Chương 23: Ngọn Lửa Trao Tay

Bàn tay khẳng khiu của cụ Biện Hoài Nam trượt dài khỏi tay vịn ghế mây, buông thõng xuống khoảng không. Lê Hoài An rùng mình, hai cánh tay cậu siết chặt lấy tấm lưng gầy guộc của người thầy trăm tuổi. Cậu ghé sát tai vào lồng ngực cụ, chỉ nghe thấy những nhịp đập rời rạc, mong manh tựa tiếng lá khô cọ vào vách đá sa mạc.

"Cụ ơi! Cụ Nam!"

Tiếng kêu thảng thốt của An xé toạc bầu không khí hoan ca đang rực rỡ khắp quảng trường. Trần Cương vội vã bật dậy, vết sẹo axit trên má giật giật. Người sĩ quan lập tức phất tay ra hiệu cho toán lính tuần tra tản ra mở đường.

"Để tôi cõng cụ!" Cương quát lớn, giọng đanh lại vì âu lo.

"Không, đừng xốc mạnh! Tim cụ chịu không nổi đâu!" Bà Mười Hạnh chen qua đám đông, gương mặt bạc thếch, đôi bàn tay thoăn thoắt bấm mạnh vào huyệt nhân trung của cụ già. "Mau, đưa ông Nam về xưởng gốm! Chỗ đó kín gió, có hơi đất nung quen thuộc, mau lên!"

An không chần chừ một tích tắc. Cậu luồn tay dưới khoeo chân cụ, nâng bổng thân hình nhẹ bẫng tựa một nắm tro khô của cụ Nam lên ngực. Tấm thân một trăm bốn mươi hai tuổi chẳng còn chút thịt da, chỉ có bộ khung xương kiên cường từng trụ vững qua nửa thế kỷ giông bão hóa học. Cương cùng bốn tay súng bảo an hộ tống hai bên, dạt đám đông đang ngơ ngác nhường một lối đi thẳng về phía triền đồi.

Gian xưởng gốm cũ đón cụ bằng mùi đất sét ẩm mượt và hơi ấm vương vất từ tro trấu đáy lò. An nhẹ nhàng đặt cụ nằm xuống phản gỗ sát bên chiếc bàn xoay mộc mạc. Nơi này, từng tấc ván, từng chiếc nẹp tre đều thấm đẫm mồ hôi và dấu ấn cả đời của cụ.

Bà Mười run run bưng bát thuốc thảo mộc sắc đặc lại gần, dùng thìa tre cạy nhẹ bờ môi khô khốc của cụ Nam: "Ông Nam ơi, uống hớp nước gai biển với bột vỏ sò này đi ông... Gắng lên một chút thôi..."

Nhưng giọt thuốc chỉ vừa chạm vào khóe miệng đã chầm chậm trào ra. Cụ Nam khẽ lắc đầu. Đôi mí mắt nhăn nheo nặng trĩu run rẩy hé mở. Trong đáy mắt đùng đục sắc thời gian, một tia sáng ấm áp, trong trẻo lạ kỳ chợt bừng lên. Cụ nhìn trần lán lợp composite, nhìn sang chiếc bàn xoay thân thương, rồi dừng lại nơi gương mặt đầm đìa nước mắt của An.

"Bà Mười... đừng phí thuốc nữa..." Giọng cụ Nam thều thào như tiếng gió luồn qua khe nứt gốm mộc. "Thuốc... chỉ chữa được thân xác mục ruỗng... không giữ được chiếc đồng hồ cát đã cạn."

"Cụ đừng nói vậy! Giàn lọc vận hành rồi, nước ngọt về khắp buồng hầm rồi cụ ơi!" An quỳ sụp bên mép giường, hai tay run rẩy bọc lấy bàn tay lạnh ngắt của thầy.

Cụ Nam mỉm cười. Một nụ cười nhẹ nhõm, thanh thản như mặt hồ phẳng lặng sau cơn bão cát. Cụ thở hắt ra một hơi dài, cánh tay gầy guộc run rẩy luồn xuống dưới lớp đệm rơm lót đầu giường. Mọi người nín thở nhìn theo từng cử động nhọc nhằn của cụ. Khi bàn tay cụ rút ra, giữa những ngón tay gầy guộc chai sần là chiếc que gạt men bằng gỗ lim sẫm màu mà cụ đã dặn An mang theo từ xưởng gốm đặt dưới gối làm điểm tựa tinh thần. Cạnh que đã mòn vẹt bóng loáng sau hàng chục năm gọt đẽo từng thớ đất sét.

"Cầm lấy... An..." Cụ Nam run run nâng vật gia bảo lên, áp chặt vào lòng bàn tay chai ráp của người học trò trẻ. "Que gạt men này... theo lão già này từ xưởng gốm bên dòng sông cũ... trước ngày đất trời tan hoang. Nay... ta trao lại cho cháu."

An nghẹn ngào, bàn tay siết chặt thỏi gỗ lim còn vương hơi ấm yếu ớt từ da thịt cụ: "Cháu... cháu chưa đủ sức gánh vác đâu cụ ơi..."

"Cháu làm được. Đôi tay cháu... đã hiểu được hơi thở của lửa, đã nắn được xương thịt của đất sét..." Cụ Nam ho hắng một tràng ngắt quãng, khóe môi tím tái nhưng ánh mắt cụ vẫn rực sáng niềm tin sắt đá. "Nghe ta dặn đây... Đây là ruột gan của bách nghệ, sai một ly... nghìn người lại rơi vào tuyệt lộ..."Cụ dừng lại, gom góp những giọt sinh lực cuối cùng từ buồng tim xơ hóa "Sáu mươi ống màng gốm trên giàn địa nhiệt... dẫu thiêu kết chuẩn ở một ngàn một trăm tám mươi độ... nhưng sau bảy ngày đêm bẫy bùn axit và ion chì, các lỗ vi xốp sẽ bắt đầu đóng cặn. Nhớ kỹ... đúng bảy ngày một lần, phải cho xối rửa ngược..."

Cụ Nam siết nhẹ ngón tay An, từng lời dặn dò rành rọt khắc sâu vào tâm khảm người thợ trẻ "Lấy tro trấu mịn trộn với tro cây bụi sa mạc... lọc lấy nước trong để tạo dung dịch kiềm nhẹ... Nấu ấm lên rồi bơm xối ngược từ lõi ống ra ngoài thành gốm trong đúng ba mươi phút. Muối kiềm sẽ bóc tách toàn bộ màng kết tủa chì sunfat, trả lại mao quản sạch tinh khiết. Làm đúng như thế... màng gốm sẽ tự hoàn nguyên vĩnh cửu... ngàn năm không hỏng..."

"Cháu nhớ rồi! Bảy ngày một lần, rửa ngược ba mươi phút bằng dung dịch kiềm tro ấm! Cháu khắc ghi từng chữ rồi cụ ơi!" Nước mắt An rơi lã chã xuống mu bàn tay nhăn nheo của thầy.

Cụ Nam khẽ gật đầu, ánh mắt dời sang Trần Cương đang đứng nghiêm trang ở chân giường, rồi nhìn bà Mười Hạnh và bà con xóm Than đang vây quanh cửa lán "Khoa học hay bách nghệ thủ công... suy cho cùng cũng chỉ là công cụ. Đất sét nung giữ được nước... nhưng chính tình thương đùm bọc... mới giữ được con người. An à... hãy dùng nghề gốm mà đắp mương dẫn nước... dùng đất mẹ mà chở che cho dân thung lũng... Đừng biến Tân Lập thành pháo đài thép cô độc... Hãy mở lòng... biến nơi này thành chốn dung thân cho những kẻ khốn cùng ngoài sa mạc..."

Cụ Nam khẽ thở dài một tiếng thật êm ái. Gương mặt cụ giãn ra, những nếp nhăn in hằn dấu vết cơ cực suốt một trăm bốn mươi hai năm như phẳng lại. Cụ đưa mắt nhìn qua ô cửa sổ xưởng gốm, nơi ánh nắng chiều rực rỡ đang dát vàng lên vòm tháp lọc gốm sừng sững giữa trời xanh.

"Nước ngọt... mát lắm..."

Tiếng thì thầm tắt dần trong vòm họng. Đôi mắt cụ khép lại, mi mắt bất động, khóe môi vẫn đọng lại một nụ cười mãn nguyện vô bờ. Bàn tay cụ buông lơi trên tấm đệm thô, ngón tay trỏ hướng về phía lò nung đang bốc khói lam chiều.

"Cụ Nam!"

Bà Mười Hạnh ôm mặt nấc nghẹn. Trần Cương cắn chặt môi đến ứa máu, hai bàn tay siết thành nắm đấm gân guốc, cúi đầu mặc niệm trước người thợ già vĩ đại. Ngoài hiên lán, tiếng khóc của những người thợ xóm Lò Than bắt đầu râm ran rồi lan rộng ra khắp triền đá thung lũng. Người thợ cả kiên cường nhất của vùng đất sa mạc axit đã thanh thản đi vào giấc ngủ ngàn thu.

An quỳ bất động bên phản gỗ. Cậu không gào khóc, chỉ có những giọt nước mắt lặng lẽ rơi ướt đẫm thanh gỗ lim gia bảo trong tay. Cậu đưa tay vuốt nhẹ đôi mi cho cụ, kéo tấm chăn vải thô đắp kín ngực người thầy kính yêu.

Nắm chặt chiếc que gạt men bằng gỗ lim còn vương hơi ấm từ bàn tay của sư phụ, An gạt nước mắt, chầm chậm đứng thẳng dậy. Cậu bước ra cửa xưởng gốm, phóng tầm mắt nhìn về phía Bình nguyên Hoang Thạch mênh mông gió cát và dòng nước ngọt ngào đang cuồn cuộn chảy qua quảng trường. Lồng ngực cậu căng lên từng nhịp đập dứt khoát. Cậu hiểu rằng, kể từ giây phút này, ngọn lửa lò gốm và sinh mệnh của một nghìn hai trăm con người Tân Lập đã đặt trọn vẹn lên đôi vai mình.