Chương 18: Nhật Ký Của Đất

Tuấn nín thở nhìn ngón tay thô ráp của cha cẩn thận lật giở cuống tiêu vàng úa trong lòng bàn tay. Lồng ngực anh thắt lại, nỗi âu lo như đá tảng đè nặng. Ký ức về những ngày vườn tiêu sụp đổ trong đại dịch nấm rễ năm xưa bất chợt dội về, khiến sống lưng anh lạnh toát.

— Cha… có phải nấm Phytophthora quay trở lại không cha? — Giọng Tuấn run rẩy, mắt dán chặt vào nét mặt trầm ngâm của ông Diệp.

Ông Diệp đưa cuống tiêu lên sát mũi hít nhẹ, rồi dùng móng tay tách đôi phần cuống quả teo tóp. Nhìn kỹ vết rụng dưới nắng sớm, ông ngẩng lên nhìn con trai, ánh mắt ấm áp xua tan căng thẳng: — Mặt cắt tròn nhẵn thín, khô ráo, không hề có mùi thối hay vết thâm đen mủn nước của nấm bệnh đâu con. Đây chỉ là hiện tượng rụng quả non sinh lý thôi. Mấy gốc già giáp suối Cạn này tán quá rộng, đợt hoa vừa rồi đậu chuỗi ken dày nên cây đuối sức. Tầng đất sâu chưa tích lũy đủ vi lượng hữu cơ cho rễ già hút lên nuôi hạt.

Vừa lúc đó, kỹ sư Mai bước thoăn thoắt qua thảm cỏ tới bồn tiêu, trên tay xách máy đo độ ẩm và hộp dụng cụ lấy mẫu đất. Nhìn những chuỗi hạt non vương vãi, Mai lập tức quỳ xuống cạnh Tuấn, cắm que thử sâu vào tầng đất quanh chùm rễ tơ.

— Anh Tuấn đừng quá lo! — Mai quan sát dải giấy thử rồi cất giọng trấn an. — Đúng như chú Diệp phán đoán, đất quanh gốc già này vi sinh rất tốt, nhưng cây đang thiếu hụt kali hữu cơ và khoáng trung vi lượng như bo, kẽm, magie khi nuôi hạt. Nếu không bổ sung dinh dưỡng sinh học kịp thời, các đốt cành sẽ tự rụng chuỗi để tự vệ.

Tuấn khẽ thở phào, nhưng sự sốt ruột vẫn hiện rõ: — Giờ mình phải xử lý thế nào hả Mai? Có cách nào chặn đứng hiện tượng này không?

Mai ngước lên, đôi mắt sáng lấp lánh sự tự tin: — Tuyệt đối không dùng phân hóa học kích rễ vì sẽ làm chết hệ vi sinh bản địa vừa gầy dựng. Em đề xuất dùng dung dịch đạm cá nước ngọt ủ men IMO, phối trộn cùng nước ngâm tro trấu hun và xơ dừa hoai mục. Tro trấu và xơ dừa rất giàu kali hữu cơ tự nhiên, còn đạm cá thủy phân sẽ cung cấp axit amin cùng khoáng chất giúp cuống tiêu dai chắc, hạt nhanh ngậm sữa.

Nghe Mai giải thích cặn kẽ, Tuấn không chần chừ thêm một giây. Anh đứng phắt dậy, xắn cao tay áo chàm: — Dưới bể ủ anh với cha đã ngâm sẵn mẻ cá mương suối Cạn với mật rỉ đường từ tháng trước. Để anh đi lấy tro trấu hun về phối trộn ngay!

Suốt buổi sáng hôm ấy, dưới sự hướng dẫn của Mai và kinh nghiệm của cha, Tuấn tự tay đảo đều thùng ủ đạm cá. Lớp men vi sinh IMO4 vàng óng, thơm mùi đường mật và men rượu bốc lên ngùn ngụt, xua tan hoàn toàn mùi tanh tưởi ban đầu. Anh hòa nước ngâm tro trấu cùng dịch đạm cá theo đúng tỷ lệ, rồi cùng cha gánh từng thùng nước dinh dưỡng sinh học tưới đẫm quanh hình chiếu tán lá của các gốc tiêu già.

Hiệu quả đến nhanh ngoài mong đợi. Chỉ sau một tuần được tiếp sức, hiện tượng rụng chuỗi non tại vạt tiêu sát suối Cạn chấm dứt hẳn. Từng chùm quả xanh biếc còn lại trên cành bắt đầu căng mọng, cuống bám chặt đanh vào đốt thân, không còn dấu hiệu teo vàng.

Nhìn những gié tiêu non đứng vững dưới nắng sớm, trong lòng Tuấn nảy ra một trăn trở mới. Rẫy nhà rộng hai hécta với đúng 1.200 gốc tiêu trồng xen trên trụ sống muồng đen, mỗi khoảnh đất lại có độ ẩm và nhu cầu dinh dưỡng khác nhau. Nếu chỉ ghi chép rời rạc vài dòng vào cuốn sổ tay cũ của cha, sẽ rất dễ bỏ sót hoặc nhầm lẫn lịch trình chăm sóc.

Tối hôm đó, dưới ánh đèn nhà rẫy, Tuấn mở chiếc máy tính xách tay cũ từng mang từ thành phố về. Anh cài phần mềm nhật ký nông hộ chuyên dụng trên điện thoại thông minh rồi đồng bộ hóa toàn bộ dữ liệu lên máy tính. Tuấn bắt đầu vẽ sơ đồ kỹ thuật số của hai hécta rẫy, phân chia thành bốn phân khu rõ ràng theo đường đồng mức.

Từng cây muồng đen làm trụ sống và gốc tiêu tương ứng được anh lập mã định danh chi tiết, từ gốc số 1 cho tới gốc số 1.200. Tuấn ngồi gõ bàn phím, tỉ mỉ nhập từng số liệu: ngày tưới mẻ men vi sinh IMO, lượng đạm cá bổ sung, ngày xới nhẹ rơm rạ phủ gốc, lịch cắt tỉa cành la cành vượt của cây muồng đen che bóng, cùng chỉ số phát triển chiều dài chuỗi tiêu.Mỗi khi ghi xong một lô, anh lại mở cuốn sổ tay nông học sờn gáy của cha ra đối chiếu. Những dòng chữ mực tím nắn nót của ông Diệp ghi lại quy luật thời tiết, hướng gió chướng rặng Chư Dlê Ya và chu kỳ tuần hoàn của đất mẹ suốt mấy chục năm qua được Tuấn chuyển hóa thành các biểu đồ cột và sơ đồ theo dõi trực quan.

Một bàn tay ấm áp, thô ráp bỗng khẽ đặt lên vai Tuấn. Anh giật mình ngước lên, thấy cha đã đứng bên cạnh tự lúc nào. Ông Diệp đeo cặp kính lão gọng đồi mồi, ánh mắt chăm chú nhìn vào màn hình máy tính đang hiển thị những chấm xanh đại diện cho 1.200 gốc tiêu trên triền rẫy thôn Đồi Đỏ.

— Cha chưa ngủ ạ? — Tuấn khẽ hỏi, toan kéo ghế cho cha ngồi.

Ông Diệp xua tay, mỉm cười hiền hậu. Đôi mắt sau tròng kính lão của người thầy giáo già ánh lên niềm xúc động sâu lắng: — Cha thấy phòng con còn sáng đèn nên sang xem. Con làm việc này hay lắm Tuấn à. Trước đây cha chỉ biết ghi chép bằng trí nhớ với cuốn sổ tay bìa cứng, nhiều lúc trở trời đau khớp gối là quên trước quên sau. Nay con đưa máy tính, điện thoại vào quản lý rẫy rành mạch thế này, đất đai cây cối như có thêm một cuốn khai sinh rõ ràng.

Tuấn nhìn cha, giọng anh chùng xuống đầy chân thành: — Con chỉ gom góp lại những kinh nghiệm quý báu mà cả đời cha đúc kết thôi cha. Đất có ngôn ngữ của đất, công nghệ chỉ là công cụ giúp con đọc hiểu và chăm sóc mảnh vườn của gia đình mình một cách chuẩn xác nhất.

Ông Diệp gật đầu, vỗ nhẹ lên vai con trai. Khoảnh khắc ấy, nhìn khóe mắt cha rưng rưng niềm tin cậy, Tuấn cảm nhận sâu sắc sợi dây gắn kết giữa hai cha con: kinh nghiệm làm rẫy thuận tự nhiên của người cha từng trải đã hòa quyện trọn vẹn với tư duy hiện đại, tác phong chuyên nghiệp của người con trẻ tuổi.

Nhờ nguồn dinh dưỡng sinh học dồi dào được theo dõi sát sao từng ngày, cả vườn tiêu bước vào giai đoạn bứt phá mãnh liệt. Dưới những tán muồng đen xanh ngắt được tỉa thưa đón nắng sớm, từng chùm tiêu trĩu trịt lớn nhanh như thổi. Hạt tiêu tròn xoe, bóng bẩy như những hạt ngọc ken đặc vào nhau, bóp thử thấy hạt đã vào chắc nịch, phủ kín các trụ muồng đen từ gốc lên đến tận ngọn. Hương tinh dầu cay nồng đặc trưng của hạt tiêu bắt đầu tỏa ngát cả một vùng đồi, quyện với mùi ngai ngái của đất mùn ẩm tạo nên một phong vị ngọt ngào, tràn trề nhựa sống.

Vào một buổi sáng đầu tháng Ba, khi Tuấn đang cùng cha kiểm tra bồn tiêu số bốn mươi thì tiếng còi xe máy quen thuộc lại lanh lảnh vang lên ngoài cổng rẫy. Kỹ sư Mai dựng vội chiếc xe máy dưới bóng muồng, chiếc nón tai bèo còn vương bụi đỏ bazan, gương mặt rạng ngời niềm hân hoan tột cùng.

— Chú Diệp ơi! Anh Tuấn ơi! — Mai vừa chạy lên dốc vừa cất tiếng reo vui. — Tin đại thắng rồi!

Tuấn buông cành tiêu xuống, bước nhanh ra đón: — Có chuyện gì mà em mừng dữ vậy Mai?

Mai th* d*c, hai má đỏ bừng vì chạy vội, đôi mắt long lanh sáng rực. Cô giơ cao tập hồ sơ dày cộp trên tay: — Tổ chức chứng nhận nông sản hữu cơ quốc tế đã chấp thuận toàn bộ dữ liệu nhật ký canh tác số hóa mà anh Tuấn lập! Họ thông báo đúng tuần tới, một đoàn chuyên gia kiểm định độc lập sẽ trực tiếp về rẫy nhà mình để khoan lấy mẫu đất, cắt mẫu lá và hái ngẫu nhiên các chùm hạt già kiểm nghiệm hàng trăm chỉ tiêu dư lượng hóa chất khắt khe! Nếu vượt qua, vườn tiêu nhà mình sẽ chính thức đạt chuẩn hữu cơ quốc tế!

Nghe từng lời Mai nói, tim Tuấn đập thình thịch trong lồng ngực. Anh quay sang nhìn cha. Ông Diệp đứng lặng giữa vườn tiêu ngút ngàn, đôi bàn tay gầy gò khẽ siết chặt lấy thân cây muồng đen vững chãi, ánh mắt nhìn về phía rặng Chư Dlê Ya ngập tràn niềm tin son sắt vào một ngày mở hội trên nương đồi.