Chương 18: Tiếng Gõ Thanh

Hai ngày ủ lò trôi qua trong sự đợi chờ nôn nao của Thảo Nguyên.

Sáng sớm ngày thứ ba, sương trên nhánh sông Vàm Cỏ Đông còn giăng mỏng là đà trên những rặng dừa nước. Gió sớm thổi vào khoảng sân xưởng mang theo hơi lạnh buốt, nhưng khi chạm đến gần vòm lò số một liền tan biến trước hơi ấm âm ỉ tỏa ra từ bức tường gạch trát bùn kín mít.

Thảo Nguyên thức dậy từ lúc gà gáy rộ bên kia sông, theo má và chú Huy bước qua khoảng sân đất nện còn ướt sương. Má mặc chiếc áo bà ba màu tro, tay ôm chiếc rổ tre đựng mấy tấm khăn lau bụi. Chú Huy xắn cao ống quần, bước chân trần chắc nịch trên nền đất vụn, gương mặt không còn vẻ bồn chồn hay nhìn đồng hồ như mấy hôm trước.

Trước cửa vòm lò số một, ông Phương đã đứng đợi sẵn, tay phải cầm chiếc búa thợ hồ cán gỗ mòn bóng. Vạt áo sơ mi bạc phếch dính vệt bùn khô, lưng ông hơi khòm xuống theo thói quen của người cả đời bên lửa. Thấy ba người bước tới, ông không nói, chỉ khẽ gật đầu rồi xoay người về phía bức vách gạch bít kín cửa lò.

Thảo Nguyên đứng nép bên cạnh má, hai bàn tay đan chặt vào nhau. Con bé ngước nhìn l*n đ*nh vòm lò, nơi những làn khói mỏng đã tắt hẳn. Xưởng gạch im ắng đến mức nghe rõ cả tiếng chim sâu lách chích trong lùm cây bàng ven sông.

Ông Phương nâng búa lên, giáng nhát đầu tiên làm lớp bùn trát mí khô giòn vỡ ra một tiếng cốp đanh gọn.

Mảng bùn khô nứt toác, rụng lả tả xuống chân lò thành lớp bột nâu đỏ. Cổ tay ông đưa thoăn thoắt, từng nhát búa gọn gàng nạy dần các mối nối, để lộ lớp gạch cũ chèn tạm nơi cửa lò.

Ông đặt búa xuống bệ đất, bắt đầu dùng đôi tay trần chai sạn nhấc từng viên gạch bít cửa.

“Đưa đây con đỡ cho ba,” chú Huy bước tới chìa hai tay đón lấy.

Ông Phương không đáp, trao viên gạch vừa gỡ vào tay con trai. Chú Huy đón lấy, cẩn thận đặt xuống mé sân theo từng hàng ngay ngắn. Hai cha con phối hợp nhịp nhàng, một người gỡ, một người chuyền, không một động tác thừa. Nhìn đôi bàn tay chú Huy lấm lem bụi đỏ, Thảo Nguyên cảm thấy trong lòng dấy lên niềm an yên lạ thường.

Khi hàng gạch cuối cùng được dỡ xuống, khoảng trống hình vòm mở toang ra.

Luồng khí nóng ấm nồng ùa mạnh ra sân xưởng, mang theo mùi đất sét chín thấu quyện với mùi khói trấu ủ lâu ngày phả thẳng vào mặt Thảo Nguyên. Con bé nheo mắt đón lấy luồng hơi ấm phả rát hai gò má. Mùi hương ngai ngái, nồng đượm ấy thân thuộc đến mức khiến lồng ngực nó đập rộn ràng — mùi của xưởng Phương Thành suốt những năm tháng tuổi thơ có bóng hình người cha quá cố.

Làn khói mỏng tản dần dưới ánh ban mai rọi xiên qua mái lán phơi.

Hiện ra bên trong lòng lò là những hàng gạch vuông vức, sắc cạnh, xếp tầng tầng lớp lớp ngay ngắn từ sát nền đất lên tận đỉnh vòm. Hai mươi lăm ngàn viên gạch phủ một màu đỏ au tươi tắn, mịn màng và đều tăm tắp. Không có viên nào bị nứt toác vì sốc nhiệt, không có viên nào bị cong vênh hay ám đen muội khói do quá lửa. Toàn bộ vòm gạch sáng rực dưới nắng sớm, đỏ đượm và sâu thẳm như ráng chiều trên sông Vàm Cỏ mà cha nó từng ghi trong cuốn sổ tay bìa vải thô.

Má Thảo Nguyên khẽ thở phào nhẹ nhõm, bàn tay đặt lên vai con gái siết nhẹ. Chú Huy đứng lặng phắc, hai mắt mở to nhìn sắc đỏ rực rỡ trong vòm lò, khóe môi khẽ giãn ra thành nụ cười kín đáo.

Ông Phương quay đầu lại, nhìn Thảo Nguyên: “Lại đây, Nguyên.”

Thảo Nguyên bước tới gần bậc cửa lò, hơi nóng âm ỉ từ khối gạch chín hắt lên hai gò má ram ráp.“Thử gạch đi con,” ông nói cộc lốc, chỉ tay về phía hàng gạch ngoài cùng.

Thảo Nguyên hiểu ý, vươn hai tay nhấc hai viên gạch ở tầng ngang ngực ra khỏi khối xếp. Hai khối đất nung còn ấm ran, cạnh gạch sắc ngọt, bề mặt ráp mịn không hề có một vết rạn chân chim.

Con bé cầm chắc mỗi tay một viên gạch, hít một hơi sâu rồi gõ nhẹ hai cạnh vào nhau.

“Coong!”

Âm thanh vang lên đanh chắc, trong trẻo như tiếng chuông đồng giữa không gian sớm mai của xưởng gạch.

Thảo Nguyên gõ thêm một nhịp nữa: “Coong... coong...”

Tiếng gõ thanh thoát, rắn rỏi, không hề vướng chút âm thanh đục hay bục xốp nào của gạch non lửa. Đất sét đã ngậm đủ nhiệt, chín thấu từ tận trong ruột qua bốn ngày đêm trui rèn trong lửa đỏ.

Thảo Nguyên quay sang nhìn ông, cất giọng rành rọt: “Gạch chín đều rồi ông.”

Khóe mắt đầy nếp nhăn của ông Phương giãn ra, ánh lên tia sáng ấm áp. Ông khẽ gật đầu: “Chín thấu rồi.”

Nói đoạn, ông khom lưng bước tới sát mép cửa lò, cúi người về phía góc vòm nơi đặt viên gạch mộc đầu tiên làm dấu của mẻ nung.

Đó là nơi đặt viên gạch mộc đầu tiên của mẻ nung — viên gạch làm nền mà ông đã tự tay đặt xuống theo nghi lễ của người thợ cả, viên gạch quyết định sự vững chãi của cả vòm lò hai mươi lăm ngàn viên.

Ông Phương cúi người sát nền đất, dùng hai bàn tay to bản cẩn trọng nâng khối gạch đỏ au ấy lên, chầm chậm bước trở ra cửa vòm đứng trước mặt Thảo Nguyên.

“Cầm lấy,” giọng ông trầm và đục, nhưng rành rọt từng tiếng.

Ông chìa hai bàn tay ra, trao khối gạch nung đỏ rực vào hai bàn tay đang mở sẵn của đứa cháu gái.

Thảo Nguyên vội vươn tay đỡ lấy. Khối gạch nặng trịch, đượm hơi ấm hầm hập thấm qua da thịt, truyền hơi nóng dọc cánh tay rồi lan tỏa khắp lồng ngực. Con bé cúi đầu nhìn chăm chú vào viên gạch đỏ au nằm gọn trong lòng bàn tay mình. Từng thớ đất mịn màng qua trăm ngàn ngọn lửa nung nấu nay trở nên cứng cáp lạ thường, mang theo cả nhịp thở và mồ hôi của những người thợ gắn bó cả đời với mảnh đất này.

Thảo Nguyên ngẩng đầu lên, nhìn gương mặt già nua của ông nội, rồi nhìn sang má và chú Huy bên cạnh. Nó khẽ gật đầu một cái, điềm tĩnh và dứt khoát như đón nhận sự trao truyền thiêng liêng của cả gia đình.

Cầm chắc viên gạch đỏ trong tay, Thảo Nguyên thấy ông nội khẽ vỗ vai chú Huy rồi hướng ánh mắt kiên định về phía bàn trà kê giữa sân xưởng.