Chương 17: Vả Mặt Tại Hội Chợ

Cụ Dưỡng Hữu Bằng dừng bước ngay trước mặt Dưỡng Hữu Trọng. Mắt cụ rực sáng, từng nếp nhăn nơi khóe mắt hằn sâu vẻ uy nghiêm của người đã nếm trải gần một thế kỷ gió sương bên bờ sông Lam. Tiếng gậy tre bọc đồng gõ thêm một nhịp dứt khoát xuống nền gạch, cụ quắc mắt nhìn thẳng vào mặt thằng cháu họ — Anh Trọng! Anh mang danh con cháu họ Dưỡng mà dám đứng giữa chốn đông người giở trò cướp đoạt, dọa dẫm bôi nhọ mồ hôi nước mắt của phường thợ xóm Lò à? Thằng Thắng, buông tay nó ra! Để xem đứa nào dám đụng vào một mảnh gốm của tổ tiên để lại!

Thắng nghe lời cụ, dứt khoát hất tay ra. Trọng lảo đảo lùi lại hai bước, cổ tay hằn đỏ một vòng tím ngắt, mặt mũi xám xịt nhưng miệng vẫn còn giãy giụa — Cụ… cụ già rồi lẩm cẩm, biết gì chuyện làm ăn thời nay! Hợp đồng giấy trắng mực đen mười lăm triệu rành rành ra đấy, hôm nay không trả tiền thì phải giao đất bãi bồi!

— Tiền nợ hay bẫy lừa, lát nữa tự khắc rõ trắng đen! — Cụ Bằng cắt ngang bằng giọng sang sảng.

Cụ xoay người, hướng về phía ông Tanaka, mấy vị cán bộ Sở Thương nghiệp và hàng trăm người dân đang vây kín vòng trong vòng ngoài. Cụ chắp tay thi lễ theo lối cổ, giọng đĩnh đạc vang rền khắp sảnh lớn — Thưa các vị đại diện chính quyền, thưa ông khách phương xa và bà con cô bác! Đã mang danh là đồ gốm sứ tinh hoa đem đi xuất khẩu năm châu, thì ngoài cái mã bóng bẩy bên ngoài, cốt tủy phải là độ bền chắc và sự an toàn cho mạng sống con người. Người thợ chân chính nung đất luyện men bằng cái tâm thanh bạch, chứ nỏ ai dùng độc dược để lừa lọc đồng bào! Lão già này chín mươi ba tuổi đời, hơn tám mươi năm gắn bó với khói lò sông Lam, hôm nay xin mạn phép ban tổ chức cho làm một phép thử dân gian ngay tại đây, để mọi người cùng sáng mắt xem đâu là vàng thật, đâu là đồng thau mạ kền!

Lời cụ dứt khoát, hào sảng khiến cả gian triển lãm im phăng phắc. Mấy cán bộ Sở Thương nghiệp nhìn nhau rồi gật đầu tán thành. Ông Tanaka tròn mắt thích thú, gập đầu lia lịa — Hay lắm! Xin mời cụ làm phép thử! Người Nhật chúng tôi chuộng đồ gốm an toàn cho sức khỏe hơn vạn lần vẻ ngoài hào nhoáng!

Cụ Bằng đưa mắt nhìn Thắng — Thắng, con lấy cho cụ một chiếc đĩa men tro rạn trong sọt gốm ra đây!

Thắng nhanh nhẹn dạ một tiếng, cẩn thận bưng chiếc đĩa men tro tam hợp đặt lên chiếc bàn gỗ trước mặt mọi người. Cụ Bằng quay sang nhìn Hoàng Quốc Đại đang đứng sượng sùng — Ông Giám đốc Đại! Đã tự xưng là men ngọc công nghệ mới độc quyền xuất khẩu, ông có dám lấy một chiếc đĩa sứ bóng bẩy của công ty ông sang đây đối chứng không?

Đại giật thót, ngón tay đeo nhẫn ngọc siết chặt lại. Bị bao nhiêu cặp mắt đổ dồn vào soi mói, gã đành gượng cười, hất hàm bảo một cô nhân viên — Có gì mà không dám! Lấy sang một chiếc đĩa men ngọc thượng hạng cho cụ già mở mang tầm mắt!

Chiếc đĩa men ngọc màu xanh bóng lộn như gương của Tân Á nhanh chóng được đặt song song với chiếc đĩa men tro rạn vảy cá của Cổ Bằng.

Cụ Bằng tháo nút lá chuối khô trên miệng bầu gốm da chuối, mùi chua thanh nồng nàn của giấm gạo lên men tự nhiên lập tức lan tỏa. Cụ từ tốn rót giấm ngập lòng cả hai chiếc đĩa — Giấm thanh này là thứ axit chua tự nhiên nhà nào cũng dùng để ngâm dưa chua, nấu bát canh hằng ngày. Men gốm sứ chuẩn mực nung chín ở ngàn độ, cốt đất đã hóa sành thì giấm chua ngâm mười năm cũng trơ trơ như đá. Chúng ta hãy đợi mười lăm phút xem sao!

Mười lăm phút trôi qua trong bầu không khí nghẹt thở. Mọi ánh nhìn dán chặt vào hai chiếc đĩa. Chiếc đĩa men tro Cổ Bằng vẫn chìm sâu dưới làn giấm trong vắt, lớp men xanh rêu ánh vàng chanh điểm hoa rạn vảy cá trầm mặc, tinh khiết. Nhưng chiếc đĩa của Tân Á thì trên bề mặt bóng loáng đã bắt đầu lấm tấm những bọt khí nhỏ li ti.— Đã đủ cữ ngâm! — Cụ Bằng cất giọng.

Cụ nghiêng hai chiếc đĩa, trút toàn bộ giấm chua vào một chiếc chậu sành đặt dưới đất, rồi dùng khăn vải thô sạch lau khô bề mặt cả hai. Đoạn, cụ vặn van chiếc đèn khò nén khí bằng đồng thau, châm lửa. Một luồng lửa xanh biếc xì ra đanh giòn.

Cụ Bằng đưa đầu ngọn lửa rà đều lên lòng chiếc đĩa men ngọc Tân Á trước. Dưới sức nóng gay gắt của ngọn lửa đèn khò, một cảnh tượng kinh hoàng lập tức hiện ra trước mắt bàn dân thiên hạ. Lớp men ngọc xanh mướt bóng bẩy bỗng chốc sủi bọt xèo xèo, nổ lách tách như hạt vừng rang. Từng mảng men rộp lên, bong tróc nham nhở để lộ ra cốt đất xốp đen thui bên dưới. Một lớp bột màu vàng xỉn kèm xỉ xám ngoét trồi lên mặt đĩa, bốc ra mùi khét lẹt của axit và khói kim loại nồng nặc xộc thẳng vào mũi đám đông.

Nhiều người phải bịt mũi thốt lên ghê sợ — Khiếp quá! Mùi tanh tưởi như mùi chì cháy!

— Trời đất ơi, men gốm kiểu gì mà vừa gặp giấm với lửa đã rữa nát thế kia!

Cụ Bằng lập tức chuyển đầu khò lửa sang chiếc đĩa men tro tam hợp của xóm Lò. Ngọn lửa nén khí hơ đỏ rực lòng đĩa suốt năm phút đồng hồ. Nhưng khi ngọn lửa dời đi, chiếc đĩa nguội bớt, bề mặt men tro tràm kết hợp bột đá vôi và tro trấu vẫn trơ như đá tảng. Từng đường rạn vảy cá óng ánh sắc rêu cổ kính, không hề bong một vảy men, không sủi một hạt bọt, mặt gốm bóng mịn, nhẵn thín và sạch tinh tươm.

Cụ Bằng nâng chiếc đĩa nham nhở của Tân Á lên, chìa thẳng ra trước mặt ông Tanaka và các cán bộ Sở Thương nghiệp. Bàn tay chai sần của cụ miết nhẹ một đường, lớp bột vàng xỉn độc hại bám đầy ngón tay cụ — Các vị xem! Đây chính là cái gọi là “men ngọc công nghệ mới độc quyền” mà bọn gian thương đem về lòe bà con xóm Lò! Thứ này thực chất chỉ là xỉ thải công nghiệp pha đầy bột oxit chì và muối kim loại nặng rẻ tiền! Bọn chúng dùng chì để hạ nhiệt độ nung xuống thấp hòng đỡ tốn củi, tạo ra lớp men bóng lộn ăn xổi đánh lừa con mắt. Men này chỉ cần đựng canh chua, dưa muối, hay hơ chút hơi nóng là chì rữa ra, ngấm thẳng vào ruột người ăn, tích tụ lại thành ung nhọt, mục xương nát gan! Đem thứ men độc hại này dán mác xuất khẩu thì chính là tự tay bôi tro trát trấu vào thanh danh của cả nền gốm sứ xứ Nghệ!

Ông Tanaka run run đón lấy chiếc đĩa của Tân Á, ghé mũi ngửi rồi ho sặc sụa. Đôi mắt người chuyên gia Nhật Bản bừng lên cơn thịnh nộ tột cùng — Nguy hiểm! Quá nguy hiểm! Đây là chất độc thần kinh! Bột chì và oxit độc hại này bị cấm ngặt nghèo trong tiêu chuẩn quốc tế! Suýt chút nữa chúng tôi đã ký hợp đồng với một lũ buôn bán độc dược! Đồ lừa đảo!

Các vị cán bộ Sở Thương nghiệp mặt mày đanh lại, phẫn nộ nhìn sang phía Tân Á — Thật không thể chấp nhận được! Giám đốc Đại, ông giải thích thế nào về thứ men độc hại hủy hoại sức khỏe con người này?

Cụ Bằng gõ mạnh gậy tre xuống sàn gạch, chỉ thẳng mặt Đại và Trọng bằng giọng hào sảng, đanh thép như sấm truyền — Hoàng Quốc Đại! Dưỡng Hữu Trọng! Chúng mày cấu kết với nhau, dựng lên món nợ mười lăm triệu đồng, bán thứ men độc chết người này cho con cháu làng Cổ Bằng để nung nổ lò, bức tử các xưởng thủ công hòng cướp đoạt mười lăm sào đất sét trắng bãi bồi của tổ tiên để lại! Hôm nay, trước bàn dân thiên hạ, trước mắt các nhà buôn quốc tế, cái trò bịp bợm dơ bẩn của chúng mày đã hoàn toàn bại lộ! Lớp men tro củi của người thợ sông Lam nung bằng lửa thật, đất thật, lòng người thật, há để lũ gian thương chúng mày đem bùn đen vấy bẩn hay sao!

Đám đông người xem vỗ tay rầm rầm, tiếng la ó chửi bới quân lừa đảo vang lên như sấm dậy góc trời.

Hoàng Quốc Đại mặt cắt không còn giọt máu, mồ hôi hột túa ra đầm đìa trên vầng trán trơn bóng. Gã run rẩy thụt lùi vào sau kệ hàng, ngón tay run lẩy bẩy lén lút ra hiệu cho Trọng. Trọng sợ đến vỡ mật, co rúm người lại, hai tay ôm ghì lấy chiếc cặp da đựng tài liệu tài chính toan lách qua mép thảm đỏ, lủi nhanh ra phía cửa sau hội chợ.

Nhưng gã vừa bước chân tới bậu cửa thì hai bóng người mặc sắc phục công an từ ngoài sảnh lớn đã sừng sững bước vào, chắn ngang lối thoát.