Chương 4: Gió Lạnh đầu Mùa

Hùng rảo bước qua khoảng sân đất nện lộng gió của khu nhà tập thể công nhân. Trên tay anh là mảnh bìa cáctông cũ vừa nhặt được ở góc xưởng sơ chế, bên trên còn vương những vệt than củi phác thảo vội sơ đồ hệ thống rãnh hào chữ chi cho sườn đồi mé nam. Anh muốn đưa Thảo xem ngay để tính toán khoảng cách giữa các đường đồng mức trước khi trời tắt nắng.

Thế nhưng, khi vừa bước tới trước căn phòng xép ở đầu hồi dãy nhà cấp bốn lợp ngói fibroxi măng xám xịt, bước chân Hùng bỗng khựng lại.

Cánh cửa gỗ ọp ẹp khép hờ. Qua khe cửa, Hùng nhìn thấy Thảo đang ngồi quay lưng ra ngoài, bờ vai mảnh mai khẽ run lên từng chặp. Cô đưa mu bàn tay áo bảo hộ lao động bạc màu gạt vội giọt nước mắt vừa trào ra nơi khóe mi, rồi cắn chặt môi, run rẩy gom từng tập tài liệu nghiên cứu, mấy cuốn sổ ghi chép mùa vụ cùng những phong bì đựng tiêu bản lá chè khô cho vào chiếc hòm gỗ cá nhân.

“Cô Thảo?”

Hùng khẽ cất tiếng rồi đẩy cửa bước vào.

Nghe tiếng anh, Thảo giật mình quay lại. Đôi mắt trong veo thường ngày giờ đỏ hoe, ánh lên vẻ cay đắng cùng cực. Dưới mặt bàn gỗ mộc sứt góc, tờ giấy bổi ố vàng vừa được cô mang từ văn phòng kỹ thuật về đập ngay vào mắt Hùng. Dòng chữ đánh máy bằng mực tím nham nhở, bên dưới là con dấu đỏ chót của Nông trường Đồi Gió do Đội Kế hoạch vật tư đề xuất, lạnh lùng tuyên bố: Quyết định tạm đình chỉ công tác kỹ thuật viên đối với Hà Mai Thảo vì lý do lãng phí vật tư, truyền bá tư tưởng cá thể hóa và tự ý ươm trồng cây giống ngoài danh mục chỉ tiêu pháp lệnh.

“Anh Hùng...” Giọng Thảo nghẹn ngào, những ngón tay thon nhỏ bấu chặt vào mép bàn gỗ. “Đồng chí Kiên vừa trực tiếp mang quyết định sang. Anh ta bảo việc tôi tự ý gom giống chè rừng về ươm, lại bàn tính chuyện chia đất khoán đồi với anh là đi ngược lại chỉ tiêu pháp lệnh, vi phạm kỷ luật lao động tập thể. Từ ngày mai, tôi không được phép bén mảng ra vườn giống nữa...”

Lồng ngực Hùng thắt lại. Bàn tay phải mất nửa đốt ngón trỏ của anh vô thức siết chặt thành nắm đấm, khớp xương kêu khẽ. Những năm tháng ở chiến trường Vị Xuyên, anh từng chứng kiến biết bao đồng đội ngã xuống để giữ từng tấc đất quê hương. Vậy mà giữa thời bình, một người trẻ dốc trọn nhiệt huyết vì sự sống của nương đồi lại bị bóp nghẹt chỉ bởi những quy chế xơ cứng và một tờ giấy vô cảm.

“Không thể buông xuôi như thế này được!” Hùng dứt khoát nói, giọng trầm vang đầy uy lực. “Đi với tôi lên gặp chú Bảy!”

Không để Thảo kịp ngần ngại, Hùng cầm lấy tờ quyết định trên bàn, sải bước kéo cô thẳng sang phòng giám đốc ở dãy nhà hành chính.

Bên trong căn phòng quét vôi vàng bong tróc, ông Bảy Thực đang ngồi trầm ngâm bên chiếc bàn mộc thô sơ. Khuôn mặt chữ điền khắc khổ sạm đen vì nắng gió của người lính già hằn sâu những nếp nhăn trĩu nặng ưu tư. Ông cầm chiếc điếu bát bằng gốm da lươn sứt vòi, châm đóm rít một hơi thuốc lào sòng sọc, phả ra làn khói thuốc đặc quánh làm mờ cả khung cửa sổ.

“Chú Bảy!” Hùng đặt mạnh tờ giấy bổi xuống mặt bàn. “Cháu không tin chú lại ký duyệt cái thứ văn bản trói tay trói chân người lao động thế này!”

Ông Bảy Thực nheo mắt nhìn tờ quyết định, rồi thở dài một hơi não nề “Thằng Kiên lại sốt ruột vì áp lực từ Ty Nông nghiệp. Sáng nay Ty gửi công văn hỏa tốc giục hạn chót một tuần giải thể, nó sợ nếu để cô Thảo tiếp tục làm ngoài danh mục thì khi đoàn thanh tra về kiểm kê, toàn bộ ban giám đốc sẽ bị quy trách nhiệm liên đới chính trị...”

“Thưa chú, vườn ươm ấy là sinh mệnh của nông trường!” Hùng bước lên một bước, ánh mắt rực lửa cương nghị. “Đất Đồi Gió cằn cỗi sỏi son, giống chè lai không sống nổi qua hạn hán. Chỉ có giống trung du bản địa của cô Thảo mới đủ sức bám rễ. Cháu là lính Vị Xuyên giải ngũ, cháu lấy danh dự người lính ra bảo lãnh cho cô Thảo và đồi chè này. Chú từng đánh giặc cùng bố cháu, chẳng lẽ về thời bình chú lại sợ hãi những dòng chữ hành chính vô lý?”

Thảo cũng bước tới, giọng rành mạch mà kiên quyết “Cháu không cần công điểm, cháu sẵn sàng ăn sắn ăn khoai để giữ vườn giống. Xin chú cho cháu cơ hội cứu lấy nương đồi!”

Lời nói chân thành và khí phách dạn dày của người cựu binh như khơi dậy ngọn lửa thời chiến trận trong lồng ngực người giám đốc già. Ông Bảy Thực nhìn xoáy vào hai người trẻ tuổi, rồi bất ngờ đập bàn đánh rầm một cái khiến chiếc điếu bát nảy lên. Ông rút cây bút mực Trường Sơn giắt trên túi áo đại cán bốn túi, gạch chéo một đường dứt khoát vào góc tờ giấy “Được lắm! Đã dám làm thì phải dám chịu! Tao xé rào tạm hoãn thi hành quyết định này. Cô Thảo cứ việc phụ trách toàn bộ vườn giống, thằng Hùng hỗ trợ trực tiếp. Mọi trách nhiệm giải trình với Ty Nông nghiệp, tao đem cái thẻ đảng ba mươi năm và cái ghế giám đốc này ra gánh!”

Rời khỏi phòng giám đốc với dòng bút phê của ông Bảy, Thảo khẽ thở phào, nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang.

Vừa bước chân xuống sân đất, một luồng gió bấc khô khốc bất ngờ rít lên từng hồi buốt lạnh qua những ngọn xoan rụng lá. Mới quá trưa mà bầu trời trung du vốn ảm đạm bỗng chốc sầm tối lại, những dải mây xám xịt từ mạn Tam Đảo ùn ùn kéo về, cuồn cuộn đổ xuống thung lũng Đồi Gió. Nhiệt độ tụt dốc nhanh đến rợn người.

Hùng rùng mình. Vết thương cũ do mảnh đạn phạt bay nửa đốt ngón trỏ phải bắt đầu giật nhói từng cơn buốt tận tủy xương. Dạn dày kinh nghiệm quan sát địa hình và thời tiết những năm tháng chốt giữ điểm cao nơi biên giới, Hùng ngước nhìn tầng mây lạnh ngắt, sắc mặt bỗng biến đổi:“Gió bấc khô hanh giật từng cơn thế này là điềm chẳng lành. Đêm nay sương muối sớm dị thường sẽ tràn xuống Đồi Gió!”

Thảo bàng hoàng, gương mặt thanh tú thoáng chốc cắt không còn giọt máu. Giống chè trung du cổ tuy có sức đề kháng cao, nhưng hàng ngàn mầm non trong vườn ươm mới chỉ vừa nứt mắt, lớp vỏ sinh trưởng còn mỏng manh như cánh ve sầu. Nếu sương muối buốt giá kết tinh đọng lại trên bề mặt, mầm non sẽ lập tức bị luộc chín rồi cháy đen thối rữa. Toàn bộ công sức gom nhặt nguồn giống quý bấy lâu sẽ tan thành mây khói chỉ sau một đêm.

“Phải che chắn ngay!” Thảo hớt hải kêu lên. “Vườn ươm cần bạt dứa hoặc rơm rạ phủ gốc gấp!”

Hai người vội vã chạy thốc sang khu kho vật tư trung tâm của nông trường.

Trước cửa kho khóa then sắt kiên cố, Trần Khắc Kiên đang đứng kẹp chiếc cặp táp da đen bên nách. Thấy Thảo và Hùng thở không ra hơi chạy tới, Kiên đẩy gọng kính đồi mồi Liên Xô lên sống mũi, ánh mắt lộ vẻ đề phòng.

“Đồng chí Kiên!” Thảo hổn hển cầu khẩn. “Trời chuyển rét đậm, sương muối sắp đổ xuống rồi! Cho tôi xin xuất mấy cuộn bạt dứa cũ với số rơm rạ lưu kho để che chắn cho vườn giống non!”

Kiên lắc đầu nguầy nguậy, giọng trơn tru lạnh lùng “Cô Thảo, đồng chí Hùng, các đồng chí phải hiểu cho nguyên tắc! Bạt dứa và rơm rạ lưu kho này là tài sản nhà nước, được Ty Nông nghiệp phân bổ theo định mức chỉ tiêu pháp lệnh để chống rét cho diện tích chè sản xuất của đội một và đội hai. Giống chè của cô là cây trồng ngoài danh mục. Không có lệnh điều động bằng văn bản và phiếu xuất kho có chữ ký duyệt của Ty, một tấc bạt, một cọng rơm tôi cũng không được phép xuất! Ai sẽ chịu trách nhiệm thất thoát vật tư trước đoàn thanh tra tuần tới?”

“Đồng chí Kiên!” Hùng gằn giọng, đôi mắt quắc lên. “Hàng ngàn mầm chè sắp chết cháy vì sương muối, đồng chí vẫn ôm khư khư cuốn sổ định mức vô tri ấy sao?”

Kiên lùi lại nửa bước, nhưng vẫn giữ vẻ mặt sắt đá “Tôi làm việc theo pháp lệnh nhà nước, không làm theo cảm tính!”

Hiểu rằng không thể trông chờ vào chiếc khóa sắt của kho vật tư, Hùng nắm lấy cánh tay Thảo, dứt khoát “Đi thôi Thảo! Chúng ta tự cứu lấy mầm cây của mình!”

Hùng đưa Thảo chạy thốc về xóm Đồi, lao vào căn nhà tranh vách đất tìm mẹ. Nghe con trai nói tình hình nguy cấp, bà Mùi không hề đắn đo, lập tức ôm ra toàn bộ số bao tải gai cũ dự trữ và chỉ tay ra góc bếp “Rơm mục gác bếp với trấu của nhà ta đây, hai đứa cứ lấy hết mà cứu cây!”

Hùng chạy vội sang lán tập thể kéo Lê Văn Cường. Nghe tin vườn giống sắp gặp nạn, Cường quẳng chiếc ca men xuống phản, hăng hái cùng Hùng tỏa đi khắp các ngõ xóm gõ cửa từng nhà chòm xóm.

Cảm phục tinh thần quả cảm của người lính phục viên và tấm lòng vì nương đồi của cô kỹ sư trẻ, bà con xóm Đồi lập tức hưởng ứng. Người góp gánh rơm rạ chuồng trại, người gom từng bồ vỏ trấu cũ, kẻ mang cả manh chiếu rách và bao tải gai sang tiếp viện.

Tiếng chân bước dồn dập, tiếng gọi nhau rộn rã xua tan đi cái lạnh đầu mùa tê tái. Dưới sự chỉ huy khẩn trương của Hùng, hàng chục con người gánh gồng vật tư chạy đua với thời gian đến khu vườn ươm giống. Hùng vận dụng cách lập công sự che chắn gió thời chiến: anh cho cắm cọc tre, căng từng tấm bao tải gai làm vách ngăn gió bấc ở hướng đông bắc, rồi hướng dẫn bà con và Thảo cẩn thận rải đều lớp mùn trấu mục quanh từng bầu đất để giữ ấm tầng rễ non.

Đến nửa đêm, bóng tối đặc quánh trùm kín cả vùng trung du Đồi Gió. Gió bấc gầm rú từng cơn qua những khe đá ong, rít lên từng hồi ghê rợn như muốn xé toạc những tấm bao tải gai mỏng manh.

Nhiệt độ tụt dốc thê thảm, buốt nhói đến tận xương tủy. Hùng đứng canh bên mé đồi, bàn tay tê cóng hà từng hơi thở ấm phả ra làn khói trắng xóa. Anh cúi người, rọi ngọn đèn pin nhỏ xuống vạt cỏ gấu ven đường.

Trước mắt anh, từng mảng sương muối buốt nhói đã bắt đầu kết tinh trắng xóa trên từng ngọn cỏ và cành khô, lấp lánh thứ ánh sáng lạnh lẽo chết chóc. Đợt đại hàn sương muối tràn về nhanh hơn dự liệu, gió lạnh rít lên từng cơn như bầy thú dữ rình rập, chực thiêu rụi toàn bộ vườn mầm non nớt vừa chớm nứt mắt.