Chương 19: Phép Thử Khắt Khe

Bàn tay gầy guộc của ông Diệp vẫn khẽ áp trên thân cây muồng đen ram ráp, cảm nhận dòng nhựa sống mát rượi đang âm thầm luân chuyển bên dưới lớp vỏ dày. Nghe tiếng reo mừng của Mai và nhìn thấy nét mặt bàng hoàng pha lẫn hồi hộp của con trai, lồng ngực người thầy giáo già dâng lên một luồng nhiệt ấm áp. Ông quay lại, nhìn thẳng vào mắt Tuấn, giọng trầm tĩnh nhưng chắc nịch: — Tốt lắm con. Suốt ba năm qua, mình làm thật, đổ mồ hôi thật, không giấu giếm đất mẹ điều gì thì hà cớ gì phải e sợ người ta về kiểm tra. Cứ chuẩn bị đón họ đàng hoàng, chu đáo.

Đúng một tuần sau, vào một buổi sáng giữa tháng Ba, triền rẫy thôn Đồi Đỏ đón tiếp đoàn chuyên gia nông nghiệp quốc tế. Chiếc xe ô tô gầm cao bám đầy bụi đỏ bazan từ từ lăn bánh qua cánh cổng rào, dừng lại dưới bóng râm rợp mát của rặng muồng đen chắn gió. Đi cùng cán bộ trạm khuyến nông tỉnh là hai chuyên gia kiểm định độc lập người nước ngoài: ông Martin, một nhà khoa học thổ nhưỡng người Bỉ với vầng trán cao và cặp kính trắng nghiêm nghị, cùng người đồng nghiệp phụ trách kiểm nghiệm dư lượng hóa chất.

Ông Diệp cùng bà Nhài đón khách bằng những bát nước chè xanh om lá gừng thơm nồng và đĩa khoai mật luộc còn bốc khói nghi ngút bên chiếc bàn gỗ mộc mạc trước hiên chòi rẫy. Không hề có những lời xã giao đãi bôi hay hoa mỹ, buổi làm việc bắt đầu ngay bằng sự minh bạch của những người làm nông chân chính. Trước sự chứng kiến của các chuyên gia, Tuấn bước tới, mở chiếc máy tính xách tay và trình chiếu toàn bộ dữ liệu nhật ký canh tác số hóa mà anh đã cần mẫn thiết lập.

Ông Diệp đứng bên cạnh, chăm chú dõi theo từng thao tác thuần thục của con trai. Trên màn hình, sơ đồ hai hécta rẫy hiện lên rành mạch theo từng đường đồng mức, phân định rõ ràng bốn phân khu với đúng 1.200 gốc tiêu. Mỗi mã định danh gắn với từng gốc cây đều liên kết với lịch sử chăm sóc tỉ mỉ đến bất ngờ: ngày tưới dịch men vi sinh bản địa IMO, liều lượng đạm cá ủ hoai, thời điểm xới nhẹ thảm phủ rơm rạ, cho tới những đợt rong tỉa cành muồng đen duy trì độ che sáng tối ưu 60%. Khi người phiên dịch truyền đạt lại các thông số, ông Martin khẽ nhướng mày thán phục, liên tục gật đầu tán thưởng trước sự chuẩn xác, khoa học và tính truy xuất nguồn gốc rành mạch của nương rẫy.

Nhưng phép thử thực sự chỉ bắt đầu khi đoàn kiểm định bước chân ra ngoài thực địa. Dưới cái nắng hanh hao của mùa khô Tây Nguyên, gió chướng từ rặng Chư Dlê Ya thổi hun hút qua từng hàng muồng đen rợp bóng, mang theo hương tiêu non cay nồng ngào ngạt. Các chuyên gia mang theo bộ dụng cụ lấy mẫu chuyên dụng bằng thép không gỉ sáng loáng, tiến hành quy trình kiểm tra độc lập vô cùng nghiêm ngặt.

Họ không lấy mẫu qua loa ở ven đường mà đi sâu vào từng ngóc ngách, chọn các điểm lấy mẫu hoàn toàn ngẫu nhiên. Ông Diệp lặng lẽ chống chiếc gậy le tre bước theo sau, quan sát tỉ mỉ từng hành động của người kiểm định. Tại một điểm trũng gần bờ suối Cạn và đặc biệt là tại gốc tiêu số bốn mươi — nơi đầu tiên phát hiện chùm rễ tơ trắng và đàn giun đất tái sinh — ông Martin dùng chiếc khoan tay chuyên dụng xoay sâu vào lòng đất bazan. Mũi khoan kim loại cắm ngập dần, xuyên qua lớp mùn xốp mềm bề mặt, xuống tận độ sâu một mét dưới lòng đất để rút lên từng lõi đất đỏ sẫm, tơi xốp và ẩm mịn.

Không dừng lại ở mẫu đất, nữ chuyên gia đi cùng còn tỉ mỉ dùng kéo vô trùng cắt lấy những chiếc lá tiêu bánh tẻ xanh dày không tì vết, hái ngẫu nhiên từng chùm hạt tiêu già chắc nịch ken dày trên thân muồng. Thậm chí, bà còn cẩn trọng bóc một mẩu vỏ mỏng trên thân cây muồng đen làm trụ sống để làm mẫu đối chứng sinh học. Từng mẫu vật đều được cho vào các túi bảo quản chuyên dụng vô trùng, hút chân không, dán tem mã vạch và kẹp chì niêm phong cẩn mật ngay trước sự chứng kiến và ký biên bản xác nhận của ông Diệp cùng Tuấn.

Hàng trăm chỉ tiêu khắt khe sẽ được đem ra mổ xẻ tại phòng thí nghiệm: từ dư lượng thuốc bảo vệ thực vật gốc clo hữu cơ, phốt pho hữu cơ, nấm đối kháng ngoại lai, cho đến hàm lượng kim loại nặng và độc tố do nấm mốc sản sinh. Một phép thử nghiệt ngã nhằm truy lùng bất kỳ một vết tích hóa chất nào, dù chỉ là một phần tỷ, đã từng ngấm vào đất đai suốt hàng chục năm thâm canh trong quá khứ.Trước khi bước lên xe rời đi, ông Martin nắm chặt bàn tay thô ráp chai sần của ông Diệp, nở nụ cười hiếm hoi đầy thiện cảm qua lời người phiên dịch: — Thưa ông Diệp, tôi đã đi kiểm định hàng trăm nông trại khắp Đông Nam Á, nhưng hiếm thấy nơi nào giữ được cấu trúc đất tơi xốp, giàu vi sinh và hệ sinh thái trụ sống cân bằng tuyệt vời như ở đây. Các mẫu thử sẽ được chuyển thẳng về phòng thí nghiệm độc lập tại Brussels để phân tích chuyên sâu. Chúng tôi rất kỳ vọng vào kết quả này.

Đoàn xe rời đi, để lại khoảng lặng mênh mông trên triền rẫy. Hai tuần lễ tiếp theo là khoảng thời gian nín thở chờ đợi đằng đẵng nhất mà ông Diệp từng trải qua. Dù ngoài mặt tỏ ra cứng cỏi, ông vẫn nhận ra những đêm Tuấn trằn trọc mất ngủ. Con trai ông thường ngồi trầm ngâm bên hiên chòi lúc canh ba, ánh mắt đăm đắm nhìn về phía những hàng tiêu thẫm đen trong bóng tối. Món nợ 600 triệu đồng như một tảng đá vô hình vẫn đè nặng lên tâm trí người trẻ tuổi, và kết quả kiểm định này chính là chiếc chìa khóa duy nhất mở ra cánh cửa sinh tử của cả gia đình.

Một buổi chiều muộn, khi hai cha con ngồi bên gốc tiêu số bốn mươi xới nhẹ lớp lá mục, khớp gối phải của ông Diệp lại nhức nhối âm ỉ báo hiệu tiết trời chuyển mùa. Thấy con trai bần thần nhìn chùm hạt già trên tay, ông Diệp khẽ vỗ vào bả vai săn chắc của Tuấn, giọng trầm ấm như lời thủ thỉ của đất rừng: — Đừng nóng ruột con à. Đất bazan này nặng nghĩa lắm. Suốt ba năm ròng, cha con mình nuôi đất bằng men vi sinh bản địa, bằng rơm rạ mục và từng giọt mồ hôi chân chính, chứ có dối gạt lừa lọc đất ngày nào đâu. Cây cỏ hấp thụ sự trong sạch của đất mẹ ắt sẽ đền đáp cho mình những hạt tiêu lành lặn nhất. Cứ vững dạ mà tin.

Tuấn nhìn cha, đôi mắt sáng lên tia nhìn kiên định, khẽ gật đầu. Lời dạy bảo mộc mạc của người cha như một dòng suối mát tưới tắm, xua tan đi nỗi âu lo phấp phỏng trong lòng con trai.

Rồi ngày định mệnh cũng đến. Đó là một buổi trưa cuối tháng Ba oi ả đến nghẹt thở. Nắng như nung trút xuống nương đồi, làm bốc lên mùi ngai ngái nồng đượm của đất ẩm và tinh dầu tiêu cay xè sống mũi. Ông Diệp và Tuấn đang ngồi nghỉ tay uống nước dưới bóng muồng thì bỗng từ phía đường liên thôn, tiếng động cơ xe máy gầm rú xé toạc không gian thanh vắng.

Chiếc xe máy cà tàng của Mai lao như bay qua cổng rẫy, cuốn theo một làn bụi đỏ mịt mù rồi phanh gấp ngay sát mép sân chòi. Chân chống chưa kịp gạt xuống, chiếc nón tai bèo tuột ra sau lưng, Mai đã bước vội xuống xe trong tình trạng thở không ra hơi, gương mặt đỏ bừng vì nắng gắt và cảm xúc trào dâng mãnh liệt.

Hai bàn tay cô run rẩy giơ cao một chiếc phong bì chuyển phát quốc tế dày dặn bọc màng chống ẩm, bên ngoài dán tem niêm phong đỏ rực cùng dòng dấu mộc nổi rõ xuất phát từ Brussels.