Chương 7: Nấu Cháo Nuôi Đất

Nhìn ánh mắt quả quyết của cô kỹ sư trẻ, ông Diệp khẽ mỉm cười, gật đầu tin cậy: — Có cháu đồng hành thì quý quá. Cứ coi như đây là mảnh đất thí nghiệm của cả ba chú cháu mình.

Khi ráng chiều đỏ quạch tắt sau rặng Chư Dlê Ya, bóng tối nhanh chóng phủ kín vạt rẫy thôn Đồi Đỏ. Gian bếp chái sau chòi rẫy bắt đầu đỏ lửa.

Dưới ánh lửa bập bùng từ bếp củi cà phê, chiếc chảo gang lớn đặt trên kiềng sắt sôi sùng sục. Mùi mật rỉ đường sánh đặc màu cánh gián bốc hơi ngào ngạt, hòa cùng làn khói cay nồng. Ông Diệp cầm thanh tre dài khuấy đều chảo nước mật, tỉ mỉ quan sát từng bọt khí li ti nổi lên.

Bên chiếc bàn gỗ sát vách nứa, Tuấn còng lưng xúc từng xẻng cám gạo mới xay rải đều lên tấm bạt nilon giữa nền đất nện. Hai khay gỗ đựng tơ nấm trắng muốt lấy từ rừng già lúc sáng được đặt cẩn thận ở góc cao ráo, phủ lớp vải màn ẩm để giữ trọn sức sống cho mầm men.

Mai thoăn thoắt xắn cao tay áo chàm, vừa đo lượng nước mật pha loãng vừa hướng dẫn Tuấn: — Anh Tuấn rải cám mỏng chừng hai mươi phân thôi. Phải bóp nát men rừng trộn thật đều vào cám khô trước, rồi mới tưới nước mật vào sau. Mẻ IMO này cần giữ độ ẩm đúng mức sáu mươi phần trăm.

Tuấn quệt mồ hôi trên trán, bàn tay lóng ngóng cầm từng mảng men rừng bẻ vụn: — Làm sao biết lúc nào đủ sáu mươi phần trăm hả Mai?

Mai mỉm cười, vốc một nắm cám đã tẩm nước mật, bóp chặt trong lòng bàn tay rồi mở ra: — Nắm lại thấy cám kết khối không rỉ nước qua kẽ tay, chạm nhẹ vào thì vỡ vụn là đạt. Nhiều nước quá vi sinh sẽ ngạt khí mà thối, ít nước thì bào tử không nảy mầm được.

Ông Diệp đứng bên cạnh, chăm chú dõi theo từng cử chỉ của con trai. Thấy Tuấn cẩn trọng bóp từng cục men nhỏ, gạt bỏ từng mẩu rễ mục, lòng ông chộn rộn niềm an ủi khó tả. Đứa con từng quen bàn phím máy tính nơi phố thị, nay đang lấm lem cám gạo, kiên nhẫn làm từng việc nhỏ theo lời hướng dẫn.

Khi hỗn hợp cám gạo, men rừng và mật rỉ đường được trộn đều, mùi thơm ngòn ngọt của mật mía quyện với hương men nấm chua dịu lan tỏa khắp gian bếp, rồi bay ra khoảnh sân rẫy. Mùi hương ngọt lành ấy lấn át hẳn cái mùi ngai ngái, nồng tanh khó chịu của lớp đất chai cứng ngoài vạt đồi cọc bê tông.

Đêm về khuya, gió từ thung lũng Chư Dlê Ya thổi qua khe liếp rít lên từng hồi buốt lạnh. Bếp lửa vẫn tí tách reo, hắt bóng ba người in dài trên vách ván. Cả ba vun đống cám đã ủ men thành mô đất thoải hình mai rùa, cao chừng nửa mét, rồi dùng các bao tải gai sạch phủ kín bên trên để ủ ấm.

Đúng lúc ấy, ngoài con đường đất đỏ ven rẫy vang lên tiếng bước chân loẹt quẹt và tiếng cười ồn ã. Ánh đèn pin quét loang loáng qua hàng rào dâm bụt, rọi thẳng vào gian bếp chái còn rực lửa.

— Ối dào ôi! Nửa đêm rẫy nhà ai mà thơm lừng mùi chè kho thế này?

Tiếng nói lè nhè, ồm ồm quen thuộc cất lên. Ông Diệp ngước nhìn ra, nhận ra dáng người bè bè, bụng phệ của ông Bảy Thọ cùng hai người thợ rẫy trong xóm đi ngang qua sau chầu rượu. Khuôn mặt đỏ gay của ông Bảy ngó nghiêng qua khe rào, nhìn chằm chằm vào đống bao tải gai bốc khói mỏng và chiếc chảo gang còn váng mật.

Một người thợ rẫy cất giọng châm chọc: — Nghe đồn thầy Diệp rước cô kỹ sư về cứu tiêu, hóa ra là bày trò nấu cháo bón cho rẫy đấy à?

Ông Bảy Thọ cười sặc sụa, giọng mỉa mai: — Thầy Diệp ơi là thầy Diệp! Cả ngàn gốc tiêu nhà tôi sập sau một đêm mưa độc, rễ thối đen thui. Đến thứ thuốc đặc trị ngoại nhập bảy trăm ngàn một chai tôi tống cả thùng phuy xuống còn chả ăn ai, thầy lại đi thức trắng đêm nấu cháo dỗ đất! Đất bazan chứ có phải con nít lên ba đâu mà húp cháo ngọt hở thầy? Rảnh rỗi thì bảo thằng Tuấn bán quách cho chú Trịnh lấy tiền trả nợ, chứ bày trò này có ngày chết đói cả nút!

Tiếng cười cợt phụ họa vang lên rộ cả góc đồi đêm thanh vắng.Ông Diệp thoáng thấy hàm Tuấn bạnh ra, những đường gân xanh trên mu bàn tay con trai giật giật. Tuấn nghiến răng ken két, buông phịch chiếc xẻng xuống nền đất, hai mắt đỏ ngầu toan lao ra bờ rào: — Mấy người say rượu thì về nhà mà ngủ! Rẫy nhà tôi làm gì mắc mớ gì đến…

— Tuấn! — Ông Diệp cất giọng trầm thấp nhưng đanh thép, đưa bàn tay thô ráp giữ chặt lấy vai con.

Cái nắm tay rắn rỏi của người cha như mỏ neo kìm giữ cơn giận đang chực trào trong lòng Tuấn. Ông Diệp nhìn thẳng vào mắt con, ánh mắt bình thản như mặt nước giếng khơi không gợn sóng.

Chờ đám người ông Bảy Thọ lảo đảo kéo nhau khuất sau con dốc, ông Diệp mới buông tay. Ông bước lại bên đống ủ, với lấy chiếc khăn lau mồ hôi trên trán con, giọng ấm áp: — Con nóng nảy thế làm gì. Người ta quen nhìn đời bằng con mắt của kẻ ăn xổi, thấy mình đi con đường chậm rãi, khác biệt thì họ chê cười là lẽ thường. Cây tiêu muốn đứng vững qua giông bão thì rễ cọc phải cắm sâu vào lòng đất trong im lặng. Con người ta cũng vậy, muốn làm việc lớn thì cái tâm phải vững như đá Chư Dlê Ya. Hơn thua bằng vài câu chửi đổng chẳng làm đất tơi xốp hơn được đâu con. Cứ để sự sống của rẫy tiêu trả lời họ.

Tuấn đứng lặng người. Ánh lửa soi rõ bờ vai đang chùng xuống của con trai, vẻ hung hăng ban nãy tan biến, chỉ còn lại sự trầm ngâm ánh lên trong mắt. Bên cạnh, Mai cũng khẽ gật đầu, ánh mắt lấp lánh niềm cảm phục trước bản lĩnh của người thầy già.

Trời gần về sáng, màn sương mù đặc quánh buông xuống bao trùm khắp rẫy đồi thôn Đồi Đỏ. Không khí lạnh buốt luồn qua từng thớ áo.

Mai lấy chiếc nhiệt kế điện tử bọc kim loại ra khỏi túi đồ nghề, cẩn thận cắm sâu đầu dò vào tận tâm khối ủ dưới lớp bao tải gai. Cả ba người cùng nín thở dõi theo màn hình hiển thị.

Các con số nhảy liên tục: ba mươi lăm độ, bốn mươi hai độ, bốn mươi tám độ… rồi dừng lại ở con số năm mươi hai phẩy năm độ C!

— Chú Diệp! Anh Tuấn! Nhìn này! — Mai khẽ reo lên, giọng run run vì phấn khích. — Hơn năm mươi hai độ rồi!

Mai nhẹ nhàng lật một góc bao tải gai lên. Luồng hơi nóng ẩm bốc lên nghi ngút mang theo mùi men thơm nồng ngọt lịm. Dưới ánh đèn pin, lớp màng tơ nấm trắng muốt như bông gòn đang đan dệt dày đặc, phủ kín toàn bộ bề mặt khối cám ủ. Hàng tỷ bào tử vi sinh bản địa từ rừng già đang thức giấc, phân giải chất hữu cơ mãnh liệt giữa lòng giá thể.

Ông Diệp run run đưa bàn tay chai sần hơ trên làn hơi nóng ấy. Hơi ấm lan tỏa vào da thịt, làm dịu đi cơn đau buốt âm ỉ nơi khớp gối phải của ông. Men sống đã thức dậy thật rồi.

— Kỳ diệu quá cha ơi… — Tuấn thì thào, ánh mắt sững sờ nhìn lớp màng trắng tinh khôi đang sinh sôi trước mắt.

“Cạch! Bịch!”

Một âm thanh kim loại va chạm khô khốc vang lên từ góc tối bên hông chòi rẫy, cắt ngang niềm vui của ba người. Một vật nặng vừa bị ai đó ném qua rào tre, lăn lông lốc trên nền đất rồi đập mạnh vào thành bể chứa nước tưới.

Ông Diệp giật mình quay phắt lại, rọi thẳng ánh đèn pin về phía bờ rào. Trong chớp mắt, bóng một kẻ mặc áo khoác trùm đầu lén lút lẩn nhanh vào màn sương đêm mịt mùng, để lại tiếng cành cây gãy răng rắc rồi bặt vô âm tín.