Chương 15: Nước Mắt Trên Nền Đất Chết

Tiếng gào khóc xé toạc màn sương sớm khiến ông Diệp giật thót người. Khớp gối phải vừa ngơi cơn buốt lạnh bỗng nhói lên một nhịp. Không chần chừ, ông với lấy cây gậy le tre tựa bên vách nứa, bước nhanh xuống thềm chòi rẫy.

Tuấn chạy trước vài bước liền dừng lại, quay sang đỡ lấy cánh tay cha — Cha, bên rẫy chú Bảy có chuyện chẳng lành rồi!

— Đi mau sang xem sao, con! — Ông Diệp gật đầu, siết chặt thân gậy bước đi tập tễnh nhưng gấp gáp.

Hai cha con băng qua vạt muồng đen chắn gió đang đẫm sương đêm, men theo lối mòn dẫn sang hàng rào ranh giới. Càng đến gần bờ ranh, luồng không khí thanh sạch của đất ẩm bên rẫy nhà ông dần bị lấn át bởi thứ mùi nồng nặc, cay xè đến lợm giọng.

Qua khỏi rặng dâm bụt ngăn ranh, quang cảnh đồi rẫy nhà ông Bảy Thọ hiện ra trơ trọi khiến bước chân ông Diệp sững lại.

Mới chiều qua, vườn tiêu hai hécta với hơn một nghìn trụ bê tông của ông Bảy vẫn còn gượng ép giữ được vòm lá xanh giả tạo nhờ bón thúc đạm hạt và xịt đẫm phân bón lá cực mạnh. Thế nhưng sau đêm mưa lũ, cả khu vườn như vừa trải qua một trận hủy diệt.

Do nhiều năm lạm dụng thuốc trừ cỏ làm sạch bóng mặt đất, tầng đất bazan bên ấy hoàn toàn trơ trụi, không có lấy một cọng cỏ dại đan rễ níu giữ. Nước lũ từ triền cao đổ dồn xuống đã xé toạc tầng đất mặt, khoét thành những rãnh sâu hoắm, nham nhở. Toàn bộ lớp đất màu mỡ trôi tuột xuống lòng suối Cạn, chỉ còn trơ sỏi đá và vệt bùn quánh độc hại.

Hơn một nghìn gốc tiêu rụng trơ trụi cuống lá, chỉ còn lại những cọc bê tông xám xịt đứng giữa trời. Lá tiêu rụng tơi bời, kết thành từng mảng vàng ủng lẫn đen sì thối rữa dưới chân trụ. Mùi hóa chất hăng nồng của thuốc trị nấm nồng độ cao dồn ứ sau mưa dầm quyện với mùi rễ thối ủng bốc lên cay xè, làm rát bỏng cổ họng.

Ở khoảnh trũng thấp nhất triền đồi, nơi dòng nước độc tụ lại thành vũng lầy, một bóng người đang quỳ sụp.

Ông Bảy Thọ đầu trần, chiếc áo chàm rách vai ướt sũng dính bết vào lưng. Hai bàn tay thô kệch vục sâu vào lớp bùn nhão nhoét đầy hóa chất, vơ vội từng chùm rễ tiêu đưa lên sát mắt. Nhưng rễ tiêu vừa chạm tay đã mủn nát, đen ngòm như sợi bún thiu, tuột lọt qua kẽ ngón tay bê bết bùn.

— Trời đất ơi! Tiêu của tôi… Tiêu chết sạch rồi!

Tiếng khóc rống nghẹn ngào, khản đặc vỡ vụn giữa đồi vắng. Người đàn ông năm mươi lăm tuổi vốn nổi tiếng ăn to nói lớn khắp vùng Ea Drơng giờ đây gục đầu sát vũng bùn lầy, hai vai co giật dữ dội. Toàn bộ vốn liếng chắt chiu cả đời cùng khoản nợ đại lý phân thuốc ngót nghét một tỷ đồng đều trông chờ vào vụ tiêu này, nay bỗng chốc tan thành mây khói.

Thấy ông Bảy quỵ ngã trong vũng nước độc, Tuấn toan bước xuống nhưng ông Diệp kịp cản lại — Cẩn thận mép rãnh trơn trượt, con, thuốc hóa học bên đó đang bốc độc đấy!

Ông Diệp chống vững cây gậy le tre, thận trọng bước men theo bờ dốc. Đến bên người hàng xóm, ông cúi xuống đỡ lấy nách ông Bảy — Chú Bảy, đứng lên đi chú Bảy! Cứ ngồi ngâm dưới vũng hóa chất này thì đổ bệnh mất thôi!

Nghe tiếng ông Diệp, ông Bảy Thọ ngước gương mặt méo mó lên. Nước da đỏ au vì nắng gió nay xám xịt như tro tàn. Nước mắt hòa lẫn bùn non chảy ròng ròng trên gò má hốc hác.— Thầy Diệp ơi… — Giọng ông Bảy run lẩy bẩy, hai bàn tay cáu bẩn bám chặt lấy cánh tay ông Diệp — Tiêu chết hết sạch rồi thầy ơi… Tôi dại quá! Thấy mấy gốc chớm đốm nấm, tôi sợ lây nên mua thuốc diệt nấm cực mạnh về pha đậm đặc gấp ba lần rồi xịt đẫm từ đọt xuống rễ. Cứ tưởng thuốc xịn thì chặn được nấm… Ai ngờ đất chai cứng không thấm nổi, nước lũ dồn thuốc ứ quanh bồn làm cháy rễ non… Giờ rễ thối đen sì thế này, tôi lấy gì trả nợ ngân hàng với đại lý đây trời ơi!

Từng lời than khóc như xé ruột gan. Ông Diệp siết nhẹ tay người bạn láng giềng, bảo Tuấn cùng đỡ ông Bảy bước lên bờ đất khô ráo cạnh hàng ranh.

Tuấn gỡ chiếc khăn rằn vắt ngang vai đưa cho ông Bảy — Chú lau mặt mũi đi chú, đừng ngồi dưới đó nữa.

Ông Bảy đón lấy chiếc khăn bằng đôi tay run rẩy, quẹt vội lớp bùn bết dính trên trán. Trong cơn bàng hoàng, ánh mắt ông vô tình nhìn sang bên kia hàng rào ranh giới.

Bên rẫy nhà ông Diệp, hai hécta tiêu vẫn sừng sững, xanh ngăn ngắt dưới ánh ban mai vừa rạng qua rặng Chư Dlê Ya. Không có lấy một mảng đất nào bị xói lở. Mạng lưới rãnh thoát nước sinh học uốn lượn theo đường đồng mức đã dẫn trọn vẹn nước lũ thừa chảy êm ả về lòng suối Cạn. Thảm cỏ dại mọc dày đan rễ chằng chịt giữ đất, còn hàng ngàn cây muồng đen vươn thẳng tắp, tán lá tầng trên chia nhỏ hạt mưa hung bạo. Hơn một nghìn hai trăm gốc tiêu bám vào thân muồng vẫn tươi tắn, những đọt non mơn mởn đẫm sương sớm khẽ lay động trong gió mát.

Sự tương phản khắc nghiệt giữa hai mảnh đồi nằm sát vách nhau khiến ông Bảy Thọ chết lặng.

Mới cách đây vài tháng, chính ông từng đứng bên bờ rào này cười nhạo ông Diệp là “ông giáo lẩm cẩm”, chê bai Tuấn “ở phố về rẫy làm trò hề” khi thấy hai cha con nhổ cỏ rồi lại nuôi cỏ, cắt lá ủ men vi sinh bón cho đất. Khi ấy, ông Bảy tự hào khoe những bao phân hóa học đắt tiền và những bình thuốc trừ cỏ xịt đâu chết đấy.

Giờ đây, nhìn nền đất bazan của mình bị bóc lột đến trơ sỏi đá còn vườn rẫy thuận tự nhiên của người bạn già vẫn vững vàng qua bão giông, ông Bảy đấm ngực thùm thụp, nghẹn ngào trong tiếng nấc — Tôi có mắt như mù… Tôi tham lam bóc lột đất đai, đổ bao nhiêu thuốc độc xuống đất mẹ để mong hái quả ngọt… Đất bị tôi g**t ch*t rồi, giờ nó quay lại trừng phạt tôi… Thầy Diệp ơi, tôi sai rồi!

Khóe mắt ông Diệp cay xè trước sự ân hận muộn màng của người hàng xóm. Ông vỗ nhẹ lên vai ông Bảy, giọng trầm ấm đượm vẻ xót xa — Đất bazan hiền hòa nhưng cũng biết đau chú Bảy à. Đất có sống thì cây mới sống được. Chú ép nó gánh quá nhiều hóa chất, vi sinh vật chết hết thì rễ cây lấy gì nương tựa… Nhưng người còn thì của còn, chú đừng nghĩ quẩn. Qua cơn bĩ cực này rồi cha con tôi sẽ cùng chú tìm cách hồi sinh lại mảnh đất.

Ông Bảy gục đầu vào vai ông Diệp, bật khóc nức nở như một đứa trẻ.

Đợi ông Bảy nguôi bớt cơn xúc động, ông Diệp bảo Tuấn dìu người hàng xóm về căn chòi của mình để thay quần áo khô và uống bát nước chè xanh ấm bụng.

Thế nhưng, khi ba người vừa bước lên mép thềm nứa, từ chiếc đài bán dẫn chạy pin cũ kỹ đặt trên nóc hòm gỗ bỗng vang lên chuỗi âm thanh tút tút gấp gáp. Tiếng rè rè của sóng ngắn nhanh chóng nhường chỗ cho giọng phát thanh viên vang lên dồn dập “Thông báo khẩn cấp từ Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Tây Nguyên: Hồi bốn giờ sáng nay, sau khi quét qua vùng biển Nam Trung Bộ, bão số 4 đã đột ngột chuyển hướng, di chuyển sâu vào đất liền với sức gió vùng gần tâm bão giật cấp 10. Dự báo trong chiều tối nay tâm bão sẽ càn quét trực tiếp qua địa bàn tỉnh Đắk Lắk, trọng tâm đổ bộ vào các huyện Cư M'gar và Buôn Đôn. Toàn thể bà con nhân dân khẩn cấp chằng chống nhà cửa, gia cố rẫy vườn trước khi cuồng phong ập đến…”

Bản tin dự báo thời tiết khẩn như một hồi chuông báo động xé tan không khí ảm đạm trong gian chòi.

Ông Diệp đứng sững lại, bàn tay gầy guộc siết chặt lấy thân gậy le tre. Khớp gối phải lại nhói lên một cơn đau báo hiệu thời tiết dữ dội. Ông đưa mắt nhìn về phía rặng Chư Dlê Ya, nơi những đám mây đen vần vũ như đàn ngựa ô đang cuồn cuộn kéo tới từ phía chân trời. Cơn giông gió đêm qua mới chỉ là phát súng mở màn, thử thách thực sự đối với hai hécta rẫy tiêu vẫn còn đang rình rập ngay trước mắt.