Chương 16: Sương Muối Tháng Chạp

Gió bấc rít từng hồi man dại qua khe vách nứa, mang theo cái lạnh cắt da cắt thịt xộc thẳng vào gian lán nương. Chiếc nhiệt kế gắn trên cột gỗ báo hiệu tình thế hiểm nghèo: vạch thủy ngân đã tụt sâu xuống dưới bốn độ C. Thảo vội cùng Hùng ghì chặt then cài cánh liếp cửa, dùng hai cây luồng đực chèn vững chân vách để ngăn luồng gió độc thốc bay mái fibroxi măng. Đêm đen như hũ nút, đỉnh Đồi Gió run rẩy trước cơn thịnh nộ bất thần của đất trời. Suốt đêm ấy, Thảo chập chờn không chợp mắt, lắng nghe từng tiếng rít gầm ngoài hiên và hơi lạnh tê buốt bắt đầu kết tụ.

Sáng sớm tháng Chạp, đỉnh Đồi Gió chìm hẳn trong cái rét buốt dưới năm độ C. Gió bấc hun hút thổi thốc qua những đồi gò bát úp. Thảo khoác chiếc áo len sợi sờn cũ ở khuỷu tay, cùng Hùng rảo bước ra nương đồi. Cảnh tượng trước mắt khiến lồng ngực cô thắt lại. Khắp mười hécta sườn nam, những luống chè trung du vừa nứt chồi non nay đang co cụm lại trong giá rét. Từng búp chè ngậm lấy giọt sương lạnh ngắt, phiến lá cong gập, run rẩy dưới màn mây xám xịt sà sát mặt đất. Nếu đêm nay sương muối kết tinh thành băng đóng chặt bề mặt lá, toàn bộ mao mạch dẫn nhựa của búp non sẽ vỡ vụn, cháy đen trơ trụi.

“Anh Hùng, than củi nhãn dưới lán còn được bao nhiêu?” Thảo hỏi, hơi thở phả ra trắng mờ.

Hùng ngồi thụp xuống bên bờ rãnh xương cá, ngón tay phải mất nửa đốt khẽ nâng búp chè kiểm tra, vẻ mặt trĩu nặng “Chỉ còn chưa đầy hai bao tải dưới đáy cót, dầu hỏa thắp đèn bão cũng chỉ còn lưng can mười lít. Nếu đêm nay nhiệt độ tiếp tục tụt, chừng đó nhiên liệu không đủ sấy chè chứ đừng nói đến việc hun khói sưởi ấm cho cả nương đồi.”

Thảo cắn chặt môi. Muốn cứu sống nương chè qua đợt đại hàn kỷ lục này, họ bắt buộc phải có than đá hoặc than củi để giữ nhiệt. Cô quả quyết “Để em xuống kho vật tư gặp đồng chí Kiên. Trong kho chắc chắn vẫn còn than kíp lê và dầu hỏa dự phòng cho vụ đông.”

“Thảo đi một mình liệu có ổn không?” Hùng nhìn cô ái ngại.

“Em là kỹ thuật viên, em có quyền đề xuất vật tư cứu cây trồng khi thiên tai khẩn cấp. Anh cứ ở lại gia cố rãnh gió với Cường, em sẽ về ngay.”

Thảo rảo bước thoăn thoắt xuống triền đồi sỏi son. Khu nhà kho vật tư nằm im lìm dưới rặng bạch đàn xám xịt. Bên trong căn phòng kế hoạch sặc mùi giấy mốc, Trần Khắc Kiên đang ngồi co ro bên bàn gỗ, mặc chiếc áo bông trấn thủ màu cỏ úa cài kín cổ, ngón tay run rẩy gõ lách cách từng hạt bàn tính. Chiếc cặp táp da đen bóng đặt ngay ngắn góc bàn, cạnh ấm tích ủ trong giành mây bốc khói mỏng.

Thảo bước vào, đặt mạnh tờ phiếu đề xuất vật tư lên mặt bàn “Báo cáo đồng chí Kiên, nhiệt độ đã tụt xuống dưới năm độ C, đợt sương muối cực đoan đang đe dọa trực tiếp mười hécta chè thí điểm. Tôi đề nghị Đội Kế hoạch vật tư xuất khẩn cấp ba tạ than và hai can dầu hỏa để đội khoán chống rét!”

Kiên đẩy gọng kính đồi mồi Liên Xô lên sống mũi, liếc nhìn tờ giấy rồi lắc đầu nguầy nguậy “Không được đâu cô Thảo à. Định mức quý tư của Ty Nông nghiệp phân bổ cho cơ sở đã hết sạch rồi. Số than và dầu trong kho là hàng dự trữ theo chỉ tiêu pháp lệnh phòng chống cháy nổ và chạy máy phát điện. Không có lệnh bằng văn bản của Ty, tôi mà tự tiện xuất kho thì khi đoàn thanh tra kiểm kê, ai gánh trách nhiệm liên đới cho tôi? Cô về đi, đừng làm khó tôi.”

Nhìn vẻ dửng dưng, né tránh của Kiên, ngực Thảo dâng lên ngọn lửa phẫn uất. Cô bước tới sát mép bàn, nhìn thẳng vào mắt người cán bộ kế hoạch “Đồng chí Kiên! Đồng chí mở miệng ra là chỉ tiêu pháp lệnh, là sợ mất chức mất ghế! Mười hécta chè kia không phải của riêng anh Hùng hay của tôi, mà là mồ hôi, nước mắt của hàng trăm con người xóm Đồi, là hy vọng duy nhất để nông trường không bị giải thể! Cây chè chết rét thì cái ghế của đồng chí liệu có còn vững để mà toan tính chuyển về cơ quan Ty ở thị xã hay không?”

Kiên biến sắc, toan gắt gỏng:“Cô ăn nói cho cẩn thận! Tôi làm việc theo đúng nguyên tắc hành chính...”

“Nguyên tắc?” Thảo cắt ngang, từng tiếng đanh thép như đá chém: “Thế nguyên tắc nào cho phép Thắng lé nhốt đàn trâu kéo ở lò gạch bỏ hoang mé đồi Cháy, rồi đêm hôm lùa sang giẫm nát toàn bộ hệ thống rãnh hào sườn nam của chúng tôi?”

Kiên giật thót người, cây bút máy Kim Tinh trên tay rơi cạch xuống mặt bàn gỗ, mực tím rỉ ra loang lổ. Gương mặt trắng trẻo của gã thoắt cái tái nhợt như tàu lá chuối. Chiếc kính đồi mồi tụt xuống cánh mũi, môi Kiên run lẩy bẩy “Cô... cô nói cái gì thế? Tôi không biết gì về chuyện đó cả...”

“Đồng chí biết rất rõ!” Thảo nhìn thấu sự bấn loạn trong mắt Kiên. “Anh Hùng và Cường đã phát hiện dấu vết từ lâu, nhưng chúng tôi không báo cáo Giám đốc Bảy Thực, cũng không đem chuyện này ra chi bộ kỷ luật đồng chí. Chúng tôi im lặng vì muốn để đồng chí tự nhìn lại bản thân, vì tin rằng tận sâu trong lòng, đồng chí cũng mong nông trường này tồn tại! Nhưng đồng chí lại đem sự ích kỷ nhỏ nhen ấy ra dồn cả nông trường vào chỗ chết!”

Thảo giơ hai bàn tay ra trước mặt Kiên. Đôi bàn tay của một cô gái từng học đại học ở thủ đô, giờ đây các đầu ngón tay đỏ ửng vì sưng cước, da mu bàn tay nứt nẻ từng vệt rớm máu vì sương muối và đất đồi cào xước.

Kiên sững sờ. Đôi mắt sau tròng kính đồi mồi nhìn chằm chằm vào bàn tay tưa máu của Thảo rồi chuyển sang gương mặt kiên nghị, lấm lem bụi đồi của cô. Một sự chấn động dữ dội đánh thẳng vào lương tâm Kiên. Gã cúi gằm mặt xuống, hai bàn tay nắm chặt mép bàn, cổ họng nghẹn ứ không thốt nên lời. Nỗi sợ hãi cùng sự hổ thẹn hiện rõ trên gương mặt thất thần khiến gã ngồi chết lặng giữa căn phòng lạnh ngắt.

Biết không thể trông chờ vào một kẻ còn đang run rẩy vì sợ trách nhiệm, Thảo dứt khoát quay lưng bước ra khỏi kho, khép mạnh cánh cửa gỗ phía sau.

Về đến lán nương, Thảo thấy Hùng và Cường đang đứng bàn tính bên tấm bản đồ địa hình vẽ bằng than trên ván gỗ. Nghe Thảo kể lại việc Kiên không chịu xuất kho, ánh mắt Hùng không hề dao động. Anh vỗ nhẹ vai Thảo, giọng trầm ấm vững chãi “Không sao đâu Thảo. Từ ngày ở chiến hào Vị Xuyên, chúng tôi đã hiểu một điều: khi nguồn tiếp tế bị gián đoạn, người lính chỉ có thể dựa vào chính đôi tay mình và đồng đội. Đất của mình thì mình phải tự cứu lấy.”

Hùng lệnh cho Cường chạy vội về xóm Đồi đánh hồi kẻng sắt báo động khẩn cấp. Chỉ nửa tiếng sau, một cảnh tượng làm ấm lòng giữa ngày đông diễn ra trên đỉnh Đồi Gió. Hơn hai mươi công nhân, từ thanh niên trai tráng cho đến các bậc cao niên trong xóm Đồi, tay cầm dao rựa, quang gánh, xe quệt lũ lượt kéo lên sườn nam.

Hùng chia lực lượng thành hai cánh: cánh thanh niên do anh và Cường dẫn đầu tiến thẳng vào rừng sâu đốn cành củi khô, thu gom mùn cưa mục từ xưởng mộc hợp tác xã; cánh phụ nữ và người già do bà Mùi và Thảo phụ trách quét dọn toàn bộ trấu mục, rơm rạ khô từ các cối xay lúa trong làng.

Suốt buổi chiều buốt giá, tiếng dao chặt củi chan chát, tiếng bước chân người rộn rã khắp núi đồi. Thảo cùng bà Mùi thoăn thoắt phân loại từng sọt củi. Những cành củi khô nỏ được xếp sâu dưới đáy rãnh hào xương cá để giữ than hồng, bên trên phủ một lớp mùn cưa và trấu ủ ẩm nhằm tạo khói ấm dày đặc. Hàng trăm đống hun khói dã chiến được bố trí cách nhau đúng năm mét, men theo các đường đồng mức, nương theo hướng gió bấc thổi để khi đốt lên, luồng khói ấm sẽ là là quét qua toàn bộ bề mặt luống chè non.

Hoàng hôn tháng Chạp tắt rất nhanh. Chập tối, bầu trời sầm lại một màu xám chì u uất. Mây mù đặc quánh từ hướng bắc cuồn cuộn đổ về, sà sát ngọn cây trám già sừng sững đầu dốc.

Gió bấc đột ngột lặng ngắt, nhưng không khí lại chìm sâu vào sự ngưng đọng buốt giá đến tê dại. Hơi lạnh buốt thấu xương tủy từ trên cao giáng xuống, biến hơi ẩm ngưng tụ thành những hạt tinh thể băng trắng xóa li ti, bám chặt lấy mép những ngọn lá chè xanh mướt. Thảo đứng bên gờ hào, run rẩy đưa bàn tay chạm vào phiến lá non đang dần đóng băng, trái tim cô thắt nghẹn lại.

Đợt sương muối tàn khốc nhất mười năm qua chính thức bắt đầu.