Chương 4: Lời Thề Trước Vại Nước

Tiếng kẻng đồng từ đ**m canh vừa dứt hồi ngân dài, nắng cữ trưa đã rọi gay gắt xuống khoảng sân đất trước kho hợp tác xã. Bên trong gian nhà kho lợp ngói xi măng hầm hập hơi nóng, không khí ngột ngạt đến nghẹt thở. Mấy chục chiếc nón mê phe phẩy quạt gió tanh tách chẳng xua nổi mùi ẩm mốc của bao thóc giống và vị mồ hôi chua nồng bốc lên từ những tấm áo nâu sồng. Cụ Vệ Thường Sơn ngồi ở góc phản gỗ bên mé chái, bàn tay chai sạn miết nhẹ lên vết sẹo đá ong nơi kẽ ngón, ánh mắt trầm tĩnh dõi về chiếc bàn mộc kê giữa gian.

Ngồi cạnh ban chủ nhiệm ở hàng ghế danh dự, ông Trần Khắc Đạt chống hai tay lên chiếc ba toong gỗ nghiến, chiếc áo đại cán bốn túi cài kín cổ càng làm khuôn mặt chữ điền của ông ta thêm căng thẳng. Khóe mắt phải của cựu chủ nhiệm cứ giật giật từng chặp theo nhịp thở dồn. Không đợi Chủ nhiệm Thịnh mở lời khai mạc, ông Đạt đã đập mạnh lòng bàn tay xuống mặt bàn mộc, khiến chiếc ấm tích bọc rơm nảy lên bần bật “Tôi nói cho các đồng chí và bà con biết, tình hình không thể chần chừ thêm một khắc nào nữa! Giếng Cả từ sáng qua đến giờ nước đỏ quạch như máu, nửa đêm lại rền rĩ ai oán như ma hờn quỷ khóc. Đó là điềm hung táng mạng người! Xã viên hoang mang bỏ buổi làm, các mẹ các chị không dám bén mảng ra bến nước. Từng làm chủ nhiệm qua bao mùa giông bão, tôi không thể ngồi yên nhìn tính mạng bà con bị đe dọa. Tôi đề nghị ban quản trị biểu quyết ngay: điều động xe bò chở đá hộc lấp giếng ngay chiều nay, rồi chia người lên bãi gò sim đào giếng mới!”

Lời lẽ đao to búa lớn của cựu chủ nhiệm như hòn đá ném vào mặt ao tù, làm gian nhà kho rộ lên những đợt xôn xao sợ hãi. Mấy xã viên lớn tuổi ngồi hàng đầu nhìn nhau ái ngại. Một vài đội trưởng sản xuất vốn trước đây chịu ơn nâng đỡ của ông Đạt lập tức lên tiếng phụ họa “Bác Đạt nói phải đấy! Đêm qua tiếng hú dưới đáy giếng rợn tóc gáy, trâu bò trong chuồng còn lồng lộn không yên. Nước độc thế ai dám dùng? Thà chịu khó gánh nước xa còn hơn rước họa vào làng!”

Không khí cuộc họp chùng xuống nặng nề. Khi ông Đạt giục giã giơ tay biểu quyết, vài cánh tay của các đội trưởng bắt đầu rụt rè nhấc lên. Sự khiếp đảm trước dị tượng cùng cái bóng uy quyền của cựu chủ nhiệm qua bao năm tháng đang đè nặng lên từng nếp nghĩ của người nông dân chất phác.

Chủ nhiệm Nguyễn Văn Thịnh đứng bật dậy, chiếc áo đại cán bạc màu căng trên bờ vai vạm vỡ. Anh đập phẳng cuốn sổ tay bìa cứng xuống bàn, giọng đanh thép chặn đứng làn sóng dao động “Các đồng chí và bà con hãy bình tĩnh! Đừng để nỗi sợ hãi mơ hồ làm mờ mắt! Giếng Cả là mạch sống trăm năm của làng Đồi Ong, là nguồn nước duy nhất cấp nước ăn cho hàng trăm hộ dân và cứu hạn cho đồng ruộng. Đào một cái giếng đá ong mới ở bãi gò sim đâu phải chuyện ngày một ngày hai? Nhanh cũng mất cả tháng ròng, mà nước trên gò sim toàn quặng chua đót, đào sâu mười sải thừng khéo chỉ gặp đá tảng! Trong khi đó, cả trăm mẫu lúa mùa ngoài đồng đang kỳ ngậm đòng, hạn hán nứt nẻ chân chim. Bỏ Giếng Cả lúc này, lấy nước đâu mà dưỡng lúa? Đến kỳ thu hoạch bông lúa lép kẹp, cả hợp tác xã lấy gì nộp kho nghĩa vụ, lấy gì đong gạo cho từng miệng ăn?”

Lời phân tích rạch ròi đánh trúng vào nỗi lo cơm áo vụ mùa khiến những cánh tay vừa nhấc lên vội vã hạ xuống. Mọi người lại xì xào, ánh mắt bối rối nhìn nhau. Bị tạt gáo nước lạnh, ông Đạt tím tái mặt mày, khóe mắt co giật liên hồi. Ông ta chồm người tới trước, chỉ ngón tay run rẩy vào mặt Thịnh “Chú Thịnh! Chú đừng lấy chuyện hạt thóc ra dọa tôi! Mất mùa thì cùng lắm ăn độn khoai sắn, chứ để ma tà quấy phá, dịch bệnh ngấm vào ruột gan thì nguy đến tính mạng cả làng! Chú còn trẻ, chú gánh nổi sinh mệnh của hàng trăm xã viên không?”

Giữa lúc xung đột lên tới đỉnh điểm, cụ Vệ Thường Sơn từ tốn buông nón mê, đứng dậy khỏi chiếc phản gỗ. Tiếng xì xào trong kho lập tức tắt lịm. Mọi ánh nhìn dồn cả về phía người thợ cả tóc bạc với vóc dáng quắc thước, từng bước chân vững chãi tiến về phía gian giữa.Cụ dừng lại trước chiếc vại sành da lươn cỡ đại kê sát chân cột cái – chiếc vại nước mưa mát lịm mà hợp tác xã dùng để thết đãi xã viên sau mỗi buổi lao động vất vả. Đưa bàn tay to bè, sần sùi những vết sẹo đá ong cứa miết nhẹ lên miệng vại mát rượi, cụ Sơn cất giọng trầm đục, âm vang điềm tĩnh lạ thường “Bà con làng Đồi Ong nghe già này nói vài lời. Ba đời nhà họ Vệ sống bằng nghề nghe hơi đá, bới đất tìm mạch ngầm nuôi sống xóm làng. Đá ong xứ Đoài này kỳ lạ lắm, ngoài cứng trong mềm, nằm sâu dưới đất thì thở như người, có kẽ hở là đón gió, gặp cội rễ là ngậm nhựa. Giếng Cả sâu mười lăm mét, được tiền nhân xếp mộng đá vững như thành đồng, trăm năm nay chắt chiu dòng nước ngọt lành che chở cho làng ta qua bao nạn hạn hán, giặc giã.”

Cụ Sơn dừng lại một nhịp, ánh mắt sáng quắc quét qua từng gương mặt đang chăm chú lắng nghe, rồi dừng lại trên khuôn mặt đang biến sắc của ông Đạt “Nước giếng chuyển đỏ quạch và đáy sâu rền rĩ tiếng kêu không phải do ma quỷ hờn oán, càng không phải thần linh đòi mạng người! Mạch ngầm sâu trong lòng đá bị biến động sụt lở, rễ cây rừng cắm sâu rỉ nhựa chát hòa cùng quặng sắt rữa ra nên nước mới nhuốm màu đỏ. Còn tiếng than khóc ai oán, ấy là gió ngầm rít qua khe nứt đá ong rỗng ruột tạo thành tiếng sáo gió dội ngược lên mà thôi! Đêm qua có kẻ lén lút chở vôi sống với đá vụn ra trút xuống giếng để bịt kẽ nứt hòng che giấu điều gì đó, già này đã thấy rõ rành rành!”

Cụ Sơn vỗ mạnh một tiếng đanh gọn lên thành vại sành, âm thanh dội vang khắp gian nhà kho tĩnh mịch “Trước vại nước chung của hợp tác xã, trước bà con chòm xóm, già này đem danh dự ba đời thợ giếng của dòng họ Vệ ra cam kết: Tuyệt đối không có ma tà nào ở Giếng Cả! Già này xin ban quản trị và bà con đúng ba ngày hạn. Trong ba ngày ấy, thân già bảy mươi tuổi này sẽ cùng cháu An buộc thừng tụt xuống đáy sâu mười lăm mét nạo vét bùn đất, dọn sạch váng cặn và khơi thông lại mắt nước ngầm. Nếu sau ba ngày mà Giếng Cả không trong trở lại, không có nước ngọt lành cho bà con gánh về, thì chính tay Vệ Thường Sơn này sẽ đội sọt, gánh đá ong đầu tiên đổ xuống lấp miệng giếng!”

Lời thề sắt đá của người thợ cả ba đời vang lên chấn động cả gian kho, làm lòng người đang chao đảo bỗng chốc vững vàng như bàn thạch. Cả nhà kho lặng phắc đi vì xúc động và nể phục.

Chủ nhiệm Thịnh lập tức chớp lấy thời cơ, giơ cao tay dõng dạc “Cụ thợ cả đã đem cả danh dự và tính mạng ra cam kết bảo vệ nguồn nước cho hợp tác xã. Ban quản trị đồng ý dành cho cụ Sơn ba ngày để kiểm tra, nạo vét đáy giếng! Ai đồng ý xin giơ tay!”

Tất cả các đội trưởng sản xuất và xã viên đồng loạt giơ tay biểu quyết, không sót một người.

Bị dồn vào chân tường trước sự đồng lòng của tập thể và lời thề gang thép của cụ Sơn, ông Trần Khắc Đạt ngồi chết trân trên ghế. Hai hàm răng ông ta nghiến chặt lại ken két, bàn tay run rẩy bấu chặt lấy đầu gậy ba toong. Ông ta đành miễn cưỡng gật đầu chấp thuận thời hạn ba ngày, nhưng khóe mắt phải cứ giật máy liên hồi, ánh mắt lấm lét đảo quanh để lộ nỗi hoảng loạn tột cùng đang cuộn sóng dữ dội sau lớp vỏ đạo mạo.