Chương 18: Chuyến Đò Sang Sông Lớn

Viên thuốc giãn mạch ngậm vội dưới cuống lưỡi tan dần, để lại vị nhằng nhặng đắng ngắt nơi đầu cuống họng. Cơn thắt nghẹn như bị dây kẽm gai siết chặt nơi lồng ngực bên trái của Giáo sư Sử Cẩm Vân từ từ giãn ra. Từng luồng dưỡng khí mát lành chầm chậm lách vào phế nang, làm dịu bớt những nhịp đập loạn xạ, dồn dập trong lồng ngực già nua.

Bà khẽ thở hắt ra một hơi dài, chống hai tay lên đầu gậy gỗ ổi để giữ thăng bằng. Vết sẹo hoại tử do răng rắn chàm quạp găm vào mắt cá chân phải từ bốn mươi năm trước lại âm ỉ nhức nhối theo từng đợt gió bấc thổi thốc qua khe cửa sổ. Ngoài bến sông, con nước son tháng Chín đang vỗ bờ ràn rạt, đỏ quạch phù sa và nặng trĩu âu lo.

Tiếng bước chân vội vã vang lên trên hành lang lát gạch men lạnh lẽo. Nhã Uyên đẩy cửa bước vào, hai tay ôm chồng tài liệu dày cộp bọc bìa cứng màu nâu sẫm, hơi thở còn chưa kịp điều hòa “Thưa cô, con đã trích lục toàn bộ hồ sơ lưu trữ từ kho văn thư của Viện. Đây là tập tài liệu gốc gồm năm trăm trang, ghi chép tường tận từng chu trình phân cắt enzym pepsin ở pH ba chấm hai và các kết quả đo hoạt tính trung hòa nọc độc từ những năm một nghìn chín trăm tám mươi.”

Giáo sư Sử Cẩm Vân khẽ gật đầu, kéo chiếc ghế mây lại gần chiếc bàn gỗ lim rộng bản. Bà chỉnh lại cặp kính lão gọng nâu, vẫy tay gọi cô học trò nhỏ “Ngồi xuống đây con. Chúng ta chỉ có chưa đầy bốn mươi tám giờ trước khi bước vào phòng họp ở Thành phố Hồ Chí Minh. Bọn chúng muốn dùng điều ước quốc tế và luật sở hữu trí tuệ để bịt miệng nền y học nước nhà. Muốn bẻ gãy lưỡi gươm pháp lý của chúng, ta phải chỉ ra sự thật rành rành trên từng trang giấy trắng mực đen.”

Ngọn đèn bàn tròn tỏa ra ánh sáng vàng ấm áp giữa gian phòng thực nghiệm ngập tràn mùi cồn và hóa chất. Hai cô trò bắt đầu một đêm trắng không ngủ. Từng trang giấy ố vàng theo năm tháng, từng nét chữ viết tay nắn nót của thế hệ các nhà khoa học tiền bối, từng bảng số liệu quang phổ hấp thụ tử ngoại tại bước sóng hai trăm tám mươi nanômét được soi chiếu kỹ lưỡng. Đó là bằng chứng đanh thép chứng minh quy trình loại bỏ đoạn Fc để thu nhận mảnh kháng thể F(ab')2 tinh sạch đã được công bố công khai, rộng rãi trên các tập san y học trong nước suốt bốn thập kỷ, hoàn toàn mang tính công hữu chứ không thuộc về bất kỳ bằng sáng chế độc quyền thương mại nào.

Đến khoảng ba giờ sáng, tiếng dế giun ngoài vườn bần dần im bặt, chỉ còn tiếng mưa ngâu rả rích rơi trên mái tôn. Nhã Uyên lật mở tập hồ sơ kỹ thuật của sản phẩm BioAntivenin Poly mà phía Aureus từng gửi sang quảng bá, đối chiếu từng dòng dữ liệu tiền lâm sàng với bảng nồng độ nọc bản địa. Đột nhiên, ngón tay trỏ của cô khựng lại ở biểu đồ đường cong trung hòa chéo. Đôi mắt thâm quầng sau lớp kính bỗng mở to, bàng hoàng xen lẫn căm phẫn “Cô ơi! Nhìn vào bảng đối chiếu kháng nguyên này xem! Con đã tìm thấy tử huyệt của bọn chúng rồi!”

Giáo sư Sử Cẩm Vân ghé sát mắt nhìn theo ngón tay run rẩy của học trò. Trên đồ thị biểu diễn hoạt tính sinh học, đường cong chuẩn độ của loại huyết thanh nhập khẩu ba mươi sáu triệu đồng hoàn toàn trượt dốc không phanh khi tiếp xúc với nọc rắn cạp nia Nam Bộ và rắn lục đuôi đỏ bản địa lưu vực sông Tiền.

“Bọn họ dùng nọc rắn ngoại lai từ Ấn Độ để gây miễn dịch trên ngựa,” giọng Nhã Uyên run lên vì phẫn nộ, “các epitope quyết định tính kháng nguyên của loài bản địa sai lệch hoàn toàn so với mẫu thử của chúng. Khi gặp nọc rắn độc miền Tây, hoạt tính trung hòa chéo của lọ thuốc ngoại này tụt giảm hơn chín mươi phần trăm! Để cứu một ca cạp nia cắn, bác sĩ buộc phải truyền gấp năm lần liều khuyến cáo. Lượng protein dị loài khổng lồ đó sẽ lập tức chôn vùi bệnh nhân trong cơn sốc phản vệ và suy thận cấp!”

Khẽ vuốt phẳng mép trang giấy tài liệu, Giáo sư Sử Cẩm Vân buông một tiếng thở dài xót xa “Bọn chúng biết rõ điều đó, con à. Nhưng vì lợi nhuận ba mươi sáu triệu đồng một liều, chúng sẵn sàng giấu nhẹm dữ liệu lâm sàng thực địa, chỉ đưa ra các thử nghiệm trên chuột nhắt trắng với nọc ngoại lai để qua mặt cơ quan cấp phép. Khoa học mà bị đồng tiền thao túng thì nguy hiểm chẳng khác nào loài rắn độc giấu nanh trong bóng tối.”

Bà cụ ngước nhìn kim đồng hồ đã nhích sang năm giờ sáng. Ánh bình minh le lói xua tan màn sương đục trên dòng sông Tiền cuồn cuộn sóng phù sa.

Từ bến đò trước cổng Viện, âm thanh máy đuôi tôm nổ giòn giã bỗng vang dội cả một khúc sông. Võ Tấn Lợi từ ngoài sân chạy xộc vào, vạt áo còn ướt đẫm sương sớm “Má Vân! Cô Uyên! Bà con xóm Cù Lao Rồng qua đông đủ hết rồi kìa!”Giáo sư Sử Cẩm Vân chống gậy bước ra bến kè. Trên mặt nước son đỏ nặng hạt phù sa, năm chiếc xuồng máy vỏ lãi rẽ sóng tiến sát mép bờ. Đứng mũi chiếc xuồng đầu tiên là bà Bảy Thiệt trong bộ bà ba màu nâu sồng, chiếc khăn rằn quấn lệch trên vai. Vừa bước lên bậc tam cấp rêu phong, bà Bảy Thiệt đã bước vội tới, nắm chặt lấy hai bàn tay gầy guộc chằng chịt vết sẹo của người bạn già “Chị Mười Vân! Nghe chú Lợi báo tin chị sắp lên Sài Gòn đấu lí với bọn ngoại quốc để giữ xưởng thuốc cho xóm mình, bà con sốt ruột không ai ngủ được. Nước lũ năm nay lên hung quá, rắn rết bò nghẹt mấy bờ bao. Mất xưởng thuốc của chị, dân cù lao chỉ có nước ôm nhau mà chết!”

Phía sau bà Bảy Thiệt, những gương mặt sạm đen vì nắng gió sông nước của bà con nông dân đều ánh lên vẻ kiên trinh, tin cậy. Một bác nông dân trạc ngũ tuần khẽ đặt lên chiếc bàn đá hai đòn bánh tét bọc lá chuối xanh mướt còn bốc khói ấm nồng. Bà Bảy Thiệt run rẩy mở một bọc lá chuối xiêm nhỏ buộc lạt chuối khô, cẩn thận đặt vào lòng bàn tay Giáo sư Vân một nắm đất bãi phù sa còn tươi rói mùi bùn non “Tụi tui nghèo tiền nghèo bạc, chẳng có gì phụ chị. Chỉ có nắm đất cù lao này bọc theo chân chị Mười. Chị mang nó lên chốn hoa lệ trần ai, nhớ giùm tụi tui rằng phía sau lưng chị là tính mạng của hàng ngàn con người cù lao. Cứ vững bụng mà đòi lại công lý cho xóm làng nghen chị Mười!”

Nhìn nắm đất son ướt đượm mồ hôi và tình nghĩa xóm giềng, khóe mắt già nua của Giáo sư Sử Cẩm Vân cay xè. Bà khẽ nắm chặt bọc đất phù sa, áp nhẹ vào ngực áo, nơi trái tim suy nhược đang đập từng nhịp kiên cường “Chị Bảy và bà con cứ an tâm. Chừng nào bà già này còn thở, chừng nào cây gậy ổi này còn chống vững trên đất sông Tiền, tôi quyết không để ai cướp đi giọt thuốc cứu mạng của dân cù lao!”

Chiếc xe cứu thương chuyên dụng do Bác sĩ Trịnh Văn Hùng cử sang từ Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang đã nổ máy chờ sẵn nơi cổng lớn. Toàn bộ năm trăm trang tài liệu gốc, mười ống thạch anh đối chứng niêm phong kép cùng các mẫu nọc bản địa tinh sạch được xếp cẩn thận vào hòm bảo ôn chuyên dụng.

Chiếc xe từ từ lăn bánh, bỏ lại sau lưng rặng bần già và dòng nước son đỏ chở nặng phù sa. Ngồi ở băng ghế sau, Giáo sư Sử Cẩm Vân nhìn sang Nhã Uyên đang ôm chặt chiếc cặp da chứa tài liệu vào lòng. Nhận thấy vẻ âu lo phảng phất trên nét mặt học trò, bà cụ đặt bàn tay nhăn nheo lên mu bàn tay cô, giọng trầm ấm mà đanh thép “Uyên, con có sợ không?”

Nhã Uyên khẽ cắn môi, ngước nhìn người thầy tám mươi lăm tuổi “Dạ thưa cô... bọn họ có tập đoàn tài chính đa quốc gia hậu thuẫn, có đội ngũ luật sư quốc tế sành sỏi luật thương mại. Con chỉ sợ những kẽ hở thủ tục hành chính sẽ làm khó chúng ta.”

Giáo sư Sử Cẩm Vân mỉm cười, ánh mắt bừng sáng vẻ quật cường “Người làm khoa học chân chính có thể chịu thiệt thòi về vật chất, nhưng khí tiết thì ngàn vàng không đổi. Sức mạnh của đồng tiền có thể mua chuộc vài bản hợp đồng, nhưng không bao giờ bẻ cong được quy luật tự nhiên và đạo lý cứu người. Nhớ lấy lời cô, khi con đứng trước hội đồng thẩm định, hãy nói bằng tiếng nói của hàng vạn đồng bào nghèo đang đối mặt với hiểm họa mùa lũ. Lương tri của người thầy thuốc chính là tấm khiên vững chắc nhất.”

Đúng bảy giờ ba mươi phút sáng, chiếc xe dừng bánh trước khoảng sân rộng thênh thang của Tòa nhà Hội đồng Thẩm định Dược phẩm Quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh. Tòa nhà bề thế sừng sững giữa bầu trời xám bạc.

Cánh cửa xe vừa mở ra, Giáo sư Sử Cẩm Vân chống gậy gỗ ổi bước chân xuống nền gạch đá hoa cương. Ngay dưới chân bậc tam cấp dẫn lên đại sảnh, Hoàng Thế Vinh trong bộ âu phục bóng bẩy cùng Julian Thorne và dàn luật sư ngoại quốc của tập đoàn Aureus đã đứng dàn hàng ngang chờ sẵn. Trên môi gã học trò phản bội nở một nụ cười đắc thắng ngạo mạn, bàn tay cầm xấp đơn kiện vi phạm bản quyền sáng chế vung vẩy giữa làn gió lạnh ban mai.