Chương 11: Nghĩa Tình Bãi Bồi

Uyên nhìn thấy từng ngón tay gân guốc của cha đang siết chặt mép áo nâu để kìm nén cơn run rẩy, rồi liếc sang ánh mắt bốc lửa uất nghẹn của Nam bên cạnh chiếc máy thu âm vừa tắt phụt. Tiếng cười ngạo mạn của Hoàng Đình Thắng như mũi gai nhọn đâm vào bầu không khí oi nồng giữa trưa hè. Trước mặt cô, tập hồ sơ dày cộp dán tem niêm phong đỏ nằm chình ình trên bàn gỗ như một bản án muốn bóp nghẹt xưởng Quý Đức.

Không chút do dự, Uyên bước thẳng tới mép bàn, vươn tay cầm lấy tập tài liệu trước cái nhìn ngỡ ngàng của hai tên trợ lý bặm trợn.

“Cháu định làm gì đấy cô thủ khoa?” Thắng nhếch mép cười khẩy, ánh mắt trơ tráo quét từ đầu đến chân cô gái trẻ. “Chữ ký tươi rói của các chủ hộ rành rành ra đấy, định đọc xem có sai chính tả không à?”

Uyên chẳng buồn đáp lời. Đôi mắt sắc sảo của cô lướt nhanh qua từng trang hợp đồng, soi thẳng vào phần phụ lục kỹ thuật in chữ li ti ở góc dưới. Từng học sâu về luật nông sản và tiêu chuẩn thu mua thực phẩm, chỉ sau hai phút, ánh mắt cô đanh lại, khóe môi khẽ nhếch nụ cười lạnh buốt “Hợp đồng bao tiêu của chú Hoàng đây sao? Năm mươi mẫu đỗ cúc vàng bãi bồi, nhưng chú cài điều khoản kiểm định: độ ẩm hạt phải dưới mười phần trăm mới tính giá niêm yết. Ở vùng đồng bằng này, đỗ thu hoạch giữa mùa mưa dông, phơi nắng tự nhiên làm sao đạt dưới mười phần trăm? Đến lúc giao hàng, chú sẽ vin vào khoản bốn điều năm để đánh trượt tiêu chuẩn, ép giá mua còn một phần ba hoặc cướp trắng tiền cọc!”

Từng câu chữ của Uyên vang lên đanh thép như nhát búa bổ thẳng vào tim đen của gã thương lái. Nụ cười đắc thắng trên mặt Thắng bỗng chốc cứng đờ, hai mắt gã trợn tròn, lúng túng nhìn sang tên trợ lý bên cạnh.

Uyên giơ cao tập hồ sơ về phía bà con xóm giềng đang đứng chen chúc nơi cổng ngõ “Bà con đừng mắc lừa! Đây không phải hợp đồng liên kết tiêu thụ, mà là cái thòng lọng siết nợ để cướp trắng mồ hôi nước mắt của các hộ trồng đỗ bãi bồi!”

Tiếng xôn xao phẫn nộ lập tức bùng lên khắp ngõ xóm. Cụ Mộc chống chiếc gậy tre tiến lên một bước, chòm râu bạc phơ rung rinh theo từng nhịp thở dứt khoát “Chú Quý, cháu Uyên! Mau sang bên bãi bồi ngay! Không thể để mấy tờ giấy xảo trá này bịt mắt bà con bên sông!”

Mặt Hoàng Đình Thắng xám ngoét. Ba cha con ông Quý cùng cụ Mộc lập tức rảo bước vượt qua con đê làng, hướng thẳng về phía triền sông Hồng.

Gió bãi sông thổi lồng lộng, mang theo hơi nước mát lành từ dòng phù sa hòa cùng mùi lá đỗ xanh ngút ngàn tầm mắt. Dưới bóng rặng phi lao ven bãi, mấy chục chủ hộ trồng đỗ đang tụ tập bàn tán xôn xao, trên tay cầm tờ phiếu thỏa thuận sơ bộ và cọc tiền mà người của Thắng vừa phát sáng nay với vẻ mặt đầy âu lo.

Thấy bóng dáng quen thuộc của ông Quý và cụ Mộc từ triền đê bước xuống, bác Triệu — người xóm trưởng đứng đầu nhóm hộ trồng đỗ bãi bồi — vội vã chạy lại đón “Cụ Mộc, bác Quý! May quá có hai người sang! Chúng tôi nghe người của công ty Hoàng Thắng bảo xưởng Quý Đức sắp bị ngân hàng siết nợ, đỗ năm nay nếu không bán đứt cho họ thì chỉ có nước đổ cho lợn ăn...”

“Bác Triệu và bà con nghe cháu nói đã!” Uyên bước tới giữa vòng vây, trải rộng tập hợp đồng mẫu của Thắng lên chiếc hòm gỗ đựng nông cụ. Bằng chất giọng khúc chiết của người làm khoa học, cô vạch rõ từng cái bẫy ngôn từ, từng chiêu trò trừ ẩm độ và ép giá phi lý mà công ty kia toan tính áp đặt lên lưng người nông dân nghèo.

Khi những lời giải thích rành rọt của Uyên vừa dứt, ông Quý bước lên bên cạnh con gái. Đôi mắt sâu thẳm của người thợ già nhìn khắp lượt những gương mặt thân quen từng cùng ông chia ngọt sẻ bùi suốt mấy mươi mùa vụ “Bà con ơi, ba đời họ Khổng làm tương ở làng Bần, có năm nào đỗ cúc vàng được mùa mà xưởng Quý Đức ép giá, hay năm nào mất mùa bão lũ mà tôi bỏ mặc bà con? Tháng ba giáp hạt năm ngoái, nhà nào thiếu gạo cậy nhờ, xưởng đều mở kho gạo nếp san sẻ từng đấu. Nay người ta đem tiền tươi đến để lừa gạt, mong bà con tỉnh táo giữ lấy chữ tín và giống đỗ thuần của quê mình.”

Những lời gan ruột chân thành của cha quyện cùng lý lẽ xác đáng của Uyên như xua tan mọi đám mây hoang mang đang bao phủ triền bãi. Nỗi lo lắng trong mắt những người nông dân lập tức biến thành ngọn lửa giận dữ.Bác Triệu quắc mắt, giơ cao tờ phiếu thỏa thuận sơ bộ cùng cọc tiền mập mờ, dứt khoát xé toạc làm đôi trước ánh mắt ngỡ ngàng của đám tài xế xe tải Hoàng Thắng vừa trờ tới chân bãi “Cầm tiền bẩn này về cho lão Thắng! Đất bãi bồi sông Hồng này mấy đời ăn ở nghĩa tình với xưởng Quý Đức. Năm mươi mẫu đỗ cúc vàng thuần chủng năm nay, từ hạt giống đến cành lá, chúng tôi xin thề giữ trọn cho bác Quý!”

Hàng chục cánh tay đồng loạt giơ cao, tiếng hô hưởng ứng rầm rập vang động cả một khúc sông. Cụ Mộc mỉm cười gật đầu tán thưởng, trong khi đám người của Hoàng Đình Thắng chỉ biết trơ mắt nhìn nhau rồi hậm hực nhảy lên buồng lái, rú ga kéo đoàn xe tải rỗng quay đầu tháo chạy trong làn bụi đỏ.

Nhìn dòng xe tháo lui trong thất bại cay đắng của kẻ xấu, một làn sóng phấn chấn trào dâng trong lồng ngực Uyên. Nút thắt lớn nhất đe dọa sinh mệnh xưởng tương đã được tháo gỡ hoàn toàn nhờ chính tri thức và nghĩa tình bãi bồi. Trên đường trở về, bước chân Uyên thoăn thoắt, lòng rộn rã niềm kiêu hãnh khôn tả. Trong tâm trí cô lúc này chỉ còn hướng về mục tiêu tiếp theo: chứng minh cho cha thấy sức mạnh của công nghệ sinh học hiện đại.

Đúng giờ Ngọ, nắng hè rót mật xuống ba trăm mét vuông sân gạch Bát Tràng. Đối lập với bốn mươi chiếc chum sành da lươn nắp nón lá tre cật tĩnh lặng bên mé đông của cha, bốn mươi chiếc chum sành da lươn lắp thiết bị điều nhiệt vi sinh bên mé tây của Uyên đang rung khẽ, phát ra tiếng vo ve đều đặn của bộ kiểm soát vi khí hậu. Hôm nay là đúng ngày thứ mười lăm — hạn chót của mẻ tương thử nghiệm công nghệ thúc đẩy lên men bằng enzyme protease và men vi sinh điều nhiệt.

“Bố với Nam qua đây xem kết quả này!” Uyên hào hứng cất tiếng gọi, nụ cười rạng rỡ bừng nở trên gương mặt thanh tú. “Quy trình điều nhiệt của con đã hoàn tất chu kỳ. Con sẽ chứng minh cho bố thấy, chúng ta không cần mòn mỏi trông trời đợi đất ròng rã hai tháng trời mới có được mẻ tương ngon!”

Ông Quý chầm chậm bước tới mé tây sân gạch, bàn tay phải lặng lẽ giấu vào mép túi áo cánh nâu để ghì lại cơn run giật. Nam cũng buông tai nghe xuống cổ, ôm máy thu âm rảo bước lại gần chị gái.

Uyên đeo đôi găng tay cao su vô trùng, cẩn trọng mở chốt van áp suất rồi nhấc nắp chiếc thùng ủ trung tâm ra. Một luồng hơi nóng ẩm sực phả ra giữa không gian.

Bề mặt dịch tương phẳng lặng, khoác lên sắc nâu cánh gián óng ả, mịn màng, tuyệt nhiên không có chút váng bọt hay gợn mốc tạp nào. Về thị giác và chỉ số đo lường hiển thị trên cảm biến, mẻ tương đạt chuẩn trọn vẹn. Trái tim Uyên đập rộn ràng vì niềm hãnh diện tột cùng. Cô tin chắc giấc mơ rút ngắn chu kỳ để cứu vãn kinh tế gia đình đã thành hiện thực.

Khẽ hít một hơi, Uyên cầm chiếc thìa sứ trắng muốt múc một muỗng tương sánh đặc, cẩn thận đưa lên ngang mũi rồi khẽ đặt đầu thìa chạm vào đầu lưỡi.

Thế nhưng, ngay khoảnh khắc giọt tương chạm vào gai vị giác, nụ cười trên gương mặt Uyên vụt tắt ngấm.

Vị ngọt ban đầu chỉ lóe lên chốc lát nơi đầu lưỡi như một ảo ảnh giả tạo, để rồi lập tức tan biến thành cảm giác nhạt thếch, lỏng lẻo đến rợn ngợp. Thứ dịch tương ấy rỗng tuếch, hoàn toàn thiếu vắng hậu vị bùi béo của đỗ rang củi và vị ngọt đượm sâu của gạo nếp ngả nắng. Tệ hại hơn cả, xộc thẳng lên cuống họng cô là mùi men chua gắt, khét lẹt nồng nặc của mẻ tương bị ép chín c**ng b*c trong buồng nhiệt nhân tạo.

Không có hơi thở ấm áp của nắng trời. Không có cái đằm thắm lắng sâu của thời gian sương gió. Đó chỉ là thứ dịch đạm công nghiệp trơ trọi, khoác lên tấm áo màu cánh gián bắt mắt nhưng bên trong rỗng tuếch linh hồn.

Uyên bàng hoàng nếm lại lần thứ hai, rồi lần thứ ba, hy vọng vị giác của mình nhầm lẫn. Nhưng đầu lưỡi cô tê buốt đi vì thứ vị chua chát, khét lẹt đang dâng nghẹn lên ứ tắc nơi cổ họng.

Bên cạnh cô, ông Quý chỉ lặng lẽ nhìn vào mặt thùng tương phẳng lì, ánh mắt sâu thẳm hằn lên nỗi xót xa của người cả đời gắn bó với hồn cốt làng nghề. Cha cô không buông một lời trách móc, nhưng sự im lặng ấy còn nặng nề hơn vạn ngàn lời la mắng, giáng thẳng một đòn sấm sét vào sự tự tôn khoa học của cô con gái lớn.

Những ngón tay của Uyên co giật, run rẩy không sao kìm lại được. Chiếc thìa sứ tuột khỏi tay cô, rơi đánh “xoảng” một tiếng khô khốc xuống mặt sân gạch Bát Tràng rồi vỡ tan tành thành từng mảnh nhỏ.

Đứng chôn chân bên thùng tương mười lăm ngày chua chát, Uyên thẫn thờ nhìn những vệt tương đùng đục bắn tung tóe lên mũi giày, nước mắt bất giác trào ra lã chã lăn dài trên má khi nếm trải sự thất bại cay đắng của tư duy đốt cháy giai đoạn trước thời gian tự nhiên.