Chương 13: Sắc Vàng Cam

Hơi nóng từ vách lò số một phả ra rát rạt trên hai cánh tay trần của Quốc Phương. Ông ngồi trên chiếc đòn gỗ sát máng tiếp trấu, hai bàn tay đan vào nhau ghì chặt trên đầu gối. Chiều muộn ngày nung thứ ba, bóng nắng ngoài mé sông Vàm Cỏ Đông đã bắt đầu ngả xiên khoai, rọi những vệt vàng vọt qua kẽ nứa lán lò. Nhưng trong lồng ngực ông, câu hỏi hồi rạng sáng của Thảo Nguyên vẫn dội về từng chặp, buốt nhói hơn cả luồng nhiệt ngàn độ đang cuộn trào sau vách gạch.

“Hôm đó ông có giữ ba con ở lại không?”

Câu hỏi cụt lủn rạch toang bức vách im lặng suốt năm năm qua. Cả buổi trưa, ông giam mình sau cánh cửa phòng đóng kín, trân trân nhìn lên tấm trần thiếc gỉ sét mà nghe tai mình lùng bùng. Ông muốn trốn, nhưng lò gạch đang kỳ nổi lửa thì không một người thợ nào có quyền bỏ mặc. Đất sét, trấu bổi và hai mươi lăm ngàn viên gạch mộc không biết chờ đợi ai. Hụt trấu một khắc là hỏng mẻ gạch, công sức cả tháng trời của gia đình đổ xuống sông xuống biển. Ông buộc phải bước ra lán, ôm lấy cái xẻng sắt và que cời như kẻ có tội tự tìm về chốn thọ hình. Tiếng trấu cháy lách tách trong buồng đốt nghe khô khốc, hệt như những tiếng thở dài nén lại trong đêm.

Tiếng bước chân giẫm trên lớp cát sạn ngoài sân xưởng kéo ông về với thực tại.

Quốc Phương ngước mắt lên. Thảo Nguyên đã đứng ở đầu lán nung từ lúc nào. Con bé mặc chiếc áo bà ba màu xám tro của mẹ, hai ống quần xắn cao quá mắt cá để lộ đôi chân gầy guộc. Hai cánh tay buông thõng bên hông, trên ngực áo còn vương mấy vụn bụi đất sét từ lúc trưa. Nó không nhìn vào mắt ông, cũng không mở miệng nhắc lại câu chuyện rạng sáng. Nó bước lại góc lán, cúi người nhấc chiếc xẻng sắt cán ngắn dựng bên đống trấu bổi. Bàn tay con bé nắm chắc lấy cán gỗ, thuần thục xúc từng xẻng trấu vàng ươm trút vào miệng máng tiếp trấu.

Quốc Phương ngồi bất động, dõi theo từng cử động của cháu gái. Không có vẻ hờn giận hay tránh né. Từng xẻng trấu rơi xuống buồng đốt đều đặn, gọn gàng đúng như những gì ông từng uốn nắn cho nó trong những ngày nhồi đất. Ngón tay đang ghì chặt que cời của ông chầm chậm nới lỏng ra. Khối nặng ngàn cân đè nén trong lồng ngực dường như vơi bớt một nửa. Con bé không bỏ đi, không oán trách, và nó đã trở lại lán lò này để cùng ông trông coi ngọn lửa.

Ông buông que cời xuống đất, chống tay lên đầu gối đứng dậy. Cặp khớp xương phát ra tiếng kêu rôm rốp khô khốc. Thay vì im lặng quay lưng đi vào nhà lớn như hồi sớm, ông đứng lại bên miệng lò, giơ cánh tay áo sờn rách vẫy nhẹ “Nguyên. Lại đây.”

Thảo Nguyên dừng xẻng trấu, đặt nhẹ cán gỗ tựa vào vách nứa rồi bước chậm rãi đến bên ông. Đôi mắt nâu phẳng lặng ngước lên nhìn ông, chờ đợi.

Quốc Phương cúi người, lấy vạt áo lau bớt lớp tro bám trên thanh gạt của lỗ quan sát bằng sắt. Luồng nhiệt hầm hập lập tức ùa ra, phả thẳng vào mặt hai ông cháu, mang theo mùi đất nung khô kháo và vị khen khét quen thuộc của trấu cháy.

“Ghé mắt vô ngó,” ông nói, giọng khàn đặc vì khói bụi. “Coi kỹ luồng khí bên trong vòm lò.”

Thảo Nguyên nheo mắt ghé sát lại gần lỗ thăm lửa. Hơi nóng gay gắt hắt ra làm con bé hơi nhíu mày, nhưng đôi chân nó vẫn đứng vững, mắt không chớp nhìn sâu vào lòng lò nung.

“Thấy gì không?” Quốc Phương hỏi.

“Lửa sáng lắm ông,” Thảo Nguyên đáp, mắt vẫn dán vào khe gạch. “Không còn đỏ lừ như hồi hôm qua nữa.”

“Ừ,” ông gật đầu, đưa ngón tay trỏ chai sần chỉ thẳng vào từng khe hở giữa các hàng gạch mộc đang xếp so le như vảy cá. “Đỏ tươi là lửa non, nhiệt mới chỉ l**m qua lớp áo ngoài của gạch. Còn màu này là vàng cam. Nhìn vô cái bụng của vòm gạch xem, luồng sáng trong vắt, không có khói đen quẩn lại dưới chân lò. Sắc vàng cam này báo cho người thợ biết nhiệt đã ngấm sâu vô tận ruột từng viên gạch mộc rồi đó.”Thảo Nguyên gật đầu, chăm chú dõi theo từng luồng lửa đang cuộn tròn bên trong buồng đốt.

“Lúc này phải canh trấu cho thiệt đều tay,” ông nói tiếp, lần đầu tiên kiên nhẫn cất giọng giảng giải từng ngóc ngách của nghề cho đứa cháu nhỏ. “Không được ham cho nhiều trấu một lúc. Trấu đổ dồn thì nghẹt gió, lửa bị ngợp bốc khói đen làm gạch ám muội, sau này dỡ lò ra viên nào viên nấy đen thui như cục than. Nhưng mà hụt trấu một chút là nhiệt hạ liền, ruột gạch bị sống sượng, gõ vô nghe bục bục như đất bùn. Cứ rải đều từng lớp mỏng, để ngọn lửa vàng cam này ôm lấy thân gạch suốt đêm nay.”

“Lửa vàng cam này giữ được bao lâu hả ông?” Thảo Nguyên hỏi.

“Phải giữ cho tròn mười hai tiếng,” ông đáp, mắt nhìn qua lỗ quan sát. “Đợi đến khi sắc vàng cam chuyển dần sang vàng trắng trong veo, gạch chín từ trong ra ngoài thì mới được bịt cửa lò để ủ nhiệt.”

Ông dừng lại. Ánh lửa từ lỗ quan sát hắt lên khuôn mặt gầy guộc của ông, soi rõ những nếp nhăn sâu hoắm nơi gò má và vệt đất sét màu nâu đỏ bám chặt nơi kẽ móng tay. Hơi nóng hầm hập dường như làm tan chảy lớp vỏ bọc cứng nhắc bấy lâu nay trong lòng người thợ cả.

“Ba mày...” Quốc Phương cất tiếng, âm sắc trầm đục như tiếng đá cọ vào nhau. “Hồi đó ba mày cũng mê cái màu lửa này nhứt.”

Thảo Nguyên khựng lại, ngước mắt nhìn lên gương mặt khắc khổ của ông nội.

Quốc Phương không quay mặt đi. Ông nhìn đăm đắm vào luồng sáng rực rỡ bên trong vòm lò, cổ họng khô khốc “Ba mày thích cái lúc lửa đổi sang màu vàng cam. Nói là thấy giống hoàng hôn trên sông. Đêm nào tới cữ lửa này, nó cũng giành ngồi canh máng, không chịu đi ngủ. Cứ ngồi ngắm miết tới sáng.”

Không gian trong lán nung bỗng chùng xuống, chỉ còn tiếng trấu lách tách nổ giòn giã và tiếng gió từ mé sông Vàm Cỏ thổi luồn qua mái lá.

Thảo Nguyên đứng lặng yên hồi lâu. Con bé không gặng hỏi thêm về đêm mưa gió năm năm trước, cũng không tra vấn lý do ông giữ cha nó ở lại giữa mẻ nung quá lửa. Đôi mắt con bé nhìn thẳng vào luồng sáng rực rỡ, khẽ gật đầu “Dạ. Ba con có ghi trong cuốn sổ, ba nói mẻ gạch đỏ nhứt là mẻ ông nội dạy ba đọc lửa lần đầu. Ba hiểu ông thương ba từ cái đêm đó.”

Quốc Phương đứng chôn chân bên cạnh cháu gái. Bàn tay to bè, sần sùi của ông khẽ run rẩy rồi chầm chậm đặt lên bờ vai gầy guộc của Thảo Nguyên. Một cái chạm tay vụng về, ngắn ngủi của người đàn ông cả đời chưa từng biết nói lời xin lỗi hay biểu lộ tình cảm bằng miệng lưỡi, nhưng lại nặng trĩu sự chuộc lỗi và hòa giải thầm lặng sau năm năm dằn vặt.

Hai ông cháu đứng sát bên nhau trước cửa lò số một. Hơi nóng từ vách đất hắt lên hai gương mặt, nhuộm một màu vàng cam rực rỡ. Họ cùng đăm đăm nhìn vào luồng sáng đang cuộn trào bên trong buồng đốt, nơi hai mươi lăm ngàn viên gạch mộc đang từng giờ hóa thành đá son dưới ngọn lửa gia truyền.

Đêm buông xuống xưởng gạch Phương Thành nhanh như một cái chớp mắt. Gió sông Vàm Cỏ mang theo hơi nước mát rượi thổi thốc vào lán nung, đối nghịch với luồng nhiệt đang hừng hực tỏa ra từ vòm lò. Quốc Phương cúi nhìn Thảo Nguyên đang chăm chú xúc thêm một xẻng trấu mới vào máng. Ngọn lửa vàng cam phản chiếu trong đôi mắt sáng ngời của cháu gái, lung linh và ấm áp, khiến ông ngỡ như nhìn thấy hình bóng Quốc Lâm đang sống lại giữa vòm lò trong đêm rực sáng.