Chương 17: Hương Hoa Đất Rừng

Tháng Hai gõ cửa nương đồi bằng những dải sương mỏng manh vắt ngang rặng Chư Dlê Ya. Đứng trên đỉnh dốc thoai thoải của hai hécta rẫy, ông Diệp chống hờ cây gậy le tre xuống nền đất xốp mềm, hít sâu luồng khí trời ban mai vào lồng ngực. Không khí buổi sớm trong vắt, thơm nồng vị cay ngai ngái ấm sực đặc trưng của hồ tiêu quyện chặt với mùi lá mục ngọt lành của lớp mùn đất bazan.

Trước mắt người thầy giáo già, hơn một nghìn hai trăm trụ muồng đen đã vươn cao xanh ngắt, cành lá đan cài thành vòm che mát rượi. Dọc theo những thân gỗ sống vững chãi, từng dây tiêu bánh tẻ mập mạp bám chặt bằng những chùm rễ tơ, từ các nách cành đồng loạt buông rủ hàng vạn chuỗi gié hoa li ti. Những chấm nh** h** màu trắng ngà hé nở dưới sương mai, mềm mại như dải lụa buông lơi trong gió sớm. Ngọn gió xuân nhè nhẹ thổi qua triền dốc làm lay động từng chuỗi gié, dịu dàng phát tán lớp phấn mịn màng để hoa thụ phấn tự nhiên. Hương hoa nồng ấm vừa lan tỏa, từng đàn ong rừng từ phía đại ngàn Chư Dlê Ya đã rộn rã kéo về. Tiếng vo ve cần mẫn của bầy ong vờn quanh tán muồng và thảm hoa cỏ lạc rực vàng dệt nên khúc ca râm ran khắp sườn đồi, báo hiệu nhựa sống của đất mẹ đang trào dâng mãnh liệt.

Nắng mùa khô bắt đầu đổ lửa xuống thung lũng Ea Drơng. Nhưng khi tràn qua hai hécta rẫy, luồng nhiệt gay gắt lập tức bị tầng tán muồng đen phân tán thành từng vệt bóng râm dìu dịu, giữ trọn độ ẩm cần thiết cho bộ rễ tiêu tơ đang độ sung mãn.

— Cha ơi, con mài xong mấy chiếc kéo cán dài rồi đây! — Tiếng Tuấn vang lên từ đầu hàng tiêu số mười.

Con trai ông bước tới, vai vác ba chiếc kéo chuyên dụng, mồ hôi lấm tấm trên trán nhưng ánh mắt sáng rỡ vẻ tự tin. Dáng dấp thư sinh thị thành ngày nào đã hoàn toàn nhường chỗ cho tấm lưng vạm vỡ, nước da rám nắng đượm màu bazan và bước chân thoăn thoắt vững vàng.

Ông Diệp đỡ lấy một cây kéo, mỉm cười dặn dò: — Mùa này nắng hạn khốc liệt, muồng đen che mát cho tiêu rất tốt nhưng nếu để tán rậm quá thì tiêu lại thiếu sáng quang hợp. Hôm nay hai cha con mình phải rong tỉa cẩn thận nghe con.

Tuấn gật đầu tiếp lời: — Dạ, con nhớ rồi. Nhưng tỉa cành la với cành vượt thế nào cho chuẩn tỷ lệ hả cha?

Chỉ tay lên vòm muồng cao hơn ba mét, ông Diệp từ tốn giảng giải: — Cành la mọc sà xuống thấp ngang tầm mắt vừa cản thông gió, vừa dễ tích tụ mầm mống nấm bệnh, con phải cắt sát nách thân gỗ. Còn cành vượt đâm thẳng đứng tranh chấp ánh sáng, mình phải bấm bớt để khống chế chiều cao. Con nhìn xem, tỉa sao cho tán muồng thưa ra, ánh nắng sớm rọi xuống tán tiêu đan xen từng đốm sáng đều đặn, duy trì độ che sáng tối ưu khoảng sáu mươi phần trăm là vừa khéo. Tiêu vừa đủ nắng để quang hợp nuôi hoa, mà rễ lại không bị nắng hun khô rát.

Nói đoạn, ông Diệp nâng cán kéo, chuẩn xác bấm đứt một nhánh muồng vươn dài che khuất gié hoa bên dưới. Tuấn chăm chú dõi theo rồi bắt tay vào việc. Lưỡi kéo sắc ngọt vang lên những tiếng “tách, tách” giòn giã. Từng nhánh cành la, chồi vượt rơi xuống liền được Tuấn dùng chân gạt gọn vào bồn làm lớp phủ sinh khối giữ ẩm. Hai cha con nhịp nhàng di chuyển qua từng hàng trụ sống, mở ra những vòm cây thông thoáng đón ánh nắng mai chan hòa.

Đến khi mặt trời đứng bóng, lưng áo hai cha con đã ướt đẫm mồ hôi. Đúng lúc ấy, tiếng gọi ấm áp quen thuộc vọng lại từ lối mòn ven suối Cạn: — Ông nó ơi! Tuấn ơi! Nghỉ tay vào uống miếng nước chè cho đỡ khát nào!

Bà Nhài đội chiếc nón lá cũ, vai gầy lắc lư theo nhịp bước của chiếc gùi tre đan. Tuấn vội buông kéo, chạy lại đỡ lấy chiếc gùi trên lưng mẹ, cười tươi: — Mẹ mang gì thơm nức mũi thế này ạ?

Bà Nhài âu yếm quệt mồ hôi bên thái dương con: — Mẹ luộc nồi bắp nếp với mấy củ khoai mật vừa dỡ dưới chân rẫy, thêm ấm nước chè xanh om lá gừng giải nhiệt cho hai cha con đây.

Ba người quây quần trên tấm bạt trải dưới bóng muồng mát rượi cạnh gốc tiêu số bốn mươi. Ông Diệp đón lấy bát nước chè xanh sóng sánh từ tay vợ, nhấp một ngụm ấm nồng, vị ngọt chát nơi cổ họng xua tan đi cơn mỏi mệt. Tuấn bẻ đôi bắp nếp còn bốc khói, đưa phần lớn hơn cho mẹ rồi vừa nhai vừa tấm tắc khen ngọt. Nhìn cảnh vợ con sum vầy, tiếng cười giòn giã vang lên xua tan đi những năm tháng nhọc nhằn từng đè nặng lên mái nhà tranh, lòng ông Diệp dâng lên niềm xúc động khôn nguôi. Đất lành đã thật sự chở che và hàn gắn gia đình ông.Đang lúc cả nhà rôm rả chuyện trò, tiếng còi xe máy “bíp bíp” lanh lảnh vang lên ngoài cổng rẫy. Kỹ sư Mai trong bộ áo bảo hộ màu xanh rêu, chiếc nón tai bèo cột nghiêng bên hông, hăm hở bước vào, trên tay xách khay mẫu đất và kính lúp chuyên dụng.

— Cháu chào chú Diệp, thím Nhài và anh Tuấn! — Mai cất tiếng chào giòn tan, nét mặt rạng rỡ.

Ông Diệp mỉm cười đón lấy chiếc ba lô trên vai cô kỹ sư trẻ: — Cháu Mai đấy à. Mau vào uống bát nước chè xanh cho mát. Kết quả kiểm tra mẫu đất đợt này thế nào rồi cháu?

Mai ngồi xuống bên bà Nhài, uống một ngụm chè rồi hào hứng mở sổ ghi chép: — Tin mừng chú ơi! Cháu vừa đo lại các chỉ số thổ nhưỡng của hai hécta rẫy. Nhờ lớp cỏ giữ ẩm kết hợp dịch ủ vi sinh IMO hai chú cháu kiên trì tưới suốt năm qua, độ mùn của đất đã tăng gấp đôi. Đặc biệt hơn cả, hệ sinh thái vườn tiêu nhà mình đã đạt đến trạng thái cân bằng tự nhiên hoàn hảo rồi ạ!

Nói đoạn, Mai dẫn hai cha con lại gốc tiêu gần nhất. Cô dùng nhíp khẽ lật mặt dưới phiến lá dày, đưa kính lúp cho ông Diệp: — Chú nhìn xem, ở mặt dưới lá xuất hiện rất nhiều bọ rùa đỏ và nhện bắt mồi. Phía trên cành muồng, đàn kiến vàng đã kéo về làm tổ ken đặc. Các loài thiên địch này đang tự tìm diệt rệp sáp, bọ xít lưới và sâu non gây hại. Từ nay, vườn tiêu nhà mình hoàn toàn có thể tự bảo vệ mà không cần can thiệp một giọt thuốc trừ sâu hóa học nào nữa!

Ông Diệp ghé mắt qua tròng kính lão, nhìn thấy những chú bọ rùa tròn trĩnh màu đỏ cam đang cần mẫn ăn rệp non trên kẽ lá. Tuấn đứng bên cạnh siết chặt tay, khẽ reo lên mừng rỡ. Lời khẳng định của Mai như một bảo chứng vững vàng cho con đường canh nông thuận tự nhiên mà cha con ông đã kiên định dấn bước giữa muôn vàn gian nan.

Mùa hoa tiêu rực rỡ khép lại vào cuối tháng Hai. Những chấm nhụy trắng ngà khô rụng xuống mặt đất mùn, nhường chỗ cho các chuỗi quả non bắt đầu tượng hình. Dọc theo những thân muồng thẳng tắp, từng chuỗi hạt tròn xoe, xanh biếc đan dày đặc như những chuỗi ngọc bích buông dài lấp lánh dưới nắng sớm. Nhìn nương rẫy trĩu cành đầy hứa hẹn, ông Diệp trào dâng niềm hy vọng về một vụ mùa bội thu sau bao ngày trông đợi.

Thế nhưng, sáng hôm ấy, khi ông Diệp đang gom dọn cỏ khô thì Tuấn từ phía triền dốc cất tiếng gọi thất thanh: — Cha ơi! Cha qua đây xem mau!

Nhận ra sự hoảng hốt trong giọng con, ông Diệp vội chống gậy bước nhanh về phía hàng tiêu cổ thụ giáp bờ suối Cạn. Tuấn đang đứng chôn chân bên một gốc tiêu già, gương mặt tái nhợt, đôi bàn tay run rẩy nâng một vốc đất dưới bồn.

— Có chuyện gì thế con? — Ông Diệp hỏi dồn, tim thắt lại.

Tuấn chìa bàn tay ra trước mặt cha. Nằm gọn trong lòng bàn tay con trai là hàng chục chuỗi tiêu non vừa tượng hạt đã chuyển sang màu vàng úa, cuống teo tóp và rụng trơ trọi.

— Ở mấy gốc già góc này, chuỗi non rụng la liệt xuống gốc rồi cha ơi! — Giọng Tuấn nghẹn lại, đầy vẻ âu lo. — Có phải rễ lại bị bệnh rồi không cha?

Ông Diệp quỳ xuống, nhặt một cuống tiêu rụng lên quan sát kỹ dưới ánh mặt trời. Vết rụng nhẵn thín, cuống quả teo vàng nhưng không có vết thâm đen hay mùi ủng thối của nấm bệnh. Bằng linh cảm và tri thức của một giáo viên sinh học giàu kinh nghiệm, ông Diệp khẽ thở phào rồi nhíu mày trầm ngâm. Cây tiêu không bị nấm bệnh, nhưng hiện tượng rụng chuỗi sinh lý do thiếu hụt vi lượng hữu cơ đột ngột khi bước vào giai đoạn nuôi hạt non đang đặt ra một bài toán hóc búa cho hai cha con.