Chương 18: Phiên Họp đình Làng

Đúng tám giờ sáng hôm sau, khoảng sân đình Bần Yên Nhân đã ken đặc người. Dưới bóng rợp của cây đa cổ thụ, các bậc cao niên trong làng khăn xếp áo dài ngồi ngay ngắn bên tả hữu gian tiền tế, phía sau là đông đảo bà con làm nghề tương cùng phóng viên báo chí, truyền hình với máy quay chĩa thẳng vào dãy bàn hội đồng. Không khí trong gian đình cổ kính căng thẳng đến nghẹt thở, đan xen giữa những tiếng xì xào phẫn nộ và ánh nhìn hoài nghi.

Ở hàng ghế đầu mé đông, Hoàng Đình Thắng ngồi vắt chân chữ ngũ, cổ tay lấp lánh chiếc đồng hồ mạ vàng. Gã mặc bộ âu phục là ủi phẳng phiu, nụ cười nửa miệng đắc thắng không giấu nổi vẻ ngạo mạn. Trước mặt gã là tập tài liệu in dày cộp những bài viết, hình ảnh cắt ghép nặc danh tố cáo tương thủ công nhiễm độc tố gây ung thư. Thấy ông Quý bước vào cùng hai con, Thắng khẽ nhướng mày, lớn tiếng với mấy vị bô lão ngồi cạnh \ “Làng nghề trăm năm há lại để một cơ sở bảo thủ làm vấy bẩn! Hôm nay Hội đồng phải tước bỏ danh hiệu nghệ nhân của xưởng Quý Đức, cấm cửa phương pháp thủ công mất vệ sinh thì làng Bần mới mong giữ được thị trường!”

Lời gã như châm ngòi cho những tiếng rì rầm bàn tán. Mấy người thợ trẻ gật gù phụ họa, trong khi ông Cán và bác Vượng nét mặt căng thẳng, đưa mắt ái ngại nhìn về phía ba cha con.

Ngồi ở chiếc ghế gỗ lim đối diện, ông Quý đặt hai bàn tay lên đầu gối. Khớp ngón trỏ bàn tay phải khẽ giật từng cơn tê buốt, di chứng của trận sốt và những năm tháng gồng mình khuấy tương dưới nắng gắt. Ông hít một hơi sâu, siết nhẹ ngón tay để nén cơn đau. Ba mươi năm gắn bó với từng tấc sân gạch và tám mươi chiếc chum sành, ông từng đối mặt với bão giông, nắng hạn, nhưng chưa bao giờ thấy lòng mình trĩu nặng trước những ánh mắt nghi kỵ của chính xóm giềng như lúc này. Nhưng khi liếc nhìn sang bên cạnh, thấy ánh mắt kiên định của Uyên và bờ vai rắn rỏi của Nam, mối bận lòng trong ngực ông bỗng chốc lắng xuống.

“Cắc... cắc!”

Tiếng gậy tre gõ nhịp dứt khoát của cụ Mộc vang lên từ bàn chủ tọa, lập tức dẹp yên những xao động trong đình. Cụ Mộc vuốt chòm râu bạc, ánh mắt quắc thước đảo qua một lượt gian đình rồi dừng lại ở ông Quý \ “Hôm nay, Hội đồng làng nghề cùng toàn thể dân làng tề tựu ở chốn cửa thánh, có cả báo đài chứng kiến, cốt để phân định trắng đen. Chú Quý, chú là nghệ nhân đời thứ ba của xưởng Quý Đức, chú có lời gì giãi bày trước tổ nghề và bà con?”

Cả gian đình im phăng phắc. Mọi ánh mắt đồng loạt dồn về phía người thợ già da ngăm đen màu đồng hun.

Ông Quý chậm rãi đứng dậy. Dáng người hơi còng vì cả đời khuân vác chum sành bỗng trở nên vững chãi lạ thường. Ông không hề liếc nhìn Thắng, cũng không tỏ vẻ uất nghẹn hay phân bua bằng những lời thề thốt cảm tính như mọi lần. Đôi mắt sâu thẳm của ông nhìn thẳng vào tượng Thành hoàng làng, rồi hướng về phía các cụ bô lão, giọng trầm ấm nhưng vang rành rọt \ “Thưa cụ Mộc, thưa các bậc cao niên và bà con chòm xóm. Ba đời nhà họ Khổng làm tương ở đất Bần này, hạt đỗ rang chưa vàng ruột không dám ủ, hạt nếp chưa dậy men hoa cau không dám ngả chum. Nhưng tôi hiểu, danh dự không thể chỉ níu giữ bằng ký ức cũ. Trước những nghi ngại về an toàn thực phẩm của thời đại mới, nghề tổ cần câu trả lời của tri thức và sự thật. Hôm nay, tôi xin phép để hai cháu Uyên và Nam thay mặt xưởng Quý Đức trình bày với làng.”

Nói đoạn, ông lùi lại nửa bước, đặt bàn tay chai sần lên vai con gái rồi khẽ gật đầu với con trai. Cử chỉ tin cậy của cha như tiếp thêm ngọn lửa cho Uyên.

Khổng Nhã Uyên bước lên phía trước bục phát biểu. Cô mặc chiếc áo sơ mi trắng tinh tươm, phong thái đĩnh đạc của một người làm khoa học thực nghiệm. Uyên mở chiếc cặp da, giơ cao tờ phiếu kiểm nghiệm có dấu đỏ tươi cùng dải niêm phong của cơ quan đầu ngành \ “Thưa Hội đồng và quý vị phóng viên! Đây là Phiếu kết quả kiểm nghiệm số 184 do Viện Kiểm nghiệm An toàn Vệ sinh Thực phẩm Quốc gia cấp ngày hôm qua. Mẫu tương của xưởng Quý Đức được xét nghiệm bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao. Kết quả khẳng định: chỉ số độc tố Aflatoxin B1 và tổng độc tố vi nấm là không phát hiện, tức bằng không phần tỷ! Độ đạm đạt chuẩn hai mươi mốt gam nitơ trên một lít, hoàn toàn tinh khiết và an toàn tuyệt đối!”

Tiếng xôn xao lập tức bùng nổ. Nhiều phóng viên vội vã bấm máy, lia ống kính ghi lại từng dòng chỉ số hiển thị rõ ràng trên màn hình máy chiếu mini mà Nam vừa bật lên góc cột đình.

Hoàng Đình Thắng chột dạ, nụ cười trên môi vụt tắt nhưng gã vẫn cố vớt vát bằng giọng điệu trơn tru \ “Cô bé khéo vẽ chuyện! Một tờ giấy xét nghiệm thì chứng minh được gì? Ai biết các người có tráo mẫu sạch để gửi đi hay không? Còn những hình ảnh mốc đen độc hại trên mạng xã hội kia là bằng chứng rành rành!”

\ “Chú Thắng đừng vội,” Uyên ngắt lời, giọng đanh thép cắt ngang sự giảo biện. “Cháu đã phân tích mẫu tương bị bôi nhọ trên mạng. Kết quả cho thấy mẫu tương đó không hề có bào tử men hoa cau tự nhiên, mà chứa hàm lượng phẩm màu caramen công nghiệp vượt ngưỡng, cùng chất tạo sánh và hương liệu tổng hợp. Đây hoàn toàn là tương giả danh làng Bần, được sản xuất cấp tốc trong ba ngày!”

Uyên bấm nút chuyển slide trên máy tính. Trên phông vải trắng hiện lên hình ảnh chụp hóa đơn nhập hóa chất công nghiệp, địa chỉ kho hàng bí mật tại ven khu công nghiệp Mỹ Hào cùng giấy phép đăng ký kinh doanh đứng tên Công ty Nông sản Hoàng Thắng.Mặt Thắng thoáng biến sắc. Gã đập bàn đứng phắt dậy \ “Vu khống! Đây là sự vu khống trắng trợn! Hội đồng không được nghe lời con ranh này!”

\ “Nếu chú cần bằng chứng sống, cháu xin mời chú và mọi người lắng nghe điều này,” Đình Nam bất ngờ bước ra mé bàn, cắm đầu giắc từ chiếc máy thu âm cầm tay vào loa phóng thanh của nhà đình.

Sau một tiếng rè ngắn, âm thanh đanh gọn vang lên rành rọt khắp không gian cổ kính. Đó chính là giọng nói của Hoàng Đình Thắng, thì thào đầy toan tính với tay quản lý kho \ “...Lô chai dán nhãn giả xưởng Quý Đức chuẩn bị đến đâu rồi? Cứ pha caramen vào cho sẫm màu, thêm hương tương công nghiệp là thơm nức mũi ngay. Còn mấy xưởng già như Quý Đức, cứ chụp mấy nong nếp mốc đen góc tối rồi quăng lên mạng, giật tít ung thư cho chết hẳn đi. Bọn nó sập thì mối bãi bồi ven sông với thương hiệu làng Bần này mới lọt gọn vào tay tao...”

Từng câu từng chữ phơi bày tr*n tr** âm mưu bẩn thỉu.

Cả gian đình sững sờ trong giây lát, rồi một làn sóng phẫn nộ dữ dội cuộn trào. Ông Cán đập mạnh tay xuống bàn, mặt đỏ gay \ “Đồ tán tận lương tâm! Mày định b*p ch*t cả làng nghề này để vơ vét túi riêng à?”

Bác Vượng cùng hàng chục nghệ nhân, bà con làm tương đồng loạt đứng bật dậy, những cánh tay giận dữ chỉ thẳng vào mặt gã thương lái. Phóng viên các báo ùa lên, ánh đèn flash chớp sáng liên hồi trước bộ mặt tái mét, mồ hôi vã ra như tắm của Thắng.

“Rầm!”

Cụ Mộc giáng mạnh chiếc gậy tre xuống sàn gạch tàu, giọng nói già nua đanh thép như lệnh truyền \ “Hoàng Đình Thắng! Chốn tôn nghiêm không dung thứ cho phường bất nhân thất đức, nhổ vào cội nguồn! Hội đồng tuyên bố khai trừ tư cách hội viên của anh, đồng thời chuyển toàn bộ chứng cứ này sang cơ quan công an xử lý theo pháp luật!”

Trước làn sóng phẫn nộ ngút trời của dân làng, Thắng không còn giữ nổi vẻ lịch lãm giả tạo. Gã run rẩy ôm lấy mớ tài liệu rơi tán loạn, vừa cúi đầu né tránh ống kính máy ảnh, vừa len lỏi qua đám đông rồi cắm đầu tháo chạy thục mạng ra khỏi cổng đình trong tiếng la ó, khinh bỉ vang dội của bà con.

Sự hỗn loạn lắng xuống, nhường chỗ cho một khoảng lặng trang nghiêm.

Cụ Mộc bước xuống bục, đi thẳng đến trước mặt ông Quý. Đôi mắt kèm nhèm của vị lão niên rưng rưng xúc động. Cụ nắm chặt lấy bàn tay thô ráp của người học trò cũ, rồi quay sang nhìn Uyên và Nam, giọng vang lên đầy tự hào \ “Làng ta giữ được nếp tổ không chỉ nhờ nắng trời, mà còn nhờ những người con biết dùng chữ tâm và tri thức để bảo vệ hồn cốt quê hương!”

Dứt lời cụ, một tràng pháo tay giòn giã bùng nổ, vang dội khắp bốn gian đình cổ kính, lan qua khoảng sân gạch rêu phong và dội vào rặng nhãn ven sông. Bà con xóm giềng ùa lại, những bàn tay siết chặt lấy tay ông Quý, những lời xin lỗi chân tình và ánh mắt thán phục hướng về hai người con trẻ.

Đứng giữa vòng tay của dân làng, khóe mắt ông Quý cay xè. Ông nhìn Uyên đang mỉm cười rạng rỡ, nhìn Nam với chiếc tai nghe vắt trên cổ đầy tự tin. Người thợ già khẽ thở một hơi dài thanh thản. Mọi uất nghẹn, đắng cay và bóng tối bấy lâu rốt cuộc đã lùi xa sau lưng, nhường chỗ cho niềm tin rực rỡ đón chờ ngày thu hoạch mẻ tương sáu mươi ngày trổ vị ngọt hậu.