Chương 16: Mặt Thật Sau Lớp Sơn Son

Dòng người chen chúc đổ về sảnh chính Nhà triển lãm thị xã Vinh khiến không khí buổi sáng đầu xuân đặc quánh mùi vôi mới và khói thuốc lá. Thắng đứng chôn chân bên cạnh chiếc xe đẩy thô sơ chất rơm nếp, mắt vẫn dán chặt vào tấm băng rôn đỏ chót giăng ngang gian hàng trung tâm của Công ty Tân Á. Dưới ánh điện nêông sáng quắc, mấy hàng kệ sắt sơn nhũ bạc bày la liệt âu, đĩa, bình hoa phủ thứ men xanh biếc láng bóng như gương.

Tiếng loa tay rè rè bỗng rít lên chói tai. Hoàng Quốc Đại trong bộ comlê xám bóng bẩy, ngón tay đeo nhẫn ngọc to bản hoa lên giữa không trung, giọng trơn tuột nịnh bợ vang khắp gian phòng — Kính thưa các đồng chí lãnh đạo Sở Thương nghiệp, thưa các chuyên gia đầu ngành! Tân Á chúng tôi tự hào mang đến bước ngoặt công nghệ gốm sứ năm 1991. Dòng men ngọc hóa thực nghiệm độc quyền này nung nhanh, bóng láng không tì vết, vượt xa thứ gốm đất nung nứt nẻ, thô kệch thời bao cấp!

Đứng nép bên cạnh Đại, Dưỡng Hữu Trọng vuốt mượt mái tóc xức dầu thơm nồng nặc, ngửa cổ cười ruồi, chĩa thẳng chiếc loa pin về phía cửa phụ nơi Thắng và chú Mười vừa bước vào — Bà con nhìn xem kìa! Có kẻ đến giờ còn ôm mấy sọt đất bùn với đống tro củi cổ lỗ sĩ đi thi thố! Thời buổi mở cửa làm ăn lớn, ai lại dại dột bám víu thứ tro tàn hun khói đen nhẻm, tối tăm ấy nữa? Đúng là đồ nhà quê thiển cận!

Tiếng xì xào rộ lên quanh các dãy bàn trưng bày. Đại diện Sở Thương nghiệp cùng các vị khách trong ban tổ chức khẽ liếc nhìn về phía Thắng. Nổi bật giữa đoàn khách tham quan là mấy chuyên gia người Nhật Bản mặc áo vest chỉnh tề, trong đó người đàn ông lớn tuổi tóc hoa râm, đeo kính tròn—ông Tanaka—chậm rãi dừng bước, đưa mắt quan sát dáng vẻ phong trần của nhóm thợ xóm Lò.

Ngực Thắng nghẹn lại vì phẫn uất, hai bàn tay nắm chặt mép bao tải gai. Nhưng bàn tay cụt ngón trỏ của Trưởng thôn Nguyễn Văn Mười đã kịp thời đặt lên vai chàng, ấn xuống thật êm — Đừng bận tâm lời bọn bán trời không văn tự ấy, Thắng. Cứ bình tĩnh trải chiếu, bày hàng ra!

Thắng hít một hơi sâu, gật đầu dứt khoát. Chàng cùng chú Mười cẩn thận dỡ từng lớp rơm vàng thơm mùi nếp bãi bồi, nhẹ nhàng bưng đôi bình tỳ bà cao ba thước đặt lên chiếc bàn gỗ thô mộc mạc góc sảnh. Kế đó, bộ ché rượu vân mây cùng năm mươi chiếc bát chiết yêu men tro rạn tam hợp được xếp ngay ngắn trên nền vải thô màu nâu đất.

Không có ánh điện nêông rọi chiếu, cũng chẳng có kệ sắt hào nhoáng, nhưng khi lớp vải phủ vừa rút đi, ánh nắng mai lùa qua ô cửa kính rọi thẳng vào thân gốm Cổ Bằng.

Một sắc xanh rêu cổ kính ánh lên sắc vàng chanh ấm áp bừng nở giữa gian phòng. Từng tầng rạn vảy cá chạy uốn lượn sâu thẳm, lớp men chìm mịn màng như ngọc thạch tự nhiên, không hề lóa mắt hay trơn tuột giả tạo.

— Ồ! Kirei… Tuyệt mỹ!

Ông Tanaka khẽ thốt lên một tiếng bằng tiếng mẹ đẻ. Đôi mắt sau tròng kính tròn sáng rực, ông sải bước vượt qua đám đông đang vây quanh gian hàng Tân Á, tiến thẳng đến trước bàn trưng bày của xóm Lò. Hai vị chuyên gia của Viện Vật liệu đi cùng cũng ngỡ ngàng bước theo. Ông Tanaka cúi rạp người, ghé sát mắt quan sát từng đường rạn chân chim tinh xảo trên bờ vai bình tỳ bà, rồi xin phép nâng chiếc bát chiết yêu lên bằng cả hai tay.

Ông khẽ co ngón tay trỏ, gõ nhẹ vào vành miệng bát.

“Keng… boong…”Tiếng ngân thanh tao, vang rền như tiếng khánh đá cổ gióng lên giữa sớm mai tĩnh lặng. Từng ánh mắt trong hội trường lập tức đổ dồn về góc sảnh mộc mạc. Mấy vị cán bộ Sở Thương nghiệp gật gù tấm tắc — Nước men sâu quá! Tiếng gõ đanh như chuông, cốt đất này ủ luyện phải cực kỳ công phu mới đạt được độ chín thế này!

Thấy toàn bộ sự chú ý của quan khách và đoàn thương nhân quốc tế bỗng chốc bị hút sạch về phía chiếc bàn của xóm Lò, nụ cười giả lả trên mặt Hoàng Quốc Đại lập tức đông cứng lại. Từ phía gian hàng trung tâm bên kia dải thảm đỏ, Thắng thấy Đại quay sang quắc mắt, gắt gỏng chỉ tay về phía mình rồi xua Trọng sang ngăn chặn. Trọng hớt hải kẹp xấp giấy nợ vào nách, xăm xăm sải bước qua dải thảm đỏ xông thẳng tới. Mùi dầu thơm tây nồng nặc xộc vào mũi khiến Thắng cau mày.

— Dẹp ngay! Ai cho phép mấy người tùy tiện bày đống đồ nung hỏng này ở đây? — Trọng trừng mắt, cao giọng quát tháo cốt để đám đông nghe thấy. — Thưa các vị lãnh đạo, xưởng gốm của thằng này đang nợ Công ty Tân Á chúng tôi tròn mười lăm triệu đồng tiền men! Hạn chót đã hết, hôm nay tôi đến đây là để lập biên bản siết mười lăm sào đất bãi bồi Côn Bằng theo đúng hợp đồng! Thứ gốm rạn nứt nham nhở này chỉ là trò bịp bợm che mắt thiên hạ mà thôi!

Vừa dứt lời, Trọng thò bàn tay dài ngoẵng định chộp lấy chiếc bát men tro trên tay ông Tanaka hòng đập mạnh xuống sàn gạch để bôi nhọ chất lượng.

Thắng nhanh như cắt bước lên chắn ngang, bàn tay rắn rỏi chộp chặt lấy cổ tay Trọng, bóp mạnh khiến gã ré lên một tiếng đau điếng.

— Anh Trọng! — Giọng Thắng vang lên đanh thép, từng lời rành rọt. — Hợp đồng ba bên ghi rõ: kết quả thắng bại được định đoạt tại hội chợ này trước sự chứng kiến của chính quyền và khách hàng. Gốm men tro Cổ Bằng chúng tôi đường đường chính chính đem sản phẩm đến đây tranh tài, chưa đến lượt anh giở thói càn quấy!

— Mày… buông tao ra! Đồ nợ ngập đầu còn già mồm! — Trọng gầm gừ, giãy giụa toan giật tay lại nhưng gọng kìm của người thợ gốm trẻ tuổi càng siết chặt.

Đám đông bắt đầu dạt ra, tiếng bàn tán xôn xao dâng lên như ong vỡ tổ. Mấy vị đại diện Sở Thương nghiệp chau mày lúng túng, còn Đại thì đứng khoanh tay ngoài rìa đám đông, nhếch mép cười khẩy chờ màn kịch hạ màn bằng tờ giấy nợ mười lăm triệu.

“Cộp… cộp… cộp…”

Đúng lúc căng thẳng nghẹt thở ấy, một chuỗi âm thanh khô khốc, vững chãi bỗng gõ nhịp đều đặn trên bậc thềm đá hoa cương ngoài sảnh lớn.

Tiếng gậy tre gõ cồm cộp vang lên đanh thép, át đi mọi tiếng ồn ào.

Cụ Dưỡng Hữu Bằng quàng khăn rằn cũ, vận bộ áo nâu sồng đơm cúc vải thẳng thớm, đĩnh đạc bước vào giữa hội trường. Dáng cụ hơi còng nhưng từng bước chân lại vững vàng tựa bàn xoay bằng gỗ lim nghìn tuổi. Đôi mắt sáng quắc như đuốc lò của cụ quét qua mặt Trọng và Đại khiến hai kẻ gian thương bất giác lùi lại nửa bước.

Trên tay cụ Bằng, ngoài chiếc gậy tre bọc đồng, là một bầu rượu bằng gốm da chuối đựng giấm thanh lên men tự nhiên và một chiếc đèn khò nén khí nhỏ bằng đồng thau.