Chương 4: Gánh Nợ Thay Con

Trước lời khẳng định đanh thép của cha, Tuấn sững sờ chôn chân giữa hai bờ rãnh cằn cỗi rồi bất thần vung tay, giọng khản đặc trong tuyệt vọng: — Cha muốn ôm đống bê tông chết này thì cứ ở lại mà ôm! Con không thể chôn mạng mình ở đây được!

Dứt lời, Tuấn quay ngoắt người, sải những bước chân loạng choạng chạy thốc về phía ngôi nhà gỗ dưới chân dốc.

Ông Diệp đứng lặng nhìn theo. Khớp gối bên phải lại nhói lên buốt rát khi ông cúi xuống nhặt chiếc cuốc rẫy con vừa đánh rơi — di chứng của những năm tháng lội rừng thời trẻ cùng chứng thoái hóa tuổi năm mươi tám. Nén tiếng thở dài, ông vác hai chiếc cuốc lên đôi vai gầy guộc, cắn răng bước từng bước nặng nề theo bóng lưng con. Ông hiểu rõ nỗi bấn loạn của Tuấn, nhưng sự thỏa hiệp lúc này sẽ chỉ đẩy đứa con duy nhất vào hố sâu không đáy.

Chiều muộn buông xuống thôn Đồi Đỏ, mặt trời đỏ ối vừa khuất sau rặng Chư Dlê Ya để lại màn sương lam lạnh ngắt. Không khí trong căn nhà ba gian ngột ngạt đến nghẹt thở.

Dưới ánh đèn tuýp vàng vọt nơi gian giữa, tiếng dây kéo ba lô rít lên kèn kẹt. Tuấn đang điên cuồng nhét quần áo vào chiếc ba lô sờn rách trên chõng tre, gương mặt hốc hác của người đàn ông ba mươi hai tuổi in hằn nỗi bấn loạn, đôi bàn tay vừa bị phản lực lưỡi cuốc làm phồng rộp vẫn đang run bần bật.

Bà Nhài bấu chặt vào quai túi của con, nước mắt đầm đìa trên gò má nhăn nheo: — Tuấn ơi, mẹ lạy con! Ngoài kia giang hồ lùng sục ráo riết, con bước chân ra khỏi đất này là chúng nó bắt được liền. Ở lại với mẹ đi con ơi!

Tuấn giằng mạnh tay mẹ ra, giọng gắt gỏng lẫn nghẹn ngào: — Mẹ buông con ra! Hạn chót ngày mười lăm cận kề rồi, con không trốn thì lũ đòi nợ cũng kéo về tận rẫy chặt tay con thôi! Cha đã quyết giữ hai hécta đất chết này hơn giữ mạng con, thì con tự đi tìm đường sống. Sống chết mặc bay!

Bà Nhài lảo đảo ngã ngồi xuống chõng, ôm mặt khóc nấc. Rồi như bám víu vào tia hy vọng mong manh cuối cùng, bà quay sang phía bàn nước, nơi ông Diệp đang ngồi bất động: — Ông nó ơi! Tôi xin ông, tôi lạy ông! Đất đai quý thật nhưng nó cũng chỉ là đất, sao bằng tính mạng con mình? Nhà có hai hécta, ông bán bớt vài sào cho chú Trịnh lấy tiền trừ nợ đi ông! Nó là giọt máu duy nhất của cái nhà này, ông nỡ lòng nào khoanh tay nhìn con chết sao ông Diệp?

Ông Diệp ngồi im như tượng đá, hai bàn tay thô ráp đan chặt vào nhau trên mặt bàn gỗ gõ. Từng lời van xin xé ruột xé gan của người vợ tào khang như những mũi kim đâm buốt vào ngực áo ông. Ông nhìn ra khoảng sân mờ tối, quai hàm bạnh ra, cố ghìm từng cơn đau buốt nơi khớp gối và lồng ngực đang co thắt. Bán đất ư? Bán đi vài sào thì dễ, nhưng tiền trả nợ xong rồi Tuấn sẽ đi về đâu khi tâm tính nôn nóng và thói quen ỷ lại vẫn còn nguyên? Chưa kể, đất đai hương hỏa một khi đã rơi vào tay bọn đầu cơ phân lô thì vĩnh viễn biến thành bê tông sỏi đá, không bao giờ lấy lại được.

Không nói một lời, ông Diệp chầm chậm đứng dậy bước vào buồng trong.

Dưới ánh sáng lờ mờ từ ngọn đèn quả ớt nơi bàn thờ tổ tiên, ông tiến lại góc buồng, mở chiếc rương gỗ lim cũ kỹ. Chiếc rương này từng theo ông suốt những năm tháng rời bục giảng về khai hoang đất bazan. Bên dưới những tập giáo án sinh học đã ố vàng, ông cẩn thận nhấc ra một bọc vải hoa sờn mép cùng tập hồ sơ kẹp chặt cuốn sổ bìa xanh có in hình quốc huy.

Ông Diệp ôm bọc đồ trong ngực, hít một hơi thật sâu rồi bước thẳng ra gian ngoài.

Chiếc bọc vải và tập hồ sơ được ông đặt dứt khoát xuống mặt bàn gỗ, ngay trước tầm mắt của Tuấn. Bàn tay gầy guộc của ông bình thản gỡ từng mối nút thắt.

Bên trong, những cọc tiền mệnh giá năm trăm ngàn đồng phẳng phiu lộ ra dưới ánh điện. Bên cạnh là cuốn sổ hưu trí cùng bản hợp đồng tín dụng bảo lãnh có đóng dấu mộc đỏ tươi của Quỹ tín dụng nhân dân huyện Cư M'gar, trên đó ghi rõ tên người vay bảo lãnh là Ung Ngọc Diệp.Tuấn sững sờ chôn chân tại chỗ. Chiếc ba lô trên tay cậu trượt khỏi ngón tay, rơi bịch xuống nền đất nện. Đôi mắt đỏ ngầu trừng trừng nhìn vào xấp tiền và cuốn sổ hưu, môi cậu run lẩy bẩy: — Cha… cái này… là sao hở cha?

Bà Nhài cũng nín bặt tiếng khóc, ngơ ngác nhìn chồng rồi nhìn đống tiền đặt trên bàn.

Ông Diệp ngồi xuống đối diện con trai. Giọng ông trầm đục rành rọt vang lên trong căn nhà vắng: — Đây là hai trăm triệu đồng tiền trợ cấp bảo hiểm xã hội một lần cha đã lẳng lặng rút về từ những ngày đầu nghe tin con vỡ nợ. Cùng với cuốn sổ lương hưu ba mươi năm dạy học của cha, cha đã làm thủ tục thế chấp bảo lãnh để khoanh nợ và trích nhận trả lãi hằng tháng cho món nợ sáu trăm triệu đồng của con. Cha đã cam kết đứng ra chịu trách nhiệm trước quỹ tín dụng.

Ông dừng lại một nhịp, ánh mắt sau cặp kính lão nhìn xoáy vào gương mặt tái mét của Tuấn: — Cha già này sẽ dùng danh dự của một nhà giáo và đồng lương hưu còm cõi cuối đời để che chắn cho con trước bọn đòi nợ. Mạng của con, cha giữ. Nhưng danh dự của gia đình này, con phải tự tay nhặt lại.

Nhìn những cọc tiền cùng cuốn sổ hưu sờn gáy đặt trên bàn — chỗ dựa tuổi già duy nhất của cha mẹ — bờ vai Tuấn bỗng sụp xuống. Ông Diệp thấy rõ cơ mặt con trai co giật từng hồi, đôi mắt hoang dại đờ đẫn ra như vừa hứng trọn một cú đánh trời giáng. Cả đời ông tằn tiện, đôi dép cao su mòn vẹt gót không nỡ thay, chắt chiu từng đồng nuôi con; vậy mà giờ đây, ông phải đem cả phần đời còn lại ra gánh lấy đống nợ ô nhục của nó.

Tuấn khuỵu hai gối xuống nền đất nện, gục đầu nấc lên từng tiếng xé ruột: — Cha… con bất hiếu… Con có tội với cha mẹ…

Ông Diệp không đưa tay đỡ con dậy. Ông muốn con trai phải nếm trải trọn vẹn nỗi đau đớn này để sự nông nổi bấy lâu được gột rửa tận gốc rễ. Ánh mắt ông đanh lại, nghiêm cẩn: — Đứng dậy! Đàn ông dám làm thì phải dám chịu, quỳ khóc không giải quyết được gì cả. Cha đứng ra gánh nợ thay anh, nhưng cha có một giao ước nghiêm túc.

Tuấn run rẩy ngẩng khuôn mặt đẫm nước mắt lên nhìn cha, cổ họng nghẹn ứ.

Ông Diệp chỉ tay về phía màn đêm ngoài cửa sổ, nơi hai hécta rẫy tiêu đang chìm trong tĩnh lặng: — Tiền này cha chỉ tạm thời ngăn nợ lãi và giữ mạng cho anh trước mắt. Giao ước của cha là anh phải ở lại thôn Đồi Đỏ đúng ba năm! Trong ba năm này, anh không được tơ tưởng đến chuyện bỏ trốn hay làm ăn xổi ở đâu nữa. Mỗi sớm, anh phải cùng cha vác cuốc ra rẫy, dùng mồ hôi và đôi bàn tay của mình làm sống lại từng gốc tiêu, đánh thức lại từng tấc đất mà trưa nay anh vừa bảo là đất chết. Đất mẹ đã nuôi sống ba thế hệ nhà này, anh phải học cách cúi đầu tạ lỗi với đất và tự tay kiếm từng đồng chân chính trả lại cho cha mẹ. Anh làm được thì ở lại, bằng không, hãy xách ba lô bước ra khỏi nhà ngay đêm nay, cha coi như không có đứa con này!

Trước cái uy nghiêm cẩn mà trĩu nặng tình thương của cha, Tuấn bò lại gần, hai bàn tay ôm chặt lấy đầu gối ông Diệp, gục trán nức nở: — Con làm… Cha ơi, con xin ở lại! Con xin nghe lời cha… Con thề sẽ làm lại từ đầu…

Bà Nhài vội quỳ xuống ôm chặt lấy con trai, vỗ về bờ vai đang rung lên bần bật. Ông Diệp khẽ thở phào một hơi thật dài, lồng ngực vơi đi tảng đá đè nặng bấy lâu. Bàn tay gầy guộc của ông chầm chậm đặt lên mái tóc bù xù của con trai. Một khoảng lặng ấm áp hiếm hoi lan tỏa trong gian nhà gỗ, xua bớt đi cái lạnh lẽo của vùng cao nguyên mùa mưa dầm.

“Rầm! Rầm! Rầm!”

Đột nhiên, tiếng đập cổng gỗ ngoài ngõ dội lên dữ dội, phá toang bầu không khí trong nhà. Tiếng bầy chó quanh xóm lập tức sủa ran inh ỏi, hòa cùng tiếng bước chân huỳnh huỵch chạy vội trên con đường đất đỏ sũng nước.

Ngay sau đó, một giọng đàn ông khản đặc, thất thanh xuyên qua bóng tối vọng vào: — Thầy Diệp ơi! Mở cửa mau với thầy Diệp ơi! Có chuyện lớn rồi thầy ơi!