Chương 23: Chung Một Vạt Đồi

Nhìn theo hướng mắt con trai, ông Diệp khẽ thở phào nhẹ nhõm, lòng dâng lên niềm ấm áp khôn cùng. Vạt đồi hai hécta của chú Bảy Thọ bên cạnh nay chỉ còn trơ trọi cọc bê tông gãy đổ giữa nền đất nứt nẻ, bạc phếch. Ông Diệp hiểu rất rõ tâm can con lúc này. Đồi Đỏ không thể chỉ có một mảnh vườn nhà mình xanh tốt. Gió chướng từ rặng Chư Dlê Ya vẫn ngày ngày thổi qua; nếu đất đai xung quanh còn ngộ độc phân thuốc và xói mòn, mầm nấm bệnh cùng cái nghèo đói vẫn chực chờ bủa vây cả buôn làng.

— Cha con mình làm rẫy không thể giữ khư khư cho riêng mình, phải không cha? — Tuấn quay sang nhìn ông, ánh mắt đã sạch bóng nét bốc đồng ngày nào mà ánh lên sự chín chắn, đĩnh đạc.

Ông Diệp mỉm cười gật đầu, bàn tay chai sần vỗ nhẹ lên bả vai săn chắc của con trai: — Phải đấy con. Rừng chở che cho rẫy, người với người phải biết đùm bọc lấy nhau. Hạt men sống năm nào cha con mình tìm thấy từ thảm rừng già Chư Dlê Ya là lộc của đất trời. Mình trả ơn đất thì cũng phải chia sẻ cho bà con quanh mình.

Ý định thành lập Hợp tác xã tiêu sinh thái được hai cha con cùng Mai và bà Nhài bàn bạc thấu đáo ngay trong đêm bên ấm nước chè xanh, nhận được sự đồng thuận và bảo trợ kỹ thuật từ Trạm Khuyến nông huyện Cư M’gar.

Sáng hôm sau, khoảng sân rợp bóng cây kơnia trước nhà rông thôn Đồi Đỏ nhộn nhịp khác thường. Gần ba mươi hộ dân làm rẫy tề tựu đông đủ, ai nấy đều háo hức muốn tận mắt nghe chuyện vườn tiêu hai hécta vừa xuất khẩu hai tấn tiêu đen sang châu Âu với giá cao gấp ba lần thị trường.

Bên chiếc bàn dài giữa gian nhà rông thơm mùi nứa mới, ông Diệp ngồi chỉnh tề trong manh áo sơ mi màu cỏ úa đã sờn cổ. Đôi mắt sau cặp kính lão đong đầy xúc cảm khi nhìn thấy những gương mặt thân quen: những người nông dân quanh năm dãi nắng dầm sương, tay vương bụi đỏ bazan, ánh mắt còn trĩu nặng âu lo sau cơn bĩ cực tiêu rớt giá và đất đai thoái hóa.

Khi tiếng chiêng buôn làng báo hiệu giờ họp bắt đầu, ông Diệp từ tốn đứng dậy. Khớp gối bên phải dẫu còn nhức buốt âm ỉ, nhưng dáng dấp người cựu giáo viên sinh học vẫn toát lên vẻ mực thước, đầm ấm: — Thưa bà con buôn làng, hôm nay cha con tôi cùng cháu Mai ở trạm khuyến nông mời mọi người tới đây không phải để khoe khoang trúng mùa hay trả sạch nợ nần. Chúng tôi muốn cùng bà con tìm con đường sống lâu bền cho đất và cho con cháu mình. Mấy năm qua, phân thuốc hóa học bóp nghẹt từng tấc mùn, ai trong chúng ta cũng nếm đủ đắng cay rồi.

Cả gian nhà rông im phăng phắc.

Tuấn bước lên, mở chiếc hòm gỗ nhỏ đặt lên bàn. Bên trong là các khay men vi sinh bản địa IMO dậy mùi thơm mật mía quyện men nấm trắng xốp, cùng bát đất bazan tơi xốp vốc từ gốc tiêu số bốn mươi và chùm tiêu đen tròn căng mẩy. Hai cha con không hề giấu giếm bí quyết nào. Tuấn chia sẻ rành rọt từng bước thu thập mùn rừng nguyên sinh, cách ủ men với cám gạo, mật rỉ đường và chuối chín để nhân nuôi vi sinh bản địa đánh thức tầng đất chai cứng.

Kỹ sư Mai tiếp lời, vẽ lên bảng đen sơ đồ tỉa tán muồng đen che sáng sáu mươi phần trăm và kỹ thuật nuôi thảm cỏ xuyến chi, cỏ lạc dại để giữ ẩm, chống xói mòn mùa mưa lũ. Bà con ồ lên kinh ngạc khi vỡ lẽ ra rằng cỏ dại không phải kẻ thù cướp phân, mà chính là tấm chăn giữ cho lòng đất không bị nung chín dưới nắng gắt Tây Nguyên.

Giữa tiếng bàn tán sôi nổi, ánh mắt ông Diệp bỗng dừng lại nơi khung cửa sổ nhà rông.

Dưới bóng phượng rụng lá ngoài hiên, một bóng người bè bè quen thuộc đứng lặng lẽ. Đó là chú Bảy Thọ. Chú Bảy mặc áo chàm sờn vai, hai bàn tay thô kệch vò nát vành nón mê cũ kỹ. Đôi mắt thâm quầng của người đàn ông năm mươi lăm tuổi chốc chốc lại nhìn vào trong rồi lập tức cụp xuống đầy mặc cảm. Vườn tiêu hai hécta đổ sập sau đêm bão lớn cùng món nợ gần một tỷ đồng với đại lý phân thuốc dường như đã đè gãy lưng người nông dân vốn ăn to nói lớn ngày nào.Thấy chú Bảy toan lầm lũi quay bước đi về phía con dốc, ông Diệp liền chống chiếc gậy le tre, nhanh chân bước ra ngoài hiên. — Chú Bảy! — Ông Diệp cất tiếng gọi trầm ấm.

Bảy Thọ giật mình khựng lại, đôi môi khô ráp rung lên, giọng nghẹn ứ: — Thầy Diệp… Tôi… tôi chỉ đi ngang qua thôi. Vườn rẫy nhà tôi chết trắng rồi, nợ ngập đầu, tôi mặt mũi nào mà vào ngồi với bà con…

Ông Diệp bước lại gần, ân cần nắm chặt lấy bàn tay thô ráp của người láng giềng: — Đất có lúc kiệt, người có lúc lầm, chú đừng tự dằn vặt mình mãi thế. Hai hécta rẫy của chú đất vẫn còn đó, gốc muồng rễ cỏ vẫn mọc lại được. Chú vào trong này với tôi. Đồi Đỏ này muốn ấm no thì rẫy nhà tôi với rẫy nhà chú phải cùng xanh mới được!

Tuấn từ trong nhà rông cũng bước vội ra, cung kính cất lời chân thành: — Chú Bảy, ngày trước cháu cũng từng bế tắc ôm nợ trốn chạy tưởng chừng không gượng dậy nổi. Nhờ cha cháu kiên trì chỉ bảo và đất mẹ bao dung, cháu mới làm lại được cuộc đời. Cháu xin hỗ trợ chú toàn bộ hạt giống muồng đen và mẻ men vi sinh gốc, cháu sẽ sang rẫy cùng chú xới cỏ, đào rãnh khôi phục lại mảnh đồi. Chú đừng bỏ cuộc chú ơi!

Những lời rút ruột rút gan của hai cha con ông Diệp như dòng nước mát tưới vào mảnh lòng khô hạn của Bảy Thọ. Hai giọt nước mắt lăn dài trên gò má nứt nẻ sạm đen của người đàn ông từng trải. Chú Bảy đưa mu bàn tay quệt ngang mắt, nghẹn ngào gật đầu rồi theo ông Diệp bước vào gian nhà rông.

Trước sự chứng kiến đầy xúc động của bà con buôn làng, Bảy Thọ run run cầm lấy cây bút bi trên bàn. Từng nét chữ nguệch ngoạc nhưng dứt khoát in sâu vào lá đơn xin gia nhập Hợp tác xã Tiêu Sinh thái Đồi Đỏ.

Tiếng vỗ tay bỗng chốc vang rộ khắp nhà rông như tiếng sấm đầu mùa. Mọi ánh mắt nhìn nhau rạng ngời niềm tin yêu, không còn sự hoài nghi hay mặc cảm nào nữa.

Trong không khí hồ hởi, đại diện trạm khuyến nông cùng toàn thể bà con biểu quyết thông qua điều lệ hoạt động. Với sự tín nhiệm tuyệt đối, mọi người nhất trí bầu Tuấn phụ trách khâu quản lý thị trường, số hóa dữ liệu và tìm kiếm đầu mối bao tiêu sản phẩm; kỹ sư Mai đảm nhiệm vị trí cố vấn kỹ thuật nông học; còn ông Diệp được kính cẩn mời làm cố vấn danh dự, giữ vai trò điểm tựa tinh thần cho cả tập thể. Một con đường sinh kế bền vững cho nương rẫy quê hương chính thức mở ra từ hôm ấy.

Chiều muộn, khi buổi gặp gỡ khép lại, nắng hoàng hôn vàng óng ả rải đều trên những nếp nhà sàn và triền đồi thoai thoải.

Ông Diệp cùng con trai thong thả rảo bước trên con đường đất đỏ dẫn về rẫy. Khớp gối phải của ông dường như nhẹ nhõm hẳn đi sau từng bước chân thanh thản. Đứng bên triền dốc lộng gió nhìn xuống, ông Diệp xúc động thấy thấp thoáng bóng áo chàm của bà con xóm rẫy bắt đầu rủ nhau vác cuốc xới cỏ, chuẩn bị thùng phuy để ủ men vi sinh đánh thức những mảnh đồi chai cứng.

Gió đại ngàn từ rặng Chư Dlê Ya lùa qua vạt áo mát rượi. Ông Diệp mỉm cười, cảm nhận sâu sắc rằng hạt men sống năm nào gom từ lớp mùn rừng nguyên sinh nay đã thực sự đơm hoa trong lòng đất và lòng người cao nguyên.