy ố vàng đến phần ghi chép của tháng mười một. Ngón tay thon thả của cô dừng lại ở một dòng mực xanh Cửu Long đã ngả màu tím xám, đề ngày 13 tháng 11 năm 1972—đúng hai ngày trước khi thảm họa Lò số 4 xảy ra.

“Đây rồi!” Ngân khẽ thốt lên, giọng nghẹn lại vì kinh ngạc. “Phân xưởng khai thác do Đốc công Đặng Khắc Cương trực tiếp phụ trách đã ký nhận hai mươi chiếc kíp nổ vi sai vỏ đồng tam giác kép, số sêri từ 042 đến 061, cùng một trăm kilôgam thuốc nổ amônít thỏi!”

Thao ghé sát mắt nhìn vào dòng chữ ký nguệch ngoạc nhưng không thể nhầm lẫn của Đặng Khắc Cương. Bàn tay anh siết chặt mép bàn gỗ đến trắng bệch các đầu ngón tay. Trong bản báo cáo điều tra tai nạn năm 1972 mà Cương nộp lên Ty Than, ông ta từng dõng dạc khẳng định kíp thợ của Trịnh Tấn Bằng đã tự ý mang kíp nổ thường vào phá đá gây sập hầm, tuyệt nhiên không hề nhắc tới việc phân xưởng của mình vừa lĩnh một lượng lớn kíp vi sai định hướng chỉ hai ngày trước đó.

Mắt xích bóng tối kéo dài mười năm qua cuối cùng đã lộ diện hoàn toàn.

“Chúng ta có bằng chứng rồi.” Ngân xúc động nói, ngước nhìn Thao. “Bây giờ chỉ cần đối chiếu số lượng kíp nổ này với bình đồ hoàn công Lò số 4 năm 1972 để xác định chính xác tọa độ các lỗ mìn nổ trộm ruột than, lão Cương sẽ không còn đường chối cãi trước Đoàn Thanh tra.”

Ngân quay lại tủ sắt, mở ngăn kéo đáy có khóa riêng—nơi lưu giữ các bản đồ mật của mạng lưới đường lò cũ. Cô nâng tập bìa cứng ghi dòng chữ mực đỏ: “Bình đồ hoàn công Lò số 4 – 1972”.

Thao nín thở hồi hộp dõi theo từng chuyển động của Ngân. Cô đặt tập hồ sơ lên mặt bàn, cẩn thận mở lớp bìa bọc bên ngoài.

Thế nhưng, khoảnh khắc trang giấy can bên trong vừa lộ ra, cả Thao và Ngân đều chết lặng.

Toàn bộ phần nhật ký địa tầng ghi nhận biến dạng vách đá và sơ đồ mạng lưới trụ than bảo vệ ở giữa tập hồ sơ đã bị ai đó cố tình dùng tay xé rách nham nhở, chỉ còn trơ lại mép giấy xơ xác bám vào gáy chỉ. Dọc theo đường rách, những vết cạo bằng lưỡi dao lam sắc lẹm đã cạo sạch bóng toàn bộ các dấu mộc giáp lai đỏ chót của xí nghiệp, biến trang hồ sơ lịch sử thành một khoảng trống trắng toát, câm lặng đến rợn người.