Chương 15: Thuyền Nan Xuôi Sóng Khai Lò

Dưỡng Văn Thắng buông cần bễ gió dự phòng, lảo đảo bước ra khỏi căn hầm phụ ngập ngụa hơi nóng. Hai bắp tay chàng mỏi nhừ, lồng ngực phập phồng hớp từng ngụm khí lạnh tràn qua mép sông Lam. Trước mắt chàng, ngọn lửa ma mị trong buồng nung vẫn cuộn tròn sắc xanh lam trong vắt, ôm trọn lấy những khối bao nung xám sẫm.

Cụ Dưỡng Hữu Bằng rút chiếc cào sắt khỏi cửa cời, gõ mạnh ba tiếng "chanh chách" vang rền xuống nền gạch nung. Cụ ngoảnh lại nhìn Thắng, ánh mắt rạng ngời niềm tin cậy — Giữ lửa chuẩn cữ rồi đó con! Ngọn lửa xanh lam đã thuần, hỏa độ đã trọn vẹn một nghìn hai trăm năm mươi độ. Ngừng nạp củi!

Tiếng lệnh vang lên dõng dạc như trút đi tảng đá ngàn cân đè nặng tâm can Thắng. Chàng lập tức quay sang Thược và Duẩn, lớn tiếng giục — Anh em, mang bùn non lại đây! Bịt cửa lò!

Mấy người thợ trẻ thoăn thoắt bưng những chậu bùn non nhuyễn quánh đã chuẩn bị sẵn từ lòng sông. Dưới sự chỉ dẫn từng động tác của cụ Bằng, Thắng đích thân cầm bay gỗ, trát từng mảng bùn dày khít quanh các cửa cời buồng đốt, rồi lấp kín các lỗ dọi lửa dọc theo sườn năm gian lò bầu. Hơi nóng cuồn cuộn bị nhốt chặt bên trong lớp gạch vòm, bắt đầu chu kỳ ủ nhiệt hạ nguội tự nhiên suốt ba mươi sáu giờ đồng hồ.

Trong suốt thời gian ủ lò, Thắng chẳng thể chợp mắt trọn vẹn. Chàng quanh quẩn bên mép vòm gạch, lắng nghe từng tiếng thở của đất, của lửa đang dần hòa quyện làm một.

Sáng sớm ngày mở lò, sương mù bảng lảng trên mặt sông Lam chưa kịp tan, xưởng gốm họ Dưỡng đã chật kín người. Toàn thể bà con xóm Lò cùng Trưởng thôn Nguyễn Văn Mười tề tựu đông đủ, ai nấy đều nín thở hướng ánh mắt về phía vòm lò phủ đầy lớp bùn khô nứt nẻ.

Cụ Bằng đứng tựa gậy tre trước buồng số một, khẽ gật đầu với Thắng — Giờ lành đã điểm, mở lò đi con!

Hai bàn tay chai sần của Thắng run lên khe khẽ. Chàng hít một hơi thật sâu, cầm chiếc búa gỗ gõ nhẹ vào mép vữa khô, rồi cẩn trọng tháo dỡ từng viên gạch bịt cửa buồng nung đầu tiên. Lớp hơi ấm sót lại phả ra ngạt ngào mùi đất nung và hương tro tràm thanh khiết.

Thắng luồn người vào lòng buồng tối mờ, phối hợp cùng Thược nâng chiếc bao nung đất sammốt đầu tiên ra ngoài sân xưởng. Chiếc nắp bao nung thô ráp hé mở.

Cả khoảng sân bỗng lặng phắc. Rồi trong chốc lát, những tiếng trầm trồ bỗng vỡ òa kinh ngạc.

Lớp tro bụi rủ xuống để lộ chiếc bình tỳ bà cao ba thước tuyệt mỹ khôn cùng. Dưới ánh nắng sớm rọi qua kẽ lá, men gốm phủ một sắc xanh rêu cổ kính ánh lên sắc vàng chanh ấm áp, bóng mịn như ngọc mà lại sâu thẳm tựa làn nước mùa thu. Những đường rạn vảy cá tầng tầng lớp lớp chạy uốn lượn quanh thân gốm, đan cài khít khao, tự nhiên như vết nứt của thời gian.Cụ Bằng run rẩy bước tới, đặt bàn tay gầy guộc miết nhẹ lên bờ vai bình. Cụ lấy khớp ngón tay gõ nhẹ vào vành miệng gốm.

“Keng… boong…”

Một tiếng ngân thanh thoát vút lên, đanh thép và trong trẻo rền vang tựa tiếng khánh đá cổ giữa chốn tôn nghiêm.

Từng chiếc bao nung tiếp theo lần lượt được mở ra. Toàn bộ đôi bình tỳ bà bề thế, bộ ché rượu vân mây uyển chuyển cùng năm mươi chiếc bát chiết yêu đều khoác lên mình lớp men tro rạn tam hợp toàn bích, không một vết nứt sống, không một hạt sạn xỉ bám ngoài.

— Thành rồi… Đất mẹ sông Lam không phụ lòng người rồi! — Cụ Bằng nghẹn ngào thốt lên, đôi mắt già nua ứa ra những giọt lệ hạnh phúc.

Thắng ngước nhìn cơ ngơi của tổ tiên, rồi nhìn sang gương mặt rạng rỡ của cụ, hai mắt chàng cay xè. Cả xóm Lò ôm chầm lấy nhau trong nước mắt hân hoan, tiếng vỗ tay rầm rộ xua tan mọi nỗi nhọc nhằn, đập tan bóng ma nợ nần u ám đè nặng bấy lâu.

Trưởng thôn Mười lau vội giọt nước mắt lăn trên má, vỗ mạnh vào vai Thắng — Thắng ơi, gốm quý thế này thì quân lừa đảo Tân Á hết đường giở trò! Mau, chuyển gốm xuống thuyền nan, chú đưa hai ông cháu đi thị xã!

Chiếc thuyền nan lớn nhất xóm Lò đã được chú Mười cẩn thận lót dày những lớp rơm nếp êm ái thơm mùi lúa mới. Thắng cùng đám thanh niên nâng niu từng chiếc bình, bọc thêm từng lớp vải mộc mềm mại rồi nhẹ nhàng chuyển xuống khoang thuyền. Đôi bình tỳ bà ngự trang trọng ở giữa, bao quanh là bộ ché rượu và những chồng bát chiết yêu được chằng néo vững vàng.

Mái dầm khua nước rộn rã. Chiếc thuyền nan rẽ sóng xuôi dòng sông Lam lộng gió, chở theo linh hồn của đất sét bãi bồi Côn Bằng và niềm hy vọng cháy bỏng của làng nghề Cổ Bằng hướng thẳng về trung tâm thị xã Vinh. Cụ Bằng ngồi ở mũi thuyền, vạt áo nâu bay lất phất, dáng ngồi vững chãi như một pho tượng tạc giữa đất trời Đổi Mới.

Sau hơn hai giờ vượt sóng, bến sông gần trung tâm triển lãm thị xã Vinh hiện ra trước mắt. Không khí nơi đây nhộn nhịp cờ hoa, người xe tấp nập đổ về Hội chợ Gốm sứ xuất khẩu tỉnh Nghệ An năm 1991.

Thắng bước lên bờ, ngước mắt nhìn về phía khu vực triển lãm trung tâm. Nụ cười vừa chớm nở trên môi chàng bỗng khựng lại, đôi mắt mở to sững sờ.

Ngay vị trí đắc địa và lộng lẫy nhất hội chợ, gian hàng của Công ty Tân Á được dựng bằng khung sắt đồ sộ, treo tấm băng rôn đỏ chót in dòng chữ vàng nổi bật: "Độc quyền Men ngọc công nghệ mới Tân Á — Tinh hoa xuất khẩu 1991".