Chương 3: Nhát Cuốc Trên Nền Đất Chết

Làn khói đen nồng nặc mùi dầu khét lẹt dần loãng ra trong gió sớm, để lại vệt bánh xe cày xới nham nhở đầu ngõ. Ông Diệp từ từ buông nắm tay siết chặt. Nhìn sang bên cạnh, ông thấy Tuấn vẫn đứng chôn chân nơi mép hiên, bờ vai so lại, đôi môi mím chặt run rẩy. Lời đe dọa của tay cò đất rõ ràng đã giáng đòn nặng nề vào tâm lý vốn rệu rã của con trai ông.

Tiếng bước chân tất tả từ trong nhà vọng ra. Bà Nhài bưng chậu nhôm đựng mấy củ khoai luộc bốc khói, mặt tái mét: — Ông nó ơi… Chú Trịnh vừa nói cái gì mà chặt tay chặt chân vậy? Người ngoài phố thật sự tìm về đây sao?

Ông Diệp đỡ lấy chậu khoai từ tay vợ, giọng trầm tĩnh: — Bà nó vào nhà đi, đừng hoang mang. Chuyện đâu còn có đó, có tôi ở đây, không ai dám làm càn.

Bà Nhài nhìn chồng rồi nhìn con trai đang cúi gằm mặt th* d*c, mắt rơm rớm rồi lủi thủi quay vào bếp.

Ông Diệp kéo chiếc ghế đẩu lại gần Tuấn, khẽ bảo: — Ngồi xuống ăn củ khoai cho lại sức con.

Nhưng Tuấn lắc đầu quầy quậy, hai bàn tay vò nát vạt áo sơ mi nhàu nhĩ. Cậu đi qua đi lại quanh mái hiên, chốc chốc lại hoảng loạn nhìn ra con đường đất đỏ dẫn về phía ngã ba thôn Đồi Đỏ.

Đến gần trưa, mây xám tản dần nhường chỗ cho đợt nắng gắt của chu kỳ hạn ngắn giữa mùa mưa Tây Nguyên. Hơi ẩm bốc lên hầm hập, phả vào người cái nóng oi nồng khó chịu. Rặng Chư Dlê Ya phía xa mờ ảo dưới màn sương nhiệt.

Ông Diệp ra chái nhà kho, cầm về hai chiếc cuốc rẫy cán gỗ căm xe bóng loáng, lưỡi thép xám lạnh chắc nịch. Ông chìa một chiếc về phía Tuấn: — Cầm lấy. Đi theo cha ra rẫy.

Tuấn ngơ ngác: — Cha… trưa nắng chang chang thế này ra rẫy làm gì? Vườn tiêu chết sạch rồi mà cha! — Cứ cầm lấy! — Ánh mắt sau tròng kính lão của ông Diệp nghiêm nghị lạ thường. — Muốn sống thì phải bước ra đất. Đi!

Trước vẻ kiên quyết của cha, Tuấn đành chần chừ đón lấy cán cuốc nặng trịch, lê bước theo sau. Hai cha con sải bước qua rãnh nước cạn, tiến thẳng vào giữa hai hécta đồi dốc thoai thoải.

Khung cảnh trước mắt vẫn là nỗi xót xa khôn nguôi. Từng hàng cột bê tông vuông vức cắm giữa trời trưa, trơ trọi như những bia đá nung. Dây tiêu từng một thời trĩu hạt giờ chỉ còn là những dải xác xơ quắt queo, đen đúa, bám víu vào thân xi măng khô khốc. Đại dịch nấm chết nhanh Phytophthora cùng tuyến trùng càn quét năm ngoái đã xóa sổ toàn bộ cơ nghiệp gia đình. Gió trưa thổi thốc qua triền rẫy, rít lên từng hồi qua các kẽ cọc vô hồn.

Ông Diệp dừng chân bên một gốc tiêu chết khô ở luống giữa. Đất dưới chân phẳng lì, nứt nẻ thành những đường rãnh ngoằn ngoèo, xám xịt không một ngọn cỏ non nào mọc nổi.

Ông quay lại, nhìn thẳng vào Tuấn, chỉ đầu mũi chân xuống khoảng đất cằn cỗi: — Con dồn hết sức bình sinh, bổ một nhát cuốc thật mạnh xuống đây cho cha xem.

Tuấn nhíu mày, nét mặt vừa bực dọc vừa bất mãn. Cậu thở hắt ra một hơi, hai tay siết chặt cán gỗ, lấy đà vung cao chiếc cuốc qua đầu.“Chát!”

Một âm thanh chát chúa vang lên như sắt gõ vào đá tảng. Lưỡi cuốc thép chạm tầng đất mặt liền dội ngược trở lại. Phản lực quá mạnh khiến hai bàn tay Tuấn giật nảy lên, cán gỗ rung lên bần bật. Nơi mép cuốc tiếp xúc với mặt đất bazan chai quánh, một tia lửa nhỏ xíu lóe lên rồi tắt ngấm. Tuấn loạng choạng lùi lại nửa bước, đánh rơi chiếc cuốc xuống đất, vừa hít hà vừa xoa hai lòng bàn tay đỏ rát.

Nhìn xuống rãnh, lưỡi thép sắc bén chỉ cạo tróc lớp bụi mỏng cùng vài mảnh vụn lổn nhổn cỡ đầu ngón tay. Nền đất bên dưới vẫn trơ ra, cứng ngắc như một khối xi măng đúc sẵn.

Ông Diệp không trách con. Ông dựng chiếc cuốc của mình sang bên, chầm chậm ngồi xổm xuống cạnh gốc tiêu. Bàn tay gầy guộc bới lớp đất xám ngoét vừa tróc ra, đưa lên ngang tầm mắt rồi ngửi nhẹ. Không có mùi ngai ngái nồng ấm quen thuộc của mùn rơm rạ, không có hơi ẩm của đất sống. Chỉ có mùi hôi khan, ngột ngạt và lờ lợ khó chịu.

Ông Diệp nhặt một cục đất chai cứng bằng đốt ngón tay, dùng hai ngón bóp mạnh. Cục đất không hề vỡ mà trơ trơ như hòn sỏi nung. Ông ngước nhìn con trai, giọng trầm xuống chua xót: — Con thấy chưa? Đất bazan nghìn đời vốn tơi xốp, màu mỡ, rễ cây đâm sâu cả mét. Vậy mà giờ đây, nhát cuốc của một thanh niên ba mươi hai tuổi bổ xuống chỉ bật ra tia lửa.

Tuấn đứng ôm cổ tay còn đau nhức, lúng túng nhìn cha.

Ông Diệp chỉ tay về những hàng cọc tiêu khô khốc: — Mười năm trước, khi tiêu được giá hai trăm ngàn một ký, người ta phát cuồng vì tiền. Họ đổ xuống đây hàng tấn phân vô cơ, rải thuốc kích rễ cực mạnh, xịt thuốc trừ cỏ cháy trụi để rẫy sạch bóng như sân nhà. Họ ép cây ra quả kiệt cùng, vắt đất như vắt miếng giẻ rách. Phân hóa học làm chua đất, hủy diệt hệ vi sinh vật bản địa. Thuốc độc giết sạch giun dế, không còn gì cày xới, hạt sét dưới mưa nắng lèn chặt lại thành tầng đất chai quánh.

Ông Diệp nắm chặt nhúm đất vụn: — Đất bị đầu độc đến ngạt thở. Khi rễ tiêu không thở được, thối rữa vì yếm khí, nấm Phytophthora từ nước mưa ẩm chỉ việc ùa vào tàn phá. Vườn tiêu chết không phải do trời phạt, mà do chính lòng tham con người đã g**t ch*t đất mẹ trước!

Nghe đến chữ “lòng tham”, sắc mặt Tuấn đột ngột biến đổi. Cậu như bị chọc trúng chỗ đau, nỗi ức chế bấy lâu cùng sự sợ hãi trước món nợ sáu trăm triệu đồng khiến cậu không kìm được nữa mà gắt lên: — Cha nói những chuyện vi sinh ấy lúc này để làm gì? Con biết con tham, con làm ăn thất bại ngoài phố là con dại! Nhưng giờ nợ nần ngập đầu, hạn chót ngày mười lăm cận kề rồi. Mấy bài học sách vở của cha có đẻ ra được sáu trăm triệu đồng để trả nợ không? Có cứu con khỏi bị đám giang hồ chặt tay chặt chân không?

Tuấn chỉ tay về bạt ngàn cọc bê tông xơ xác, giọng nghẹn lại vì uất ức: — Cha nhìn đi! Đất này đã chai cứng như đá tảng, rễ tiêu mục rữa cả rồi! Đây là đất chết! Cha cố bám lấy bãi tha ma xi măng này để làm gì khi mạng sống của con trai cha đang bị đe dọa từng ngày?

Gió trưa trên đồi thốc mạnh, thổi tung làn bụi đỏ xám mỏng manh vừa tróc ra từ nhát cuốc. Trước cơn phẫn uất của con trai, ông Diệp không hề nổi giận.

Người cựu giáo viên từ từ đứng thẳng dậy. Dáng người ông gầy guộc, lưng hơi còng vì năm tháng đứng bục giảng và lội rẫy, nhưng ánh mắt sau cặp kính lão gọng đồi mồi lại sáng quắc niềm tin sắt đá, không chút dao động.

Ông xòe bàn tay chai sần, để những hạt đất vụn rơi chầm chậm theo chiều gió, rồi nhìn thẳng vào đôi mắt đỏ ngầu đang bấn loạn của Tuấn, buông từng lời đanh thép: — Đất chưa hề chết, Tuấn à! Đất chỉ đang ngạt thở và ngủ vùi vì sự tàn bạo của con người mà thôi. Hồn của rừng vẫn còn nằm sâu dưới tầng đất này. Cha không bán đất, và chính đôi bàn tay này sẽ đánh thức mảnh đất này sống lại cho con xem!