Chương 22: Chuyến Xe Nghĩa Tình

Viên thuốc nén nhỏ tan dưới cuống lưỡi, vị đắng quen thuộc thẩm thấu vào mạch máu đang co thắt. Giáo sư Sử Cẩm Vân tựa đầu vào vai Nhã Uyên, nhắm mắt lắng nghe lồng ngực chầm chậm giãn ra, nhịp tim dần đập đều trở lại. Những tiếng xôn xao lo lắng cùng giọng phát thanh viên trên bản tin dường như lùi xa, nhường chỗ cho sự tĩnh lặng.

Nửa giờ sau, tại phòng lưu viện, sắc mặt bà Vân dần hồng hào. Hơi thở bà đã êm, dù ngón tay nắm gậy gỗ ổi còn run rẩy sau cơn thắt ngực. Nhã Uyên ngồi bên mép giường, cẩn thận cất tập hồ sơ sang một bên “Cô thấy đỡ hơn chưa cô? Để con gọi xe đưa cô qua Bệnh viện Chợ Rẫy thăm khám...”

Bà Vân lắc đầu, khẽ nở nụ cười bao dung “Không cần đâu con. Trái tim già này qua cơn co thắt là êm. Con đỡ cô ngồi dậy, mang bọc đồ của bà con cù lao lại đây.”

Nhã Uyên đỡ lưng người thầy, lấy từ giỏ xách ra đòn bánh tét cùng gói đất phù sa khô bọc trong khăn rằn mà bà Bảy Thiệt trao sáng hôm trước khi rời cù lao.

Bà Vân đón lấy gói vải, ngón tay gầy v**t v* thớ vải bạc màu. Mùi phù sa bãi bồi thoảng ra mộc mạc. Bà tháo sợi lạt, cắt đòn bánh tét thành từng khoanh tròn, nếp dẻo thơm quyện cùng vị bùi đậu xanh và thịt mỡ.

Chia bánh cho Uyên và hai chuyên viên trẻ, nhìn học trò đón nhận kính cẩn, bà Vân chậm rãi “Hôm nay ta thắng một trận lớn, nhưng chớ quên gốc gác chiến thắng không nằm ở bằng sáng chế hay con dấu đỏ. Nó nằm ở đây.”

Bà đặt tay lên gói đất phù sa “Khoa học chân chính dù đạt chuẩn mực quốc tế, một khi tách rời bùn đất và nỗi đau của đồng bào nghèo khổ, chỉ là mớ lý thuyết vô hồn. Giọt kháng độc này được tôi luyện từ mồ hôi người làm vườn, từ máu thịt những đứa trẻ cù lao. Giữ được cái tâm hướng về đất mẹ, khoa học mới có linh hồn.”

Nhã Uyên cắn miếng bánh nếp dẻo thơm, nước mắt lăn dài trên má. Cô gật đầu thật mạnh, khắc sâu lời răn dạy vào đáy lòng.

Sáng hôm sau, chiếc xe chở đoàn nghiên cứu rời cao tốc Trung Lương, trở về Viện Nghiên cứu Động vật độc Miền Nam.

Vừa qua cổng sắt, cả Viện đã rộn rã reo hò. Cán bộ ùa ra đón chào. Nhìn bà Vân chống gậy bước xuống xe, nhiều người rơm rớm nước mắt chạy tới đỡ người thầy già đáng kính của Viện. Những ngày u ám dưới bóng ma thao túng đã hoàn toàn lùi xa.

Võ Tấn Lợi rẽ đám đông bước tới, nụ cười rạng ngời trên gương mặt đen sạm, bàn tay phải với ngón trỏ khuyết tật giơ cao chiếc xẻng làm vườn nhỏ bằng thép không gỉ “Má Vân! Con đợi má về để làm việc này đây!”

Bà Vân mỉm cười gật đầu “Đi, chú Lợi. Chúng ta ra chuồng số bảy.”

Dưới giàn hoa giấy cạnh khu nuôi bán tự nhiên, chuồng số bảy nuôi dưỡng đàn rắn cạp nia Nam Bộ thuần chủng vẫn then cài chắc chắn. Tấn Lợi quỳ xuống gạt lớp lá mục, dùng xẻng đào nhẹ vài nhát, làm lộ ra chiếc hộp inox bọc màng chống ẩm.

Mở hộp, mười lọ thủy tinh chứa kháng thể F(ab')2 dự phòng chôn giấu đêm bão hiện ra nguyên vẹn, dịch thuốc trong suốt lấp lánh dưới nắng. Bà Vân nâng một lọ lên rà soát nhãn dán, rồi căn dặn “Mười lọ này là minh chứng khí tiết của người làm khoa học trong cơn bĩ cực. Chúng ta không dùng để điều trị nữa. Chú Lợi, hãy đặt số sinh phẩm này vào tủ kính phòng truyền thống, để mai sau nhìn vào mà nhớ: từng có đêm bão bùng, những người thầy thuốc cù lao đã đem cả sinh mạng ra gìn giữ giọt kháng độc này.”

“Dạ, con nhớ lời Má!” Tấn Lợi nghẹn ngào ôm chiếc hộp inox vào ngực.Tại sảnh chính, trước sự tề tựu đông đủ của cán bộ nhân viên, bà Vân dõng dạc đọc quyết định của Bộ Y tế: Bổ nhiệm Kỹ thuật viên trưởng Võ Tấn Lợi làm Trưởng ban Bảo tồn và khai thác nguồn nọc bản địa.

Đón nhận quyết định từ tay người thầy kính yêu như mẹ ruột, đôi vai vạm vỡ của Tấn Lợi rung lên bần bật. Nước mắt lăn trên gò má phong trần, anh đặt bàn tay khuyết tật lên ngực áo, tuyên thệ sang sảng “Trước Má Vân và tập thể Viện, con xin thề đem trọn tính mạng canh giữ an toàn tuyệt đối cho ba ngàn con rắn giống thuần chủng! Quyết không để bất kỳ kẻ nào đụng tới di sản đất mẹ!”

Tiếng vỗ tay rầm rộ vang dội khắp gian sảnh, cuốn phai mọi dư âm u ám của những ngày tháng gian truân.

Đúng mười giờ trưa, xưởng điều chế sinh phẩm chính thức tái khởi động chu trình sản xuất lớn đầu tiên.

Bên trong phòng vô trùng qua lớp kính, dây chuyền phân cắt enzym pepsin và cột sắc ký lọc gel vận hành nhịp nhàng. Máy ly tâm quay đều đặn êm ru. Mẻ huyết thanh F(ab')2 đa giá quy mô lớn đầu tiên tuôn chảy vào hàng ngàn ống thủy tinh vô khuẩn, đóng nắp, dán nhãn đạt chuẩn Dược điển nghiêm ngặt.

Bên ngoài sân Viện, năm chiếc xe cứu thương chuyên dụng của Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang cùng các trung tâm y tế cơ sở Bến Tre, Đồng Tháp đã nổ máy chờ sẵn.

Bác sĩ Trịnh Văn Hùng trong áo blouse trắng bước tới, nắm chặt tay bà Vân “Cô Vân ơi! Các kho cấp cứu tuyến huyện nhận lệnh điều phối rồi! Mẻ thuốc giá một triệu rưỡi được bảo hiểm chi trả toàn phần, từ nay bà con bị rắn cắn không còn ai phải bán đất bán vườn hay cắn răng chịu chết nữa!”

Bà Vân xúc động vỗ mu bàn tay người bác sĩ tận tụy “Mau mang thuốc về cho các trạm xá đi cháu. Mùa lũ đang về, từng phút từng giây với người nghèo đều quý như vàng.”

Từng thùng xốp bảo ôn chứa hàng ngàn lọ huyết thanh tinh sạch được cẩn trọng chuyển lên xe. Tiếng bánh xe lăn đều, mùi dầu diezen hòa cùng ngọn gió sông Tiền lồng lộng thổi vào sân viện.

Đoàn xe chuyển bánh, bà Vân chậm rãi về phòng làm việc. Căn phòng ngập nắng, trên bàn bày tập nhật ký nghiên cứu độc học dày cộp được bà cặm cụi ghi chép suốt bốn mươi năm, mép giấy đã ố vàng.

Bà rút chùm chìa khóa bằng đồng mở Phòng Thí nghiệm Trọng điểm, trân trọng đặt lên tập tài liệu, rồi ngoảnh lại nhìn Nhã Uyên “Uyên này.”

“Dạ, thưa Cô.”

Ánh mắt bà chan chứa tin yêu “Trận đánh lớn nhất của cô đã kết thúc rồi. Sức lực cô có hạn, căn bệnh tim nhắc nhở cô đã đến lúc lui về bến sông nghỉ ngơi. Cô trao lại chùm chìa khóa này và toàn bộ trang viết bốn mươi năm qua cho con. Hãy thay cô gánh vác xưởng thuốc, dẫn dắt thế hệ trẻ và giữ vững y đức làm đầu.”

Bà Vân nhìn ánh mắt kiên định của học trò, thầm nhớ lời hứa năm xưa bên bờ sông Tiền khi Uyên từ chối sang Thụy Sĩ để ở lại cùng bà phụng sự người nghèo. Nhã Uyên nâng lấy chùm chìa khóa mát lạnh và tập nhật ký vô giá, nghẹn ngào “Thưa Cô, con xin nhận lấy di sản của Cô. Con xin giữ trọn lời hứa năm xưa, cống hiến trọn đời cho xưởng thuốc và mảnh đất phù sa này!”

Bà Vân mỉm cười thanh thản, khẽ xoa đầu người học trò xuất sắc.

Bước ra hành lang lộng gió nhìn xuống cổng Viện, tiếng còi xe cứu thương chở những kiện huyết thanh đầu tiên rền vang xé tan màn sương mù sông Tiền, hòa cùng tiếng máy xuồng đuôi tôm quen thuộc của bà con xóm cù lao đang dập dềnh ghé bến đón người mẹ già trở về.