Chương 16: Lá Chắn Nghĩa Tình

Vị máu tanh nơi khóe môi kéo ông Quý trở về với thực tại nghiệt ngã. Cố nén cơn nhức buốt đang giật từng hồi nơi khớp ngón tay phải, ông Quý cúi người nhặt tờ hóa đơn cước vận chuyển rơi dưới đất, rút trong túi áo bà ba mấy đồng bạc lẻ trao cho người phụ xe. Chiếc xe tải rồ ga nhả một luồng khói đen kịt rồi lùi ra khỏi ngõ, để lại trên sân gạch Bát Tràng hai mươi thùng cáctông rách mép cùng năm trăm chai tương nằm ngổn ngang. Ông quay lại, bình thản đối diện với đám đông đang hằm hằm “Bác Cán, bác Vượng, cùng bà con lối xóm... Ba đời nhà họ Khổng làm tương ở đất này chưa từng làm ô uế danh dự tổ nghề. Mẻ tương rằm tháng Năm vừa rồi bố con tôi làm bằng cả tính mạng. Đoạn băng trên mạng là đồ cắt ghép hãm hại. Xin các bác cho tôi mấy ngày, cây ngay không sợ chết đứng, lẽ phải rồi sẽ sáng tỏ.”

Trước cái nhìn quắc thước của người nghệ nhân dãi dầu ba mươi năm bên sân chum, tiếng xì xào của đám đông bỗng chùng xuống. Ông Cán hậm hực buông một câu “Thôi được, chúng tôi chờ xem anh giải quyết thế nào, đừng để cả làng chết oan!”

Dứt lời, đám đông lục tục tản dần ra ngõ. Khi cánh cổng sắt khép lại, Uyên vội quỳ thụp xuống sân, đôi bàn tay mảnh khảnh nâng từng chai tương nằm văng đổ, cẩn thận lau sạch lớp bụi bám trên vỏ thủy tinh. Nam lặng lẽ bước tới bên chị, bả vai còn dán miếng gạc trắng khẽ nhói lên khi cúi xuống bưng từng thùng hàng xếp gọn vào chân tường gian bếp. Nhìn hai đứa con đang cắn răng gánh chịu nỗi oan ức cùng mình, lồng ngực ông Quý thắt lại. Từng chai tương cánh gián óng ánh dưới nắng trưa kia là mồ hôi, là công sức chắt chiu ròng rã bao tháng ngày, nay bỗng chốc trở thành thứ đồ bỏ đi trong mắt thiên hạ.

Khoảng sân vừa tạm yên ắng thì ngoài ngõ lại vang lên tiếng nổ giòn của một chiếc xe máy. Một cán bộ tín dụng ngân hàng thị xã dừng xe ngay trước cổng, tay kẹp chiếc cặp da đen bóng, ái ngại chào ông “Thưa bác Quý, cháu đại diện ngân hàng đến gửi bác thông báo đôn đốc thu hồi nợ đặc biệt.”

Người cán bộ mở cặp, rút ra một tờ văn bản có đóng dấu đỏ chót đưa cho ông “Theo hợp đồng tín dụng và thông báo gia hạn trước, các mối buôn đồng loạt đình chỉ hợp đồng khiến cơ sở rơi vào diện rủi ro cao. Hạn chót để gia đình tất toán toàn bộ khoản nợ gốc và lãi hai trăm triệu đồng chỉ còn đúng mười lăm ngày. Nếu quá thời hạn này xưởng Quý Đức không thanh toán dứt điểm, ngân hàng buộc phải tiến hành thủ tục niêm phong, phát mãi toàn bộ ba trăm mét vuông đất cùng cơ sở sản xuất để thu hồi nợ.”

Từng câu từng chữ như nhát búa nện thẳng vào tâm can ông Quý. Mười lăm ngày! Khoản tiền hai trăm triệu đồng vay chạy chữa bệnh cho người vợ quá cố ba năm trước nay trở thành bản án tử treo lơ lửng trên nóc xưởng gia truyền.

“Chú Thành... không thể châm chước thêm ít tuần sao chú? Mẻ tương mới của tôi đang ngả nắng rất đẹp, chỉ cần...”

Thành thở dài, khẽ lắc đầu “Cháu rất hiểu hoàn cảnh của bác, nhưng quy chế tín dụng thì không ai làm trái được. Bác chuẩn bị phương án tài chính sớm đi ạ, mười lăm ngày trôi qua nhanh lắm.”

Tiếng xe máy của người cán bộ ngân hàng khuất dần sau rặng nhãn, để lại tờ giấy báo nợ nằm trơ trọi trên chiếc bàn nước gian giữa. Không khí trong căn nhà ngói năm gian ngột ngạt đến nghẹt thở. Mùi khói hương trầm trên bàn thờ bà Thục bảng lảng bay, quyện vào mùi nước tương chua xót ngoài sân.

“Mười lăm ngày...” Uyên ngồi phịch xuống ghế đẩu, hai bàn tay đan chặt vào nhau đến trắng bệch. “Đơn hàng Chuỗi Xanh bị đóng băng, siêu thị đòi bồi thường, giờ đến ngân hàng ép hạn... Rõ ràng là bàn tay của Hoàng Đình Thắng. Hắn muốn b*p ch*t dòng tiền của nhà mình, ép bố phải dâng xưởng cho hắn!”

Nam đứng tựa lưng vào cột gỗ xoan, hàm răng nghiến chặt “Con sẽ đến thẳng công ty của lão Thắng! Con không tin không vạch mặt được ngữ đê tiện ấy!”

“Anh Nam! Ngồi yên đấy!” Ông Quý quát khẽ, ánh mắt nghiêm nghị chặn đứng cơn bốc đồng của con trai. Trong nỗi quẫn bách tột cùng, ông bước lại gần bàn thờ vợ, nhìn di ảnh người phụ nữ có nụ cười hiền hậu, rồi đưa tay kéo ngăn kéo chiếc tủ chè cũ kỹ. Từ sâu bên trong, ông rút ra cuốn sổ đỏ đã ngả màu ố vàng.

“Mảnh đất vườn hương hỏa mé sau nhà, tổ tiên để lại...” Giọng ông Quý khản đặc, từng lời thốt ra nặng trĩu. “Bố sẽ mang lên huyện làm thủ tục thế chấp vay nóng hoặc bán bớt một nửa. Mất đất hương hỏa, bố có tội với tổ tông, nhưng bố không thể để xưởng ba đời bị phát mãi, càng không thể để hai đứa con phải bơ vơ không chốn dung thân...”

“Không được, bố!” Uyên nghẹn ngào, lao tới giữ chặt lấy cánh tay cha. “Mảnh đất ấy mẹ lúc lâm chung đã dặn phải giữ lại làm nơi thờ tự cho họ Khổng! Bố bán đi thì chúng con còn mặt mũi nào nhìn mẹ nữa?”Khớp ngón tay phải ông Quý giật buốt, ông nghẹn giọng “Thế các con bảo bố phải làm sao? Chẳng lẽ đứng nhìn người ta dán niêm phong lên từng miệng chum?”

“Ai cho chú bán đất hương hỏa?”

Một giọng nói trầm hùng, sang sảng bất ngờ vang lên từ ngoài ngõ.

Tiếng gậy tre gõ cọc cọc từng nhịp đanh gọn trên nền gạch Bát Tràng. Cụ Mộc, trong bộ áo cánh nâu giản dị, mái tóc bạc phơ như cước, quắc thước bước qua bậu cửa. Đi ngay phía sau cụ là bác Triệu đại diện cho bà con bãi bồi ven sông Hồng, cùng ba vị bô lão lớn tuổi nhất trong Chi hội làng nghề Bần Yên Nhân.

Thấy giọt máu khô nơi khóe môi ông Quý và ngấn nước mắt lăn dài trên má Uyên, ánh mắt cụ Mộc chùng xuống, đượm vẻ xót xa nhưng không hề nao núng “Chú Quý, chú coi cánh già này đã chết ráo cả rồi hay sao mà quẫn trí đòi bán đất mồ mả tổ tiên?”

Cụ Mộc bước lại bên bàn nước, chậm rãi ngồi xuống ghế tràng kỷ. Cụ đưa tay mở chiếc túi vải điều luôn đeo bên mình, cẩn thận lấy ra hai món đồ đặt lên mặt bàn gỗ lim: một cuốn sổ tiết kiệm dưỡng già có số dư một trăm năm mươi triệu đồng đứng tên Trần Bá Mộc, và một bản cam kết viết tay trên giấy dó điều, phía dưới chi chít chữ ký cùng những dấu điểm chỉ đỏ tươi của ba mươi nghệ nhân bô lão danh tiếng nhất đất Bần.

Cả ba cha con ông Quý đều sững sờ. Bác Triệu bước lên một bước, ôn tồn bảo “Anh Quý, cháu Uyên, cháu Nam cứ bình tĩnh nghe cụ Mộc nói. Sáng nay, khi thấy cái video bẩn thỉu kia phát tán và đám người xốc nổi kéo đến làm loạn xưởng, cụ Mộc đã chống gậy đi gõ cửa từng nhà các cụ cao niên trong làng. Bà con bãi bồi sông Hồng chúng tôi cũng có mặt.”

Cụ Mộc khẽ vuốt chòm râu bạc, giọng nói ấm áp lạ thường “Mấy chục năm qua, già này chứng kiến ba đời nhà họ Khổng làm tương. Bố chú Quý, rồi đến chú Quý, chưa bao giờ vì mấy đồng bạc lẻ mà làm dối làm ẩu. Năm mất mùa đói kém, kho nếp của xưởng Quý Đức mở ra cứu đói cho bao gia đình trong làng. Cái nết ăn nết ở, cái tâm làm nghề ấy, người làng Bần ai có lương tri đều khắc cốt ghi tâm. Một cái video cắt ghép nặc danh trên mạng ảo làm sao vùi dập được danh dự ba đời? Cái giấy thông báo mười lăm ngày thằng Thành vừa đem tới là theo quy chế hành chính cũ của cấp dưới. Sáng nay, tôi cùng các bác bô lão đã lên thẳng ngân hàng thị xã gặp trực tiếp ông Giám đốc chi nhánh. Tôi trình bày phương án dùng cuốn sổ tiết kiệm cả đời dưỡng già này, cộng với bản cam kết bảo lãnh tín chấp của ba mươi hộ nghệ nhân lão thành để bảo lãnh danh dự cho xưởng Quý Đức. Giám đốc đã thuận lòng, đồng ý tạm đình chỉ thủ tục phát mãi ngay khi chúng ta nộp đủ giấy tờ chiều nay. Tiền bạc có thể thiếu, nhưng tình làng nghĩa xóm và danh dự người thợ thì không bao giờ được để mất! Tiền bạc có thể thiếu, nhưng tình làng nghĩa xóm và danh dự người thợ thì không bao giờ được để mất!”

Từng lời mộc mạc của cụ Mộc như dòng nước mát lành tưới vào tâm can đang khô héo của ông Quý. Ông đứng chôn chân bên mép phản, sống mũi cay xè, những giọt nước mắt kìm nén suốt từ sáng rốt cuộc trào ra trên đôi gò má sạm đen dãi dầu mưa nắng. Nam cúi gằm mặt giấu đi tiếng nấc nghẹn, còn Uyên thì nghẹn ngào ôm lấy cánh tay gầy guộc của cụ Mộc “Ông ơi... chúng cháu đội ơn ông và các bác... Ơn nghĩa này cả đời nhà cháu không dám quên...”

“Con bé này, ơn nghĩa gì chuyện máu thịt làng nghề!” Cụ Mộc mỉm cười đôn hậu, vỗ về bàn tay Uyên. “Nhưng các cụ chỉ giữ cho bố con chú được cái khiên che chắn tạm thời thôi. Còn ngọn giáo để đâm thủng cái bẫy vu oan giá họa kia, phải nhờ vào tri thức của cháu và sự kiên định của bố cháu.”

Gạt vội giọt nước mắt, Uyên ngẩng cao đầu. Trong đôi mắt sâu thẳm của cô gái hai mươi tư tuổi bừng lên ngọn lửa quyết tâm sắt đá “Cháu hiểu ạ! Cháu xin thề trước bàn thờ mẹ và các cụ tiền nhân, cháu sẽ lấy kết quả kiểm nghiệm chuẩn xác nhất từ Viện Kiểm nghiệm An toàn Vệ sinh Thực phẩm Quốc gia về đây! Cháu sẽ dùng chứng cứ khoa học chuẩn mực đập tan luận điệu vu khống của Hoàng Đình Thắng trước ngày hội làng, chứng minh tương Quý Đức an toàn tuyệt đối!”

Ông Quý bước lại gần tràng kỷ, đôi bàn tay thô ráp chai sần kính cẩn siết chặt lấy bàn tay cụ Mộc trong niềm tri ân sâu sắc đến nghẹn lời, nghe như ngọn lửa nghề của tiền nhân vừa được thắp lại vẹn nguyên trong lồng ngực.

Phía góc sân, Uyên cùng Nam thoăn thoắt mở nắp thùng kiểm nghiệm, cẩn thận múc từng mẫu tương sóng sánh từ bốn mươi chiếc chum thử nghiệm mé đông rót vào từng lọ thủy tinh nhỏ chuyên dụng. Ánh mắt Uyên sắc sảo và tập trung cao độ, từng chiếc nắp lọ được vặn chặt rồi niêm phong bằng dải băng đỏ mang mã số cẩn thận, sẵn sàng theo chuyến xe sớm nhất ngày mai hướng về thủ đô Hà Nội, mang theo danh dự ba đời của xưởng Quý Đức đi tìm lẽ phải.