Chương 3: Manh Mối Trên Bờ Rào

Cữ sáng ngày thứ hai của biến cố Giếng Cả, sương thu xứ Đoài còn giăng bảng lảng quanh rặng tre gai đầu ngõ. Trong căn nhà đất ba gian, cụ Vệ Thường Sơn ngồi bên chiếc chõng tre, trầm ngâm hớp ngụm nước vối ấm. Suốt đêm qua, tiếng rền rĩ ai oán từ lòng giếng sâu mười lăm mét vẫn vọng về từng hồi như tiếng thở dài tức tưởi của đất mẹ, khiến người thợ già trằn trọc khôn nguôi. Cụ xoa nhẹ sống chiếc búa búp sen gia truyền đặt ở góc chõng, lòng trĩu nặng âu lo cho nguồn nước xóm làng.

Tiếng then tre lách cách ngoài cổng ngắt mạch suy tư của cụ Sơn. Vệ Thường An bước vội vào sân, gấu quần bộ đội còn ướt đẫm sương mai và lấm lem bùn đất sau ca tuần tra đêm. Khép cánh cửa liếp, An bước lại gần chõng tre, móc từ túi áo ngực ra một bọc vải nhỏ mở trước mặt ông nội “Thưa ông, đúng như linh tính của ông. Nửa đêm qua có kẻ lén đẩy xe cút kít chở đá vụn và vôi bột trút xuống giếng hòng dập tiếng sáo gió phong tiêu. Cháu phát hiện và đuổi theo sang ngõ xóm Trại, kẻ đó đâm qua bụi tre gai tháo chạy, làm rách lại mảnh vải này trên cành duối.”

Cụ Sơn đón lấy mảnh vải. Dưới ánh đèn dầu hỏa, ngón tay cái chai sần của cụ khẽ miết lên từng đường thớ dệt nong đôi. Đó là một mảnh lụa đũi màu mỡ gà dày dặn, dính chút bùn khô nhưng chất sợi tơ tằm vẫn óng ả, thoang thoảng mùi xà phòng thơm. Đôi mày bạc của cụ khẽ nhíu lại “Lụa đũi dệt tay... Thời tem phiếu này, xã viên quanh năm áo nâu vá vai lấy đâu ra thứ lụa quý này. Cả làng Đồi Ong, người có tiêu chuẩn mua vải đũi may áo sơ mi dài tay, lại giữ nết chải chuốt sạch sẽ thế này, già này chỉ biết có mỗi một người.”

“Ông Đạt!” An thốt lên, giọng đanh lại. “Đêm qua bóng người to bè cắm đầu chạy thục mạng trong bóng tối, cháu đã ngờ ngợ chính là ông ta.”

“Chớ vội manh động,” cụ Sơn điềm tĩnh dặn. “Mảnh vải rách trên bờ rào mới là mối ngờ, chưa thể đem ra buộc tội vị cán bộ hưu trí từng làm cựu Chủ nhiệm được. Nhưng việc ông ta lén trút vôi bột xuống giếng chứng tỏ lòng dạ đang sợ hãi ghê gớm. Đáy giếng chắc chắn giấu điều gì khiến người ta mất ăn mất ngủ.”

Chưa dứt lời, ngoài đường cái bỗng rộ lên tiếng bước chân rầm rập xen lẫn tiếng người la hét xôn xao dội vào ngõ nhỏ. Cánh cổng tre bật mở, Chủ nhiệm Nguyễn Văn Thịnh trong bộ áo đại cán bốn túi vội vã bước vào, trán đẫm mồ hôi dù trời sớm còn se lạnh “Cụ thợ cả ơi, cháu sang mời cụ ra Giếng Cả ngay cho! Bác cố vấn Đạt đang tụ tập bà con ở đ**m canh, rêu rao đêm qua thần giếng nổi giận ném đá sụt đất, vôi trắng sủi bọt đòi ăn thịt người. Xã viên hoang mang không chịu ra đồng, gây sức ép bắt ban quản trị phải điều xe bò chở đất đá lấp giếng ngay sáng nay!”

Cụ Sơn đứng dậy khoác chiếc áo nâu, cẩn thận nhét mảnh lụa vào túi trong: “Đi thôi chú Thịnh. Mạch nước ngọt lành trăm năm của tổ tiên, không thể để người ta viện cớ ma quỷ mà vùi lấp hồ đồ được.”

Ba người rảo bước ra đầu làng. Sân Giếng Cả lúc này đã chật ních người tụ tập túm năm tụm ba, ai nấy mặt mày dáo dác đầy vẻ kinh hoàng. Ở bậc đá cao cạnh gốc thị, ông Trần Khắc Đạt mặc áo đại cán cài kín cổ, mái tóc bạc chải chuốt cẩn thận nhưng khuôn mặt chữ điền xám ngoét, khóe mắt phải giật giật từng chặp không ngừng. Thấy cụ Sơn và Thịnh bước tới, ông Đạt đập mạnh chiếc ba toong xuống phiến đá, cất giọng sang sảng kích động “Bà con xem đấy! Đêm qua đất trời nổi cơn thịnh nộ, lòng giếng sụt lở ầm ầm! Miệng giếng vương vãi vôi trắng với đá tảng, chính là điềm gở thần giếng đòi ăn thịt người! Nếu ban quản trị còn chần chừ nghe theo mấy lời mê muội, không chịu lấp bỏ cái hố ma quái này thì cả làng Đồi Ong sẽ gặp đại họa!”

Mấy bà, mấy chị xã viên nghe thế thì run lẩy bẩy phụ họa: “Lấp đi thôi chủ nhiệm ơi! Nước đỏ quạch như máu lại thêm vôi trắng chết người thế kia thì ai dám uống nữa!”

Cụ Vệ Thường Sơn không nói một lời, lặng lẽ rẽ đám đông bước lại miệng giếng. Chiếc xe cút kít gỗ bị đạp đổ nằm chỏng chơ bên vệ cỏ. Gần gờ đá, bao tải dứa rách toạc để lộ đống vôi bột trắng xốp bốc mùi nồng hắc. Lòng giếng sâu mười lăm mét vẫn phả lên hơi lạnh buốt, mặt nước đỏ quạch bên dưới dập dềnh bọt trắng đục cùng những mảng váng vôi nổi lềnh bềnh quanh mép rêu.Cụ Sơn khom lưng, nhặt một mẩu đá ong vỡ và nhúm bột trắng lên ngửi, rồi đứng thẳng dậy cất giọng dõng dạc át đi tiếng ồn ào “Bà con hãy nhìn cho rõ! Đây hoàn toàn không phải do thần giếng quở phạt, cũng chẳng phải thành giếng sụt lở!”

Đám đông bỗng im bặt, dồn ánh mắt về phía người thợ cả ba đời của làng. Cụ Sơn giơ cao mẩu đá ong trên tay “Thành Giếng Cả này ghép bằng ngàm mộng đá ong già, trăm năm nay chưa từng suy suyển một viên mộng. Mẩu đá vụn này là đá non bị đập nham nhở chở từ bãi gò sim về, còn vôi này là vôi sống tôi dở từ lò nung đến, mùi hăng nồng còn cay xè đầu ngón tay. Rõ ràng đêm qua có kẻ mang xe cút kít chở vôi đá đến đây, cố tình trút xuống hòng bịt kín kẽ nứt đáy giếng chứ không phải sụt lún tự nhiên nào cả!”

Lời giải thích rành rọt của cụ Sơn như gáo nước lạnh tạt vào sự hoang mang của đám đông. Mọi ánh mắt lập tức đổ dồn về phía chiếc xe cút kít và bao vôi rách. Ông Trần Khắc Đạt biến sắc, khóe mắt giật mạnh liên hồi. Vội giấu bàn tay run rẩy ra sau lưng, ông ta hắng giọng chối quanh “Cụ Sơn nói lạ chưa kìa! Đêm hôm khuya khoắt ai rỗi hơi đi chở đá vôi ra đây trút xuống? Dù là ai làm hay là điềm báo của đất trời, thì cái giếng này cũng đã thành vũng nước độc rồi! Nước đỏ quạch sủi bọt, đáy giếng rên xiết ai oán, ai dám bảo đảm an toàn cho tính mạng xã viên? Lúa ngoài đồng đang kỳ ngậm đòng, hạn hán kéo dài không có nước tưới thì cả làng ăn cám hết à? Tôi từng làm chủ nhiệm mấy khóa, tôi phải lo cho nồi cơm của bà con! Nếu không lấp giếng ngay để đào giếng mới ở bãi gò sim, vụ mùa sắp tới mất trắng thì ai gánh nổi?”

Lời đe dọa mất mùa của cựu Chủ nhiệm lập tức đánh trúng vào nỗi lo cơm áo của người nông dân. Tiếng xì xào lại rộ lên, nhiều xã viên bắt đầu dao động nghiêng về phía ông Đạt.

Chủ nhiệm Nguyễn Văn Thịnh bước lên bệ đá, cất tiếng hô đanh thép “Bà con trật tự! Giếng Cả là tài sản chung của hợp tác xã, liên quan đến sự sống còn của mùa màng và nguồn nước ăn của toàn xã. Chúng ta không thể quyết định hồ đồ theo sự kích động hoảng loạn!”

Thịnh quét mắt qua đám đông, giọng dứt khoát “Đúng cữ trưa nay, tôi triệu tập cuộc họp bất thường của toàn thể ban quản trị và các đội trưởng sản xuất tại nhà kho hợp tác xã. Số phận Giếng Cả sẽ được đưa ra bàn bạc dân chủ và quyết định dứt điểm!”

Dứt lời, Thịnh bước nhanh lại đ**m canh giật liên hồi từng tiếng kẻng đồng vang dội, giục giã và báo hiệu cuộc họp căng thẳng sắp diễn ra.

Ông Đạt nghiến răng, lầm lũi quay gót bỏ đi giữa đám đông đang xôn xao giải tán. Cụ Vệ Thường Sơn đứng lặng dưới bóng thị, bàn tay khẽ chạm vào túi áo nâu nơi cất giấu mảnh lụa đũi. Dưới đáy giếng sâu mười lăm mét, tiếng gió rỗng lại rít lên u u từng chặp nghẹn ngào.