Chương 17: Thanh âm Của Lẽ Phải

Dải băng niêm phong màu đỏ vừa dán chặt lên miệng lọ thủy tinh cuối cùng, trời đã tờ mờ sáng. Đình Nam xách chiếc thùng giữ nhiệt đựng sáu lọ mẫu tương mé đông, rảo bước theo chị gái ra tận điểm đón xe khách ven quốc lộ 5. Gió sớm thốc qua rặng bạch đàn ràn rạt, bụi đường cuốn theo tiếng gầm rú của xe cộ. Uyên khẽ kéo lại quai ba lô, đôi mắt trũng sâu vì thức trắng nhưng ánh nhìn rắn rỏi “Mày ở nhà trông chừng bố với xưởng,” Uyên đón lấy chiếc thùng từ tay em trai, siết chặt quai rồi dặn át qua làn gió lạnh. “Chị bắt chuyến xe đầu để kịp đến Viện Kiểm nghiệm An toàn Vệ sinh Thực phẩm Quốc gia. Nhất định chị sẽ mang kết quả minh bạch về.”

Nam gật đầu “Chị đi cẩn thận. Chuyện ở xưởng cứ để em lo.”

Bóng chiếc xe khách khuất dần sau làn bụi mờ, Nam quay trở về ngõ nhỏ rợp bóng nhãn. Sân gạch Bát Tràng hiện ra trước mắt, tĩnh lặng đến quặn thắt. Tám mươi chiếc chum sành da lươn vẫn đứng sừng sững phơi mình dưới vòm trời xám đục. Trên hiên nhà, ông Quý ngồi thừ người bên bậc cửa, một tay ôm đầu gối, các ngón tay phải khẽ co giật từng chặp. Ánh mắt ông đau đáu nhìn về phía cổng, nơi hôm trước năm trăm chai tương bị trả về nằm ngổn ngang. Ba mươi năm giữ nghiệp, danh dự của người thợ già chưa từng bị vùi dập đến nông nỗi này.

Nam bước lại gần, khẽ bảo “Bố vào nghỉ một lát đi. Chị Uyên vừa lên xe rồi.”

Ông Quý ngước lên, gượng gạo “Ừ... Con bé đi đường xa, mong sao trời đất che chở...”

Nhìn dáng lưng còng của cha và bóng chị gái một mình ra bến xe, lòng Nam thắt lại. Một bên là khoa học pháp lý, một bên là ba mươi năm mồ hôi tổ tiên. Còn cậu, cậu có thể làm gì? Cậu từng là đứa con bất trị bỏ nhà đi cùng chiếc máy thu âm và những bản phối vô hình. Chẳng lẽ cậu chỉ biết giương mắt nhìn người ta bôi nhọ cơ nghiệp gia đình?

Cúi nhìn chiếc máy thu âm cài trước ngực áo và chiếc máy tính xách tay trong buồng, Nam hạ quyết tâm: kẻ xấu dùng mạng xã hội bóp méo sự thật, cậu sẽ dùng chính những thanh âm chân thực nhất để bảo vệ mái nhà này.

Nam khép chặt cửa buồng, đeo tai nghe, bước vào ba ngày đêm làm việc quên ăn quên ngủ.

Cậu lục lại toàn bộ kho dữ liệu âm thanh và hình ảnh đã thu thập suốt hơn một tháng qua. Hàng trăm tệp ghi âm sống động hiện ra: tiếng hạt đỗ tương cúc vàng nổ tí tách trên chảo gang than củi; tiếng gạo nếp cái hoa vàng thở êm đềm khi lên mốc hoa cau trong buồng tối; tiếng muôi gỗ khẽ gõ vào mép sành; và nhịp gậy tre khuấy đều đặn giữa trưa nắng gắt tháng Sáu, hòa cùng tiếng th* d*c nhọc nhằn của cha khi mồ hôi rơi ròng ròng xuống mặt gạch.

Từng thanh âm mộc mạc ấy được Nam cắt gọt, hòa quyện với tiếng gió bãi sông Hồng và tiếng mưa gầm đêm bão. Không cần nhạc cụ cầu kỳ, cậu để nhịp điệu lao động tự cất lời.

Để đập tan luận điệu vu khống về vi nấm độc, Nam lồng ghép những thước phim ghi lại cảnh Uyên làm việc trong gian buồng muối cũ. Hình ảnh đôi bàn tay đeo găng vô trùng cẩn thận gắp từng mẩu mốc nếp soi dưới kính hiển vi quang học, cùng lời giải thích gãy gọn của chị: phân biệt nấm mốc hoa cau có lợi giúp chuyển hóa đỗ nếp thành vị ngọt hậu bùi béo, với loài nấm mốc đen sinh độc tố Aflatoxin nguy hại. Biểu đồ nhiệt độ, độ ẩm hiển thị trực quan, xóa tan định kiến tương thủ công là tùy tiện, bẩn thỉu.

Nam đặt tên cho đoạn phim tài liệu ngắn là: “Nhịp Thở Men Nắng”.

Dưới video, cậu ghi một dòng: “Tương Bần không tự nhiên mà ngọt. Vị ngọt ấy kết tinh từ mồ hôi ba đời người thợ và sự nghiêm cẩn vì sức khỏe đồng bào.”

Nửa đêm ngày thứ ba, Nam đăng tải đoạn phim lên mạng xã hội rồi gục xuống bàn chìm vào giấc ngủ.

Sáng hôm sau, tiếng chuông thông báo dồn dập đánh thức Nam.Đoạn phim “Nhịp Thở Men Nắng” đã tạo nên cơn sốt bùng nổ ngoài sức tưởng tượng. Chưa đầy mười hai tiếng, video đạt hơn một triệu lượt xem và hàng chục nghìn lượt chia sẻ. Những thanh âm chân thực đã chạm vào lòng trắc ẩn của cộng đồng mạng. Các đầu bếp, chuyên gia ẩm thực và người tiêu dùng đồng loạt lên tiếng bênh vực “Nghe tiếng chảo đỗ nổ và nhịp khuấy tương mà cay xè khóe mắt. Tương thủ công kết hợp kiểm nghiệm khoa học thế này mới đáng trân trọng!”

“Chúng tôi tin xưởng Quý Đức! Tẩy chay truyền thông bẩn!”

Bước ra sân, Nam thấy mấy người hàng xóm từng to tiếng chỉ trích hôm trước nay đứng ngoài ngõ, nhìn vào xưởng với vẻ ngượng ngùng.

Đúng lúc ấy, cánh cổng sắt mở ra.

Uyên bước vào sân, áo bám bụi đường sau chuyến xe dài từ thủ đô. Gương mặt hốc hác vì thiếu ngủ nhưng đôi mắt rực sáng. Trên tay cô là phong bì niêm phong dải băng đỏ thẫm của Viện Kiểm nghiệm An toàn Vệ sinh Thực phẩm Quốc gia.

“Bố ơi! Nam ơi!” Uyên nghẹn ngào cất tiếng gọi.

Ông Quý từ trong nhà vội vã chạy xộc ra. Nam cũng lao tới mé hiên.

Trước mặt cha và em trai, đôi tay Uyên khẽ run xé dải niêm phong đỏ, rút ra tờ phiếu kết quả còn thơm mùi mực in. Giọng cô vang lên rành rọt giữa khoảng sân gạch “Kết quả kiểm nghiệm toàn diện... Chỉ số Aflatoxin B1 và tổng độc tố vi nấm: không phát hiện, nồng độ bằng không phần tỷ! Độ đạm và các chỉ tiêu an toàn sinh học đều đạt chuẩn quốc tế!”

“Không phát hiện... Bằng không phần tỷ...” Ông Quý lặp lại từng lời như người mê ngủ.

Người thợ già run rẩy đón lấy tờ giấy đóng dấu đỏ chót ép chặt vào ngực. Đôi vai ông rung lên từng hồi, nước mắt trào ra trên đôi gò má sạm đen, nhỏ xuống tờ giấy trắng tinh. Nỗi oan ức nghẹn thắt bấy lâu rốt cuộc đã được rửa sạch.

Nam ôm chặt lấy vai bố, mắt hoe đỏ. Uyên tựa đầu vào hai người, mỉm cười thanh thản sau những ngày bão giông đè nặng.

“Tút... tút... reng...!”

Tiếng chuông báo khẩn từ cụm loa truyền thanh xã gắn trên ngọn cây đa đầu làng bất ngờ vang lên từng hồi dồn dập, cắt ngang bầu không khí của xưởng Quý Đức.

Ngay sau đó, giọng nói trang nghiêm của cán bộ xã truyền khắp ngõ xóm “Thông báo khẩn của Hội đồng làng nghề truyền thống Bần Yên Nhân! Kính mời toàn thể các cụ bô lão, các hộ nghệ nhân, đại diện cơ quan báo chí và nhân dân đúng tám giờ sáng mai có mặt tại đình làng! Hội đồng triệu tập cuộc họp bất thường trước toàn thể nhân dân và báo chí để làm rõ toàn bộ sự việc liên quan đến uy tín làng nghề!”

Thanh âm loa phóng thanh dội vào vách tường, vang rền giữa sân nắng. Ba cha con nhìn nhau, ánh mắt không còn hoang mang, chỉ còn sự kiên định của những người nắm chắc lẽ phải.