Chương 14: Trận Chiến Củi Lửa Ba Ngày Đêm

Cụ Dưỡng Hữu Bằng chống gậy tre đứng bên bậu cửa xưởng, đôi mắt sáng quắc dõi theo bóng lưng rắn rỏi của Thắng giữa sân gốm lộng gió sông Lam. Cụ đã nghe trọn từng lời đanh thép của chắt họ ném vào mặt đám gian thương, cũng nhìn thấy vệt khói xe commăngca quẩn quanh rặng tràm trước khi biến mất vào màn đêm.

Bước lại gần, cụ khẽ đặt bàn tay gầy guộc nhưng ấm áp lên bờ vai đang căng cứng của Thắng — Con làm trúng lắm! Thợ gốm Cổ Bằng ta có thể chịu nghèo chịu đói, chứ nỏ bao giờ cúi đầu làm nô bộc cho đồng tiền bẩn. Lời đe dọa của thằng Đại chỉ là tiếng sủa cắn trộm của con thú cùng đường. Giờ Tý đã điểm, đừng bận lòng vì lũ rác rưởi nớ nữa, vào việc thôi con!

Thắng quay lại, ánh mắt ngời sáng gật đầu.

Trước cửa chiếc lò bầu năm gian sừng sững tựa lưng vào triền dốc ba mươi độ, hương trầm thơm ngát quyện vào mùi đất mộc. Cụ Bằng kính cẩn thắp ba nén nhang c*m v** bát tro trấu đặt trên hương án tạm. Lão nhân chín mươi ba tuổi quỳ sụp xuống chiếu cói, vái ba vái tạ ơn trời đất sông Lam và các bậc tiền nhân họ Dưỡng đã khai sinh ra dòng men tro rạn.

Đứng dậy, cụ đón lấy bùi nhùi rơm nếp đượm dầu từ tay Thắng, đích thân đưa vào cửa buồng số một.

“Xoè!”

Ngọn lửa đỏ tươi bùng lên, soi rọi gương mặt quắc thước ngập tràn nếp nhăn của cụ. Hơi nóng đầu tiên phả ra hầm hập xua tan cái giá buốt cuối đông. Màn đại chiến củi lửa kéo dài bảy mươi hai giờ chính thức khai hỏa.

Suốt hai mươi tư giờ đầu tiên, cụ Bằng không hề chợp mắt. Cụ ngồi trên chiếc ghế mây con ngay trước vòm lò, tay cầm que đóm liên tục quan sát sắc khói bay ra từ các lỗ dọi. Ngọn lửa đỏ hun khói từ từ sấy khô lượng ẩm còn sót lại trong năm mươi chiếc bát chiết yêu, bộ ché rượu và đôi bình tỳ bà cao ba thước. Thắng cùng đám thợ trẻ thoăn thoắt tiếp củi tràm vào cửa lò theo nhịp gõ đều đặn của gậy tre trong tay cụ.

Sang đến ngày thứ hai, lửa chuyển dần sang sắc vàng rơm rực rỡ, tiếng gốm mộc reo tí tách báo hiệu men tro bắt đầu ngấu nhiệt. Thế nhưng, giữa lúc lò đang cần nuốt củi tợn nhất để tiến dần đến ngưỡng chín men, tiếng bước chân huỳnh huỵch ngoài ngõ bỗng phá tan bầu không khí căng thẳng.

Thược mồ hôi nhễ nhại, vừa th* d*c vừa hốt hoảng lao vào — Cụ ơi! Nguy to rồi cụ ơi! Chiếc xe tải chở củi tràm già từ mỏ về qua dốc Côn Bằng thì bị kẻ xấu rải đinh năm phân ghim nát lốp, xe lật nghiêng nằm chết gí ở lưng đèo rồi! Bãi củi dự trữ của xưởng chỉ còn đủ đốt chừng ba cữ nữa thôi!

Đám thợ trẻ chung quanh mặt mày tái mét. Thiếu củi giữa chừng, nhiệt độ tụt dốc thì toàn bộ gốm mộc tráng men trong năm gian lò sẽ lập tức hóa thành xỉ sống vô giá trị.

Trái ngược với sự hoang mang của đám trẻ, cụ Bằng vẫn điềm tĩnh vuốt chòm râu bạc, giọng nói vang rền át cả tiếng gió bấc gầm gào — Việc chi mà phải cuống! Có ta ở đây, lửa Cổ Bằng nỏ bao giờ tắt được! Thắng, con dẫn anh em ra vườn sau dỡ sạch mấy giàn rào tre già phơi khô từ vụ trước đem chẻ nhỏ. Thược, chạy ngay vào xóm bảo bà con dốc hết các bồ vỏ trấu khô đem lại đây. Tre già đượm than, trấu khô bốc hỏa cực mạnh, ta dùng chúng cầm cự giữ áp suất cho buồng lò!Vừa dứt lời chỉ đạo, ngoài bến sông bỗng rộn lên tiếng hò reo vang dội. Ánh đuốc bập bùng xé toạc màn sương mù trên mặt nước sông Lam. Trưởng thôn Nguyễn Văn Mười với cánh tay áo bên trái bay phần phật, đứng ở mũi chiếc thuyền nan đi đầu, cất tiếng sang sảng — Cụ Bằng ơi! Bà con xóm Lò tới tiếp viện đây!

Hơn ba mươi chiếc thuyền nan nối đuôi nhau rẽ sóng cập bến. Trên mỗi khoang thuyền, củi tràm khô khốc chẻ vuông vắn được chất cao ngất ngưởng. Cả làng già trẻ gái trai hối hả chuyền tay nhau từng bó củi, gánh từng gánh nặng tiến thẳng vào xưởng lò. Nghĩa tình đùm bọc mộc mạc nơi bến sông như luồng sinh khí ấm áp thổi bùng lên nhuệ khí của mọi người thợ.

Nhờ dòng củi tiếp tế thâu đêm, lò bầu lại no lửa, cuồn cuộn nhả khói trắng tinh khiết lên trời cao.

Thấm thoát cữ nung đã bước sang nửa đêm ngày thứ ba. Đây là canh giờ sinh tử nhất: giai đoạn hóa men tam hợp đòi hỏi sức gió ngầm phải đạt đỉnh để đẩy nhiệt độ vượt qua mức một nghìn độ.

Cụ Bằng đứng tựa cột lò, đôi mắt kèm nhèm vì khói nhưng vẫn gắt gao theo dõi sắc lửa buồng số ba. Đột nhiên, một tiếng “phựt” khô khốc vang lên từ miệng hào ngầm dưới lòng đất!

Cánh quạt bễ gió chính rít lên ken két rồi khựng lại. Luồng gió tiếp khí bị nghẽn đột ngột khiến ngọn lửa trong buồng ba chao đảo dữ dội, chuyển sang màu đỏ sẫm quầng khói đen kịt, nhiệt độ bắt đầu sụt áp nghiêm trọng.

— Dây kéo bễ gió bị chém đứt rồi! Có vết dao cứa mới tinh! — Thắng gào lên từ dưới hầm ngầm, tay giơ đoạn dây cáp bện bị đứt toác. Bọn tay sai Tân Á hiển nhiên đã lén bò theo đường mương thoát nước vào phá hoại từ trước.

— Bình tĩnh! — Cụ Bằng gõ mạnh gậy tre xuống nền gạch, giọng đanh như mệnh lệnh xuất quân. — Thắng, lấy căn chêm sắt khóa đường dẫn chính, lao sang hầm phụ vận hành chiếc bễ gió dự phòng ngay lập tức! Còn anh em, mở toang cửa gió tầng hai, dùng củi tràm chẻ mỏng ép lửa!

Thắng không quản hiểm nguy, lao mình vào khoảng không gian mù mịt khói nóng bên hầm phụ, hai tay tì chặt vào cần gạt bễ gió phụ mà dập liên hồi. Những giọt mồ hôi túa ra như tắm, lưng áo nâu sũng ướt.

Ở phía trên, cụ Bằng đích thân tiến sát miệng lò. Bất chấp tàn lửa bay ràn rạt táp vào gò má nhăn nheo, cụ dùng chiếc cào sắt dài năm thước thọc sâu vào cửa cời, chuẩn xác gạt dọn từng mảng than xỉ thừa, điều phối từng ngách gió theo luồng lửa cuộn. Dưới sự chỉ huy già rơ của cụ và sức dập bễ kiên cường của Thắng, buồng lò số ba dần lấy lại nhịp thở. Ngọn lửa hung hãn bị thuần phục, tiếng gầm rú của hỏa khí rền vang trở lại tựa như tiếng sấm rền trong lòng núi Côn Bằng.

Đúng canh tư, khi cọng nhang cuối cùng tàn rụng, một luồng hỏa khí tinh khiết tràn ngập khắp năm gian lò.

Cụ Bằng ghé sát mắt vào lỗ quan sát nhỏ bằng miệng chén, nơi thành lò đã đỏ rực như nham thạch nóng chảy. Qua khe hở mỏng manh, cụ nín thở chứng kiến điều kỳ diệu nhất của nghề gốm: ngọn lửa đỏ quạch buổi đầu đã hoàn toàn biến mất, ánh vàng rơm dần lắng xuống, rồi từ sâu thẳm tâm buồng nung, một sắc xanh lam ma mị, trong vắt tựa ngọc bích bỗng bốc lên ngùn ngụt, bao bọc lấy từng thớ gốm tro củi thiêng liêng.

Lửa đã chạm đỉnh một nghìn hai trăm năm mươi độ C.