Chương 17: Nốt Ghi Cuối Cùng

Chiếc gàu nhôm được úp ngược lên miệng giếng. Dòng nước mát xối trôi lớp bùn đỏ cuối cùng trên kẽ tay Quốc Phương, để lại mùi đất nung ngấm sâu vào từng thớ thịt. Trời sụp tối rất nhanh bên nhánh Vàm Cỏ Đông. Khi ánh đèn đường ngoài lộ đan hắt vào sân xưởng những vệt sáng nhờ nhợt, gian lán nung đã chìm hẳn vào đêm muộn.

Ngọn lửa chính trong vòm lò số một đã được rút bớt củi trấu. Không còn những tiếng gầm gào hừng hực của luồng nhiệt đỉnh điểm, ngọn lửa bên trong lắng xuống thành một quầng than hồng rực, âm ỉ nướng sâu vào ruột từng viên gạch mộc. Quốc Phương xúc từng mảng bùn dẻo mịn, tự tay đắp kín những khe hở cuối cùng nơi cửa lò số một. Những viên gạch thẻ cũ xếp chồng khít khao được trát bùn dày cộm, phủ kín từ chân lên tới mí vòm. Đây là công đoạn bít cửa ủ nhiệt kéo dài hai ngày. Hai mươi lăm ngàn viên gạch sẽ tự giam mình trong luồng hơi nóng suốt bốn mươi tám tiếng đồng hồ, để chất men của đất phù sa tự chín thấu, tự chuyển mình thành sắc đỏ đanh chắc.

Thảo Nguyên ngồi bệt trên ngạch cửa kho trấu, hai mắt díp lại vì mỏi. Mái tóc đuôi ngựa xộc xệch dính bụi tro, bàn tay nhỏ bám vệt đất sét khô. Quốc Huy đứng tựa lưng vào cột lán, xắn cao tay áo sơ mi, nhìn cha miết từng đường bay dứt khoát.

Quốc Phương buông chiếc bay thợ hồ xuống đất, quay sang nhìn hai chú cháu. Giọng ông khàn đặc sau chuỗi ngày thức trắng cùng lò “Xong rồi. Đóng cửa ủ hai ngày. Thằng Huy lấy xe chở con Nguyên về nhà nghỉ ngơi đi. Khuya rồi.”

Huy bước tới gần, nhìn vòm lò đã kín mít không còn một tia lửa nào lọt ra ngoài, hỏi “Ba có về luôn không? Hay để con ở lại coi chừng với ba một đỗi?”

“Khỏi.” Ông Phương xua tay, lấy vạt áo quẹt mồ hôi trên trán rồi nói: “Lò bít kín rồi, không có gì phải coi nữa. Về đi cho con nhỏ nó nghỉ.”

Thảo Nguyên lồm cồm đứng dậy, bước lại nắm mép áo Quốc Phương, hỏi “Ông không vô nhà ngủ hả?”

Ông cúi nhìn đứa cháu gái. Đôi mắt nâu của nó dù mệt mỏi nhưng vẫn sáng ngời, hệt như ánh mắt thằng Lâm năm nào mỗi lần xong một ca trực đêm. Bàn tay thô ráp của ông khẽ đặt lên chỏm tóc rối của cô bé, vỗ nhẹ một cái rồi nói “Ừ, ông kiểm tra mấy cái chốt cửa rồi vô liền. Về ngủ với má mày đi.”

Thảo Nguyên đáp “Dạ. Chừng nào mở lò ông gọi con nghen.”

Ông đáp “Biết rồi.”

Tiếng xe máy của Huy nổ giòn giã rồi xa dần về phía con đường bê tông ven lộ. Gian xưởng Phương Thành lập tức chìm vào sự tĩnh lặng thăm thẳm của màn đêm.Gió đêm từ mạn sông Vàm Cỏ Đông thổi thốc qua rặng tràm, rít từng luồng lạnh buốt qua những khe hở trên mái tôn cũ. Mùi đất nung chín nồng đượm len lỏi trong không khí, ấm sực và thân thuộc. Vách lò số một âm ỉ tỏa nhiệt, xua bớt cái rét buốt của sương đêm.

Quốc Phương đứng lặng giữa sân xưởng một hồi lâu. Ông bước chầm chậm về phía góc phòng nhỏ cạnh kho đất sét — nơi từng là chỗ nghỉ lưng của thợ lò ngày xưởng còn đông người. Căn phòng bỏ không mấy năm nay, tường gạch mốc meo, mùi ẩm ướt lẫn với mùi đất mục lâu ngày.

Ông bật công tắc. Bóng đèn dây tóc tròn treo lơ lửng giữa trần phát ra ánh sáng vàng vọt, soi rõ chiếc bàn gỗ tạp phủ một lớp bụi mỏng. Quốc Phương bước tới chiếc tủ gỗ con kê sát góc tường. Bản lề cánh tủ đã rỉ sét, long một bên ốc, kêu kẽo kẹt khi ông kéo ngăn kéo dưới cùng ra.

Bên trong ngăn kéo, nằm gọn dưới xấp hóa đơn tiền điện và giấy tờ cũ, là cuốn sổ tay bọc vải thô màu xanh xám.

Đó là cuốn sổ của Quốc Lâm. Cuốn sổ con trai ông dùng để ghi chép ngày vào lò, lượng trấu tiêu hao và nhiệt độ từng mẻ gạch suốt mười hai năm làm nghề. Từ đêm Lâm mất bên đống gạch đổ năm 2019, Quốc Phương đã cất nó vào đây. Suốt năm năm, ông không dám chạm tay vào, sợ chạm vào nỗi đau xé ruột mà mình chôn chặt.

Quốc Phương cầm cuốn sổ bước lại bàn, ngồi xuống chiếc ghế đẩu chân khập khiễng. Dưới quầng sáng tù mù, ông dùng ống tay áo cẩn thận lau sạch lớp bụi bám trên mép bìa vải thô.

Từng trang giấy ố vàng lật mở dưới những đầu ngón tay chai sần. Nét chữ nghiêng nghiêng, mộc mạc của Lâm hiện lên rõ mồn một. Con ghi chép cẩn thận từng mẻ nung: mẻ tháng Ba năm 2015 ẩm vì mưa đầu mùa, mẻ tháng Bảy năm 2017 lửa lên quá nhanh phải cời bớt trấu... Ngón tay thô ráp của Quốc Phương run rẩy lần theo từng dòng chữ, chạm vào vệt mực xanh đã ngả màu thời gian. Ở góc dưới một trang giấy, còn nguyên vệt bùn sét khô dính lại từ bàn tay của Lâm thuở trước.

Lật qua trang ghi chép tháng Tám năm 2019 — trang giấy dở dang trước ca trực đêm định mệnh — là hàng chục trang giấy trắng tinh. Năm năm qua, không có một chữ nào được viết thêm. Xưởng gạch lụn bại, thợ bỏ đi, lò vòm lạnh ngắt, cuốn sổ nằm im lìm trong bóng tối.

Quốc Phương với tay lấy mẩu bút chì cùn trong ống bơ sữa bò trên bàn. Đầu chì đã mòn vẹt. Ông hít một hơi dài để nén lại nhịp đập rộn ràng nơi lồng ngực. Bàn tay cả đời chỉ quen cầm bay, bốc đất, giờ run rẩy đặt đầu chì lên trang giấy trắng đầu tiên sau trang viết dở của con trai.

Dưới ánh sáng vàng vọt của ngọn đèn dây tóc, ông nắn nót viết từng chữ một, chậm rãi và dứt khoát như cách ông đặt viên gạch mộc vào góc lò “Mẻ gạch hai mươi lăm ngàn viên. Lửa chín đều, màu vàng cam đẹp nhất. Con Nguyên đã biết đọc màu lửa.”

Chỉ vỏn vẹn ba câu ngắn ngủi. Không hoa mỹ, không than thở. Đó là lời ghi chép mộc mạc của người thợ cả gửi cho người thợ trẻ đã khuất. Trong từng nét chì gãy gọn ấy là trọn vẹn sự cởi bỏ cho năm năm dằn vặt, là lời công nhận ông chưa từng kịp nói với con trai khi nó còn sống.

Quốc Phương dừng bút. Ông đưa bàn tay ram ráp vuốt nhẹ lên những nét chữ vừa mới hằn sâu vào mặt giấy, lặng nhìn thêm một hồi lâu. Rồi ông từ từ khép cuốn sổ lại.

Ông ôm cuốn sổ vào trước ngực, ghì chặt như đang ôm lấy con trai năm nào. Lưng ông khòm xuống, trán tựa vào mép bìa vải thô ram ráp. Gian phòng nhỏ im phăng phắc, chỉ có tiếng thở sâu của người đàn ông đi qua quá nửa đời giông bão. Lòng người thợ già như trút được tảng đá nặng đè nén suốt bao năm thui thủi bên vòm lò.

Một lát sau, Quốc Phương đứng dậy, tắt ngọn đèn dây tóc rồi bước ra ngoài sân.

Đêm đã về khuya. Cả xưởng gạch Phương Thành chìm trong thinh lặng, chỉ còn tiếng côn trùng rả rích dưới những bụi cỏ nước ven sông. Quốc Phương bước lại gần vòm lò số một, đứng tựa lưng vào vách gạch dày đã trát bùn kín mít. Hơi nóng âm ỉ từ hai mươi lăm ngàn viên gạch đang ủ chín bên trong truyền qua lớp áo sờn vai, lan tỏa ấm áp khắp sống lưng ông.

Ông ngước nhìn lên bầu trời đêm mênh mông phía trên nhánh Vàm Cỏ Đông. Bầu trời thăm thẳm không một gợn mây, rực rỡ những đốm sao lấp lánh như than hồng bay lên từ miệng lò. Trong làn gió sông lành lạnh mang theo mùi đất nung nồng đượm, người thợ già cảm nhận sâu sắc rằng mẻ nung cuối đời đã thực sự vẹn toàn.