Chương 20: Bức Tranh Phủ Vải Điều

Sương mù mùa đông giăng mắc trên những mái ngói rêu phong của phố cổ Hà Nội. Khép cánh cửa gỗ ọp ẹp sau lưng, Tạ Khắc Luân siết chặt mép bọc tranh trên vai, cẩn thận bước từng nhịp xuống bậc cầu thang của căn gác xép phố Khảm Hàng. Dưới lớp vải điều màu đỏ thẫm thắt chặt bằng những sợi dây gai thô ráp, khung gỗ lim nặng trịch như dồn nén toàn bộ nỗi uất nghẹn mười năm về người anh ruột đoản mệnh, cùng sinh mệnh oan khuất của ba người thợ thủ công tài hoa. Luân kéo thấp vành chiếc mũ bồi bàn bằng dạ đen, hòa mình vào bóng tối nhạt nhòa men theo bờ hồ Gươm, rảo bước nhanh về phía đại lộ dẫn thẳng tới Nhà Đấu xảo.

Tòa nhà Đấu xảo Hà Nội hiện ra sừng sững giữa màn đêm tựa một cung điện tráng lệ kiểu Tây phương, rực sáng bởi hàng ngàn bóng đèn điện lung linh trang hoàng từ tiền sảnh đến đỉnh vòm mái ngói xanh. Những chiếc xe hơi lộng lẫy hiệu Citroën, Peugeot bóng lộn nối đuôi nhau nhả khói trắng xóa dưới trời đông buốt giá, đưa đón hàng trăm quan chức Pháp, các mệnh phụ phu nhân xúng xính váy nhung Tây phương cùng giới thân hào nhân sĩ, thương gia bản xứ trong những bộ áo gấm hoa quyền quý. Tiếng cười nói huyên náo hòa cùng giai điệu vĩ cầm réo rắt, dìu dặt phát ra từ dàn nhạc giao hưởng bên trong đại sảnh, tạo nên một bức tranh dạ vũ xa hoa tột bực của chốn phù hoa thuộc địa.

Luân rẽ lối vào cổng phụ phía sau tòa nhà, nơi dành riêng cho ban khánh tiết và phu kiệu chở đồ phục vụ tiệc trà. Bức chân dung khổ lớn đã được anh chuyển sang chiếc xe đẩy hai tầng bằng đồng mạ niken, phủ kín bằng tấm vải điều đỏ rực rỡ như một tặng phẩm nghi lễ.

Tại trạm gác cổng ngách, hai viên mật thám Pháp bận thường phục áo dạ dài cùng mấy người lính cơ đang gắt gao lục soát từng hòm gỗ chuyển vào. Khi một tên lính Pháp chĩa mũi dùi cui định hất tung tấm vải đỏ che trên xe đẩy của Luân, bóng dáng cao lớn của Thanh tra Lê Văn Thụy đã kịp thời bước tới chặn ngang.

“Khu vực tiệc trà của quan Đốc lý đang thiếu người hầu hạ,” Thụy lạnh lùng giơ tấm thẻ kiểm tra có con dấu tròn đỏ chót của Sở Liêm phóng, giọng đanh thép át đi tiếng ồn ào xung quanh, “đây là đồ trang trí của ban khánh tiết do chính tôi phê duyệt. Các người muốn làm trễ giờ khai mạc của ngài Đốc lý hay sao?”

Tên mật thám liếc nhìn tấm thẻ bồi bàn in dấu nổi giắt trên ngực áo Luân, lại thấy phong thái cương quyết của viên thanh tra bản xứ nên lẩm bẩm buông một câu càu nhàu rồi hất hàm cho qua. Luân khẽ cúi đầu, ánh mắt thoáng giao nhau với Thụy trong khoảnh khắc. Viên thanh tra khẽ nháy mắt, bàn tay đeo găng da kín đáo đặt lên đốc súng ngắn bên hông như một lời cam kết thầm lặng.

Đẩy chiếc xe lướt trên sàn đá hoa cương sáng loáng như gương, Luân tiến sâu vào gian triển lãm mỹ nghệ trung tâm. Không khí nơi đây ấm sực, ngào ngạt mùi phấn sáp đắt tiền, bánh ngọt và rượu khai vị. Giữa gian phòng bát giác rộng lớn, đập vào mắt Luân là bục trưng bày danh dự phủ gấm nhung. Đặt ngay ngắn trên đó là năm mươi súc lụa bạch Vạn Phúc lộng lẫy, từng thớ lụa ánh lên vẻ óng ả tuyệt mỹ dưới ánh đèn chùm pha lê rực rỡ, bên cạnh tấm biển đồng khắc chữ mạ vàng trang trọng: “Sản phẩm thượng hạng của Quỹ bảo trợ mỹ thuật Đông Dương”.

Nhìn những cuộn lụa tinh xảo ấy, sống mũi Luân cay xè khi nhận ra mùi hương liệu nồng gắt dùng để ngụy trang, thấu rõ hiểm họa ma quái của nha phiến tinh chế đang kết tinh kín đáo trong từng nếp vải. Mười vạn đồng bạc Đông Dương cùng sinh mạng của cụ Lương Đình Thạc, bà Đặng Thị Cúc, ông Phan Vĩnh Nghiệp đều đang bị cuộn chặt trong từng nếp gấp vải này.

Bằng những động tác thuần thục của một người phục vụ, Luân nhẹ nhàng nhấc giá đỡ bằng gỗ sồi đặt ngay cạnh dãy lụa bạch, rồi cẩn thận dựng bức tranh phủ vải điều đỏ thẫm lên giá. Khung tranh sừng sững đứng đó, vuông vức và bí ẩn, tựa như một bản cáo trạng đang nén chặt cơn giận dữ chờ thời khắc bùng nổ. Phía sau thắt lưng, chuôi gỗ mun của con dao trổ tỳ chặt vào sống lưng anh, mang lại cảm giác lạnh lẽo và chuẩn xác của một người thợ vẽ quyết dùng sự thật làm vũ khí tối thượng.Cách đó không xa, giữa vòng vây của các nhà tư sản và quan chức thực dân, Nghị viên Trần Bá Cảnh đang đứng bệ vệ trong bộ âu phục smoking dạ hội màu đen cắt may tuyệt hảo. Trên ve áo hắn cài một bông hồng nhung đỏ thắm, mái tóc chải sáp bóng loáng hất ngược ra sau. Bàn tay phải của Cảnh vẫn mang chiếc găng lụa mỏng màu tro quen thuộc, thong thả nâng ly pha lê chứa rượu sâmpanh sủi bọt vàng óng. Hắn cất giọng cười trầm ấm, lịch thiệp cúi người lắng nghe từng lời của ngài Đốc lý Hà Nội—người ngực đeo đầy huân chương danh dự. Hương nước hoa Fougere nồng gắt tỏa ra từ người Cảnh át đi cả mùi rượu nồng, tựa như lớp vỏ bọc hoàn mỹ che giấu bản chất tàn độc của con quỷ dữ đội lốt quý tộc.

Luân đứng nép mình bên cạnh cột đá cẩm thạch, ánh mắt đảo nhanh về phía khu vực dành cho giới thông tấn báo chí. Giữa những chiếc máy ảnh chân ba cồng kềnh và đám ký giả người Pháp xôn xao, Dương Hoài Ân xuất hiện nổi bật trong tà áo dài lụa màu lam nhạt, cổ đeo thẻ phóng viên của nhật báo Hà Thành Thời Báo. Dưới cánh tay cô là chiếc túi da quen thuộc đã vơi đi phân nửa. Bắt gặp ánh nhìn của Luân qua khoảng cách mười trượng, Hoài Ân khẽ nghiêng đầu, kín đáo gật nhẹ một cái dứt khoát. Cử chỉ ấy báo hiệu cho anh biết rằng: các bản phụ trương in đặc biệt phơi bày bằng chứng buôn lậu thuốc phiện cùng chứng từ gian lận mang tên Trần Bá Cảnh đã được chuyển trót lọt tới tay các học giả, nhân sĩ và viên chức có lương tri khắp khán phòng.

Bỗng một hồi chuông bạc trong trẻo vang lên từ phía bục danh dự, dập tắt tiếng đàn vĩ cầm và những cuộc trò chuyện rôm rả. Viên chủ lễ người Pháp dõng dạc xướng tên ngài Đốc lý bước lên phát biểu.

“Thưa quý vị quan khách cùng chư liệt vị thân hào,” giọng viên Đốc lý trầm bổng vang qua loa đồng, “đêm nay, chúng ta tụ hội tại đây không chỉ để tôn vinh sự phồn thịnh của nền nghệ thuật xứ này, mà còn để vinh danh một nhân cách cao quý. Xin nhiệt liệt biểu dương Quỹ bảo trợ mỹ thuật Đông Dương và người sáng lập—Nghị viên Trần Bá Cảnh, với công trình phục hưng năm mươi súc lụa bạch danh giá này!”

Tiếng vỗ tay rào rào vang lên như sấm dậy. Trần Bá Cảnh mỉm cười đắc ý, đưa tay vuốt nhẹ ve áo hoa hồng, ngẩng cao đầu chuẩn bị bước lên thềm danh dự để đón nhận tấm huy chương vàng từ tay vị đại diện chính quyền thực dân.

Đúng khoảnh khắc tột cùng của sự giả trá ấy, một bóng người từ tốn rẽ lối đi giữa hai hàng ghế quan chức bước ra.

Luân giơ tay, tháo phăng chiếc mũ bồi bàn vứt xuống mặt sàn đá hoa. Trong bộ sơ mi trắng thắt nơ ngay ngắn, vóc dáng cao gầy thanh mảnh của người thợ vẽ phố Khảm Hàng hiện rõ mồn một. Anh không cúi đầu, không lẩn tránh, mà sải những bước chân đĩnh đạc bước thẳng lên bục sân khấu trung tâm, đứng sừng sững ngay bên cạnh bức tranh lớn còn phủ kín vải điều.

Những tràng pháo tay đột ngột khựng lại. Tiếng xì xào kinh ngạc nổi lên như ong vỡ tổ trước hành động ngang nhiên của một kẻ phục vụ tiệc trà.

Giữa không gian lặng phắc vì ngỡ ngàng, bàn tay Luân nắm lấy góc mép tấm vải điều đỏ rực, ánh mắt anh chạm thẳng vào khuôn mặt bỗng chốc tái mét của Trần Bá Cảnh.