Chương 7: Phân Đoạn Trong Gian Khó

Bóng tối sập xuống đột ngột như một tấm màn nhung đen đặc quánh, nuốt chửng toàn bộ ánh sáng trong Phòng Thí nghiệm Trọng điểm. Tiếng động cơ của cỗ máy ly tâm vừa lịm tắt, để lại gian phòng trong sự tĩnh lặng ghê người, đối lập với tiếng mưa bão đang gầm rít dữ dội ngoài khung cửa kính hướng ra sông Tiền.

“Cô ơi! Mất điện rồi, mẫu huyết tương rã đông trong máy sẽ biến tính mất!” Nhã Uyên thảng thốt kêu lên, bàn tay cô quờ quạng trong bóng đêm tìm kiếm công tắc ngắt khẩn cấp.

Giáo sư Sử Cẩm Vân vẫn ngồi bất động trên chiếc ghế tựa bọc da sờn mép. Bàn tay gầy guộc chằng chịt vết sẹo mờ của bà siết nhẹ lên đầu gậy gỗ ổi, giọng trầm tĩnh vang lên giữa gian phòng “Bình tĩnh con Uyên, đừng cuống. Cắt cầu dao tổng của máy ly tâm ngay để tránh sốc điện khi nguồn phát lại. Giữ nguyên nắp đậy buồng lạnh, lớp bảo ôn chân không đủ giữ nhiệt độ trong hai mươi phút.”

Lời nói đĩnh đạc của bà giáo già như một liều thuốc an thần kéo Nhã Uyên trở về trạng thái tỉnh táo. Cô lập tức gạt chốt an toàn cơ học. Cùng lúc đó, ánh đèn pin cực mạnh xé toang bóng tối ngoài hành lang. Tiếng bước chân rầm rập lao tới, kèm theo tiếng th* d*c quen thuộc của Võ Tấn Lợi “Má Vân! Cô Uyên! Cột điện cao thế ngoài cổng bị chập cháy nổ cầu chì. Tụi gác cổng của thằng Vinh biến đâu mất biệt, dây điện trạm biến áp có dấu cắt ngọt sớt, rõ ràng là tụi nó cố tình phá hoại!”

Ánh đèn pin quét qua khuôn mặt cương nghị của bà Vân. Đôi mắt một mí sau cặp kính lão khẽ nheo lại, lạnh lùng như lưỡi dao “Không ngoài dự đoán. Thằng Vinh muốn mượn tay sự cố kỹ thuật để bức tử mẻ thuốc này trong trứng nước. Chú Lợi, xuống ngay tầng hầm kích hoạt máy phát điện diezen dự phòng. Ưu tiên cấp tải cho dãy tủ trữ đông âm hai mươi độ trước, sau đó mới đóng điện cho phòng lab.”

“Dạ, con đi liền!” Tấn Lợi quay phắt người, đôi dép rọ bì bõm nước mưa lướt nhanh xuống cầu thang hầm.

Chỉ ba phút sau, mặt sàn gạch men dưới chân bà Vân khẽ rung lên theo nhịp nổ trầm hùng của cỗ máy phát điện dầu. Ánh đèn huỳnh quang khẩn cấp chớp nháy hai hồi rồi bừng sáng trở lại với sắc vàng cam ấm áp. Tiếng quạt thông gió rù rì hoạt động, xua tan mùi khét lẹt của tia lửa điện vừa phát tán ngoài hành lang.

Nhã Uyên kiểm tra nhiệt độ buồng ly tâm, khẽ thở phào “Nhiệt độ vẫn giữ ở bốn độ C, mẫu huyết tương chưa hề bị tăng nhiệt. May nhờ có máy phát của anh Lợi!”

“Không được lơ là, bắt đầu phân đoạn enzym ngay,” bà Vân chống gậy đứng dậy, bước từng bước chậm rãi nhưng vững chãi lại gần bàn thao tác bằng đá hoa cương. Cơn đau âm ỉ nơi lồng ngực do bệnh suy tim giai đoạn ba lại nhói lên từng chặp dưới lớp áo âu phục, nhưng bà khẽ hít sâu, nén chặt cảm giác buốt rát ấy vào trong.

Bà chỉ tay vào các lọ thủy tinh chứa enzym pepsin dạng bột trắng xốp “Con Uyên, nhớ kỹ nguyên lý này: pepsin là một enzym thủy phân protein có tính chọn lọc cực cao, nhưng nó chỉ hoạt động tối ưu ở môi trường toan hóa nghiêm ngặt. Nếu độ pH lệch lên ba phẩy năm, hoạt tính cắt chuỗi sẽ suy giảm, đoạn Fc gây dị ứng không thể phân rã triệt để. Ngược lại, nếu con để pH tụt xuống dưới ba phẩy không, phân tử kháng thể F(ab')2 sẽ bị biến tính cấu trúc bậc bốn, hoạt tính trung hòa nọc độc coi như vứt bỏ.”

Dưới sự giám sát chuẩn xác từng ly của bà giáo tám mươi lăm tuổi, Nhã Uyên cẩn trọng dùng pipet tự động hút từng giọt axit clohydric loãng đưa vào dung dịch huyết tương đã lắng trong. Đầu đọc của máy đo độ toan nhấp nháy liên tục: 3.8... 3.5... 3.3...

“Nhỏ thêm năm mươi microlit nữa, thật chậm,” bà Vân cất giọng đanh gọn.

Nhã Uyên nín thở bấm nút pipet. Con số điện tử dừng lại chuẩn xác ở mức 3.2.

Bà Vân gật đầu: “Tốt. Cho pepsin vào với tỷ lệ một phần một trăm. Đưa vào bể ổn nhiệt ba mươi bảy độ C, duy trì khuấy đảo liên tục trong bốn mươi phút.”

Khối enzym bắt đầu hòa tan, thực hiện nhát kéo sinh học bẻ gãy phần đuôi Fc của kháng thể dị loài. Nhưng khi đồng hồ đếm ngược bước vào giai đoạn kết thúc phân cắt, một trở ngại mới lại ập đến.

Để kết tủa phân đoạn, tách riêng mảnh kháng thể F(ab')2 ra khỏi các mảnh peptit vụn và albumin thô, quy trình bắt buộc phải sử dụng muối amoni sulfat tinh khiết cấp độ phân tích và một khối lượng lớn đá lạnh để hạ nhiệt độ dung dịch xuống bốn độ C.

Nhã Uyên chạy xuống kho vật tư tầng trệt, nhưng chưa đầy mười phút sau, cô quay trở lại với hai bàn tay trắng, đôi mắt ngấn nước vì uất ức “Cô ơi... tay thủ kho khóa chặt cửa. Hắn bảo có chỉ thị miệng của Phó Viện trưởng Hoàng Thế Vinh, mọi hóa chất muối amoni sulfat và dàn máy làm đá vảy đều thuộc danh mục niêm phong kiểm kê, không có chữ ký của anh ta thì không ai được xuất kho!”Tấn Lợi vừa từ ngoài sân bước vào, nghe vậy liền siết chặt nắm đấm, gân xanh nổi cuồn cuộn trên cánh tay sạm đen “Khốn nạn thật! Để con xách xà beng xuống bẻ khóa kho! Giữa lúc dầu sôi lửa bỏng cứu người mà tụi nó dám giở trò bẩn thỉu!”

“Chú Lợi, đứng lại!” Tiếng gậy gỗ ổi của bà Vân dằn mạnh xuống sàn gạch men, âm vang dứt khoát chặn đứng cơn thịnh nộ của người kỹ thuật viên. “Tuyệt đối không được phá hoại tài sản công. Thằng Vinh chỉ rình rập sơ hở đó để kéo công an và thanh tra vào lập biên bản, đình chỉ toàn bộ phòng thí nghiệm của ta.”

“Nhưng không có muối kết tủa và đá làm lạnh, mẻ ủ pepsin chỉ giữ được thêm nửa tiếng nữa là hỏng hết!” Nhã Uyên nghẹn ngào nhìn đồng hồ đo nhiệt.

Giữa lúc không khí ngột ngạt đến nghẹt thở, từ phía bờ kè sông Tiền sau lưng viện bỗng rộ lên tiếng máy đuôi tôm xé toang màn mưa gió. Tiếng còi xuồng bóp liên hồi từng chập ba tiếng dài: “Tít… tít… tít…”

Tấn Lợi giật mình, vội chạy ra hành lang ngó xuống bến sông: “Má Vân! Là xuồng của xóm Cù Lao Rồng! Xuồng của bà Bảy Thiệt!”

Dưới ánh đèn pha vàng vọt của chiếc xuồng vỏ lãi chở nặng, ba người đàn ông lực lưỡng m*nh tr*n trùng trục đang cùng bà Bảy Thiệt hối hả vác những bao tải lớn nhảy lên bậc tam cấp bờ kè.

Bà Bảy Thiệt ướt sũng vạt áo bà ba, chiếc khăn rằn quấn chặt trên đầu sũng nước phù sa. Vừa bước chân vào cửa phòng thí nghiệm, bà đã hổn hển cất tiếng “Chị Mười! Chị Mười Vân ơi! Tui nghe thằng cháu bên đội bảo vệ báo tin thằng Vinh đầu độc đường dây điện, lại cấm xuất kho muối với đá làm khó chị. Xóm cù lao tụi tui gom hết đá cây từ vựa cá với ba bao muối tinh sấy khô của xưởng chế biến xuất khẩu chở qua cho chị đây!”

Phía sau bà Bảy, hai thanh niên lực lưỡng hạ xuống sàn ba bao muối trắng tinh khiết hạt mịn như đường cát, cùng bốn thùng xốp nén chặt đá cây xay nhuyễn bốc hơi lạnh nghi ngút.

“Muối này là muối tinh khiết vô trùng trăm phần trăm tụi tui đặt mua trữ làm hàng cá ngừ xuất khẩu, sạch bong không lẫn một hột cát,” một người nông dân quẹt nước mưa trên trán, cười hồn hậu. “Thằng Út nhà bà Bảy vừa tỉnh lại sáng nay, cả xóm cù lao đội ơn bà Mười. Bọn tui không biết mần khoa học, nhưng chút muối chút đá này, dẫu bão to sóng lớn cỡ nào tụi tui cũng chở qua tiếp sức cho bà!”

Nhìn những bao muối trắng phau và những giọt phù sa son đỏ còn vương trên mép bao tải gai, khóe mắt già nua của Giáo sư Sử Cẩm Vân chợt cay xè. Cơn đau thắt ngực dường như tan biến trước hơi ấm nghĩa tình của mảnh đất cù lao. Bà bước tới, đôi bàn tay nhăn nheo nắm chặt lấy bàn tay thô ráp của bà Bảy Thiệt “Cảm ơn chị Bảy, cảm ơn bà con. Giọt thuốc này được kết tinh từ chính tấm lòng của xóm cù lao, nhất định sẽ bảo vệ được người nghèo miệt sông Tiền.”

Không để lãng phí một giây phút quý báu nào, Nhã Uyên và Tấn Lợi nhanh chóng hòa tan muối tinh, lọc chân không qua màng vi lọc để thu lấy dung dịch muối bão hòa tinh sạch. Bể đá xay hạ nhiệt độ khối dịch lỏng xuống đúng bốn độ C.

Khi muối bão hòa được nhỏ giọt vào bồn ủ, hiện tượng kết tủa phân đoạn lập tức diễn ra kỳ diệu. Dưới tác động của nồng độ muối bão hòa chuẩn xác, các mảnh peptit Fc tự do và lượng protein tạp chất thô vẩn đục nhanh chóng tủa trắng, lắng tụ thành lớp cặn dày dưới đáy, để lại lớp dịch chiết phía trên trong suốt như ngọc bích.

Nhã Uyên run run dùng ống mao dẫn hút lớp dịch nổi đưa vào buồng đo của máy quang phổ hấp thụ tử ngoại.

Màn hình điện tử quét qua dải bước sóng 280 nanomet. Đồ thị tín hiệu lập tức nhảy vọt lên, vẽ nên một đường cong đối xứng tuyệt mỹ với đỉnh hấp thụ sắc nét, xác nhận sự hiện diện của các mảnh phân tử F(ab')2 tinh sạch không còn lẫn tạp chất Fc.

“Cô ơi! Tín hiệu quang phổ chuẩn xác rồi!” Nhã Uyên reo lên nghẹn ngào, hai giọt nước mắt lăn dài trên gò má đẫm mồ hôi. “Mảnh kháng thể F(ab')2 đã được phân tách thành công!”

Giáo sư Sử Cẩm Vân khẽ mỉm cười, đôi mắt sáng rực niềm tự hào thiêng liêng. Thế nhưng, nụ cười trên môi bà vừa hé nở thì một tiếng kim loại rít lên ken két chói tai từ góc bồn phản ứng.

Sau cú sốc điện ban nãy, chiếc van xả áp suất cũ kỹ đã bị kẹt cứng then cài. Áp lực tích tụ bên trong buồng chứa bất ngờ đẩy bung vòng gioăng cao su chịu nhiệt.

“Xì… xì…!”

Dòng dung dịch kháng thể F(ab')2 màu hổ phách quý giá bắt đầu phun xối xả qua khe hở nứt toác, tràn lênh láng ra mặt sàn gạch men lạnh ngắt.