Chương 8: Từng Microlit Sự Sống

Tiếng rít xé tai từ bồn phản ứng vừa dội lên, dòng dung dịch màu hổ phách đã bắt đầu phụt mạnh qua khe hở của chiếc gioăng cao su bục vỡ. Nhã Uyên tái mặt, hoảng hốt đưa hai tay định chụp lấy thân van đang rung bần bật trong luồng hơi áp suất.

“Đứng lùi lại! Không được chạm tay trần!”

Giáo sư Sử Cẩm Vân quát dứt khoát. Dù khớp gối nhức buốt vì cơn gió chướng thổi thốc từ sông Tiền qua ô cửa thông gió, thân hình gầy guộc của bà vẫn lao tới nhanh như một cánh cung bật nảy. Cây gậy bằng gỗ ổi tiện bóng loáng trên tay bà phóng thẳng về phía trước. Đầu gậy tròn nhẵn, rắn chắc chuẩn xác th*c m*nh vào lẫy hãm của chốt then, đè sấn lên khớp xoay kim loại đang tuột ren.

Một tiếng “cạch” đanh gọn vang lên. Đầu gậy tì chặt miệng xả, chặn đứng đà bung toác của nắp bồn.

“Uyên, vặn van phụ lưu hồi số hai về hướng âm! Xả áp khoang trên ngay!” Giọng bà già tám mươi lăm tuổi trầm rền, đĩnh đạc lạ thường giữa tiếng rít hỗn loạn.

Nhã Uyên sực tỉnh, vội vã lao sang bên sườn bồn chứa, gạt mạnh cần xả phụ lưu. Áp kế lập tức hạ dần từ vạch đỏ về mức cân bằng. Dòng dung dịch hổ phách ngừng trào, chỉ còn vài giọt đọng lại tí tách trên mũi gậy gỗ.

Sau khi cùng hai thanh niên xóm cù lao kê chiếc bình thủy tinh vô trùng lớn hứng trọn lượng dịch rớt xuống, Tấn Lợi vội dặn họ ở lại phụ việc rồi tức tốc quay về chốt trực để canh giữ khu chuồng rắn. Nhã Uyên quệt vội vệt mồ hôi lạnh túa ra trán, giọng vẫn chưa hết run “May quá cô ơi… Lượng kháng thể F(ab')2 trong bồn vẫn giữ được hơn chín mươi phần trăm. Nếu chậm vài giây nữa thì áp lực đã hất tung nắp xả rồi.”

Bà Vân thu gậy lại, hơi thở khẽ dồn dập. Bà kín đáo đưa tay ấn nhẹ vào lồng ngực trái, nơi cơn nhói buốt của chứng suy tim vừa râm ran cắn nhức sau cú rướn người bất ngờ. Nuốt khan một ngụm khí lạnh làm dịu lồng ngực, đôi mắt sau tròng kính lão của bà vẫn sáng quắc, nghiêm nghị nhìn người học trò út “Làm nghiên cứu độc học, hoảng loạn là tự sát. Giờ là lúc chạy đua để loại bỏ muối dư và đoạn Fc tự do. Cột sắc ký lọc gel đã cân bằng xong chưa?”

“Dạ, đã xong đệm phốtphát, cột đã ổn định ạ.”

Bà Vân gật đầu, bước tới bên giá đỡ cột sắc ký dài bằng thủy tinh trong suốt. Bà cởi áo khoác ngoài, để lộ cánh tay gầy guộc chằng chịt những vết sẹo mờ năm tháng. Tự tay bà cầm lấy cây pipet tự động vi lượng, nhẹ nhàng gắn đầu côn nhựa vô trùng.

“Con nhìn cho kỹ,” bà Vân hạ giọng, từng lời rành rọt như khắc vào tâm khảm người nghe. “Nạp mẫu vào cột gel là nghệ thuật của sự kiên nhẫn. Đầu tip phải áp sát thành trong của cột ở góc nghiêng bốn mươi lăm độ, cách bề mặt hạt gel đúng một milimét. Không được để bọt khí lọt vào, không được rung tay làm xáo trộn lớp hạt đệm. Từng microlit dung dịch đi qua đây là từng microlit sự sống của bà con nghèo.”

Ngón tay cái gầy guộc của bà ấn piston nhẹ nhàng, đều đặn đến mức máy móc tinh xảo cũng khó lòng bì kịp. Dải dung dịch màu hổ phách từ từ trải đều thành một lớp mỏng tang, phẳng lặng như mặt nước hồ trên đỉnh cột gel. Bốn mươi năm kinh nghiệm thực nghiệm của người viện trưởng tiền nhiệm kết tinh trọn vẹn trong thao tác khoan thai, chuẩn xác đến tuyệt đối ấy.

Nhìn đôi mắt đỏ hoe vì xúc động của người học trò út đang nín thở dõi theo, bà Vân hiểu đứa con tinh thần này đã thấu cảm trọn vẹn sự trao truyền và tấm lòng bà gửi gắm.

Đúng lúc giọt dịch đầu tiên bắt đầu nhỏ đều đặn qua phễu thu mẫu, cánh cửa phòng lab đột ngột bật mở. Bác sĩ Trịnh Văn Hùng xuất hiện trong bộ áo xanh phòng mổ sờn mép, khẩu trang y tế kéo trễ xuống cằm, hơi thở dồn dập “Cô Vân! Tình hình bên Khoa Cấp cứu nguy ngập lắm rồi!”

Bà Vân ngẩng lên, nét mặt thoáng nghiêm lại: “Bao nhiêu ca rồi anh Hùng?”

“Từ nửa đêm tới giờ thêm chín ca nữa từ các cồn bãi dồn về, phần lớn là người làm vườn bị rắn cạp nia và rắn chàm quạp đớp khi chạy lũ. Thuốc ngoại ba mươi sáu triệu đồng thì thân nhân chỉ biết ôm nhau khóc lạy, còn kho thuốc nội địa một triệu hai thì vẫn bị niêm phong. Cháu phải cho đặt nội khí quản bóp bóng cầm cự, nhưng máy thở của bệnh viện tỉnh có hạn, trụ không quá trưa nay đâu cô!”

“Bảo anh em ráng giữ bệnh nhân,” ánh mắt bà Vân đanh thép, ngón tay chỉ về phía cột lọc gel đang róc rách chảy. “Mẻ F(ab')2 tinh sạch này đang thu gom những phân đoạn cuối cùng. Chỉ cần xong bước thẩm tách và vô trùng, tôi sẽ đích thân mang sang bệnh viện!”Lời bà Vân vừa dứt thì ngoài hành lang bỗng rộ lên tiếng giày da nện cồm cộp đầy hống hách. Cửa phòng thí nghiệm một lần nữa bị đẩy mạnh. Hoàng Thế Vinh bước vào trong bộ veston xám phẳng phiu, theo sau là ba thanh tra viên đeo băng đỏ và mang cặp tài liệu công vụ.

“Khoan đã!” Thế Vinh cất giọng trơn tru, nụ cười giả lả thường trực nơi khóe môi nhưng ánh mắt đầy vẻ lạnh lùng. “Kính chào Giáo sư Sử Cẩm Vân. Chúng tôi nhận được phản ánh cơ sở thực nghiệm này đang vận hành trái phép trong tình trạng thiết bị không đảm bảo an toàn, gây nguy cơ cháy nổ sau sự cố trạm điện đêm qua. Đây là đoàn thanh tra an toàn kỹ thuật và đo lường của Sở.”

Một viên thanh tra bước lên, hất cằm nhìn đống bình thủy tinh và bồn phản ứng vừa được xử lý: “Căn cứ quy định an toàn lao động, dàn máy sắc ký và bồn ủ này chưa có tem kiểm định niên hạn mới nhất. Yêu cầu các vị dừng ngay mọi thao tác, ngắt điện và rời khỏi phòng lab để chúng tôi niêm phong hiện trường!”

Nhã Uyên tức giận bước lên chắn trước cột sắc ký: “Các người vô lý vừa thôi! Bệnh nhân ngoài kia đang ngưng thở từng phút, các người lại vào đây hạch sách ba cái thủ tục hình thức?”

“Cô Uyên, nói chuyện phải có căn cứ pháp lý!” Thế Vinh nghiêm mặt, giọng trịch thượng. “Thuốc đưa vào người bệnh mà sản xuất từ máy móc hết hạn kiểm định thì ai chịu trách nhiệm? Viện này hiện do tôi phụ trách điều hành, tôi không thể để các người bôi tro trát trấu vào uy tín khoa học!”

Tiếng gậy gỗ ổi gõ một nhịp khô khốc xuống nền gạch men. Âm thanh không lớn nhưng khiến cả gian phòng tức khắc im bặt.

Bà Vân chống gậy, từ tốn bước tới trước mặt Thế Vinh và viên thanh tra trưởng đoàn. Vóc người bà nhỏ bé, nhưng phong thái đĩnh đạc toát ra từ mái tóc bạc trắng và ánh mắt uy nghiêm khiến mấy người đàn ông bất giác lùi lại nửa bước.

“Anh Vinh, anh đem quy định ra nói chuyện với tôi sao?”

Bà Vân chậm rãi rút từ trong chiếc túi vải cũ kỹ ra một tập hồ sơ bìa xanh ép plastic cẩn thận, đặt dằn lên mặt bàn thí nghiệm.

“Mời các vị thanh tra mở trang mười hai. Đây là Giấy chứng nhận kiểm chuẩn độc lập đối với dàn thiết bị sắc ký và bồn phản ứng chuẩn phân tử của Viện, do Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cấp, có giá trị đến hết quý một năm sau. Người ký đề xuất và phê duyệt quy trình bảo trì đặc biệt này chính là tôi, trên cương vị Ủy viên thường trực Hội đồng Khoa học cấp Bộ.”

Bà đưa mắt nhìn thẳng vào viên thanh tra: “Theo quy chế an toàn sinh học y tế dự phòng khẩn cấp ban hành kèm theo, trong điều kiện thiên tai dịch bệnh bùng phát, trang thiết bị nằm trong đề án đặc biệt chịu sự điều hành tuyệt đối của Ủy viên phụ trách chuyên môn, thanh tra cơ sở không có thẩm quyền đình chỉ khi chưa có lệnh bằng văn bản từ Bộ trưởng. Các anh có mang theo quyết định bãi miễn quyền hạn của tôi do Bộ trưởng ký hay không?”

Viên thanh tra trưởng đoàn lúng túng nhìn tập hồ sơ có dấu đỏ chót của cơ quan đầu ngành, mồ hôi rịn ra trên trán, vội quay sang nhìn Thế Vinh.

Khuôn mặt Thế Vinh giật giật, nụ cười ngoại giao hoàn toàn biến mất, thay vào đó là sự bẽ bàng và cay cú: “Cô… cô vin vào cơ chế cũ để bao che cho sự liều lĩnh…”

“Tôi vin vào mạng sống của đồng bào tôi!” Bà Vân cất giọng đanh lại, từng từ như nhát búa nện xuống. “Anh muốn thanh tra, muốn lập biên bản thì cứ việc đứng sang một bên mà ghi chép. Nhưng nếu dám chạm một ngón tay vào cột lọc thuốc cứu người này, tôi sẽ lấy tư cách Chủ tịch danh dự Hội đồng Khoa học truy cứu trách nhiệm hình sự tội cản trở cứu chữa bệnh nhân khẩn cấp của các anh!”

Không khí trong phòng lab đông cứng lại. Trước khí phách lẫm liệt và cơ sở pháp lý vững chắc của vị giáo sư lão thành, viên thanh tra trưởng đoàn khẽ hắng giọng, cụp mắt né tránh: “Thưa… thưa Giáo sư, nếu hồ sơ lưu chủng còn hiệu lực thì chúng tôi xin phép ghi nhận và báo cáo cấp trên sau.”

Nói rồi, viên thanh tra ra hiệu cho hai cấp dưới thu dọn cặp tài liệu, vội vã lùi ra phía cửa. Thế Vinh cắn chặt môi, trừng mắt nhìn Nhã Uyên rồi hậm hực quay lưng bước nhanh theo đoàn thanh tra.

Bác sĩ Hùng thở phào một hơi dài, giơ ngón tay cái thán phục nhìn bà Vân. Nhã Uyên mỉm cười rạng rỡ, vội quay lại kiểm tra những giọt F(ab')2 trong suốt đang từ từ lấp đầy bình chứa vô trùng.

Thế nhưng, khi bóng dáng của Thế Vinh vừa khuất sau khúc quanh hành lang, cánh cửa sắt phía sau phòng lab bỗng bị đạp tung.

Võ Tấn Lợi mình mẩy ướt sũng bùn đất sông Tiền, chiếc áo rách toang một mảng vai, hớt hải lao vào, hơi thở đứt quãng “Má Vân! Cô Uyên ơi! Nguy to rồi! Tụi nó… tụi nó vừa cạy đứt khóa rào khu chuồng bán tự nhiên, chốt cửa chuồng rắn cạp nia Nam Bộ thuần chủng bị giật tung hết rồi!”