Chương 3: Nhỏ Hơn Bà Nhớ

Chiều thứ Sáu, bánh xe chiếc vali nhỏ va vào những gờ xi măng lồi lõm nơi miệng hẻm 47, phát ra chuỗi âm thanh lạch cạch khô khốc. Chiếc vali con chỉ đủ chứa tư trang cho vài ngày, nhẹ tênh trên tay Hạnh nhưng tiếng bánh xe kéo lê trên mặt đường nghe lạc lõng giữa buổi chiều muộn.

Hạnh dừng chân bên cột điện chằng chịt dây cáp, đưa tay xốc lại quai chiếc túi xách da trên vai. Miệng hẻm hẹp hơn nhiều so với những gì cô còn nhớ trong đầu, hay bởi ba năm qua cô đã quá quen với hành lang chung cư rộng thênh thang, lát gạch men bóng loáng và thơm mùi sáp khử trùng ngoài Hà Nội. Hai bên vách tường loang lổ vôi tróc, khoảng trời bên trên bị xẻ nhỏ bởi những đường dây điện chùng xuống võng vèo như mạng nhện. Mùi đầu hẻm xộc thẳng vào cánh mũi cô: mùi nước cống tù đọng ngai ngái dưới rãnh thoát nước không nắp đậy, mùi khói xe máy vừa rồ ga lướt qua, và mùi bánh mì nướng thơm giòn từ chiếc tủ kính con con của chị Bông đang lui cui nhóm mẻ than chiều.

Càng đi sâu vào trong, mùi vị của con hẻm bắt đầu đổi khác. Hạnh nhận ra thứ mùi ấy từ đằng xa — mùi mắm ruốc trầm đặc, mặn mòi và dai dẳng, bám chặt vào từng lớp tường gạch ẩm của những dãy nhà cấp bốn xây lộn xộn suốt mấy mươi năm. Ba năm không về, mỗi lần quay lại, cô đều phải mất hàng giờ đồng hồ để buồng phổi mình thôi chống cự lại thứ mùi vị ngột ngạt quen thuộc ấy. Hạnh không dừng bước, gót giày đế vuông gõ đều đều trên nền xi măng ẩm ướt, lướt qua khoảng sân chung dưới bóng cây trứng cá già rồi đẩy nhẹ cánh cửa gỗ cũ sơn xanh của căn nhà số 9.

Cánh cửa khép hờ kêu một tiếng “kẹt” khô khốc.

Bà Diễm Phụng đang ở góc bếp trệt, lom khom bên sàn nước cạnh chiếc chạn nhôm xỉn màu. Bà đang cọ rửa đống hũ thủy tinh sau buổi sáng bày bán ngoài sân, bọt xà phòng trắng xóa bám quanh những ngón tay to bè, sạm nắng vì muối. Nghe tiếng cánh cửa lay động, bà quay đầu lại.

Đôi mắt sắc có một bên hơi mờ của bà dừng lại trên người con gái. Ánh nhìn lướt từ đầu đến chân — quét qua mái tóc ngang vai, chiếc áo sơ mi màu sáng phẳng phiu, chiếc quần âu chỉn chu và đôi giày dính bụi đường của Hạnh — chỉ một lần ngắn ngủi chừng vài giây, không hề lộ vẻ ngạc nhiên hay vồ vập. Rồi bà xoay người lại, tiếp tục nhúng chiếc hũ thủy tinh vào thau nước trong, bàn tay thoăn thoắt miết quanh miệng hũ.

“Ăn cơm chưa?”

Giọng Huế của bà buông ra trầm nhẹ, âm cuối hơi kéo dài như thường lệ.

Hạnh đặt chiếc vali nhỏ xuống cạnh chân cầu thang gỗ, buông quai túi xách đặt lên mặt bàn “Dạ, con ăn trên máy bay rồi.”

Bà Phụng không đáp lại. Gian bếp lại chìm vào khoảng lặng quen thuộc, chỉ còn tiếng nước vỗ bì bõm trong thau nhựa và tiếng thủy tinh va vào nhau lách cách.

Sáu giờ chiều, dù Hạnh nói đã ăn lót dạ trên máy bay, bà Phụng vẫn dọn mâm cơm ra chiếc bàn tròn nhỏ đặt sát mép tường gần cửa bếp. Bữa tối chỉ có hai chiếc bát, hai đôi đũa tre so ngay ngắn: bát canh rau muống luộc, đĩa cá bống kho gừng cháy cạnh còn vương chút mỡ óng ánh, và một đĩa con mắm ruốc sống pha ớt xanh cắt lát để ngay chính giữa.

Hạnh kéo ghế ngồi xuống đối diện mẹ. Cô vừa nâng đôi đũa lên thì ngoài cửa đã có tiếng bước chân lẹp kẹp đi tới.

“Ô, con Hạnh về hồi nào vậy kìa?”

Ông Lành xuất hiện ở bậu cửa, khóe miệng ngậm chiếc tăm tre, chiếc áo thun ba lỗ bạc màu để lộ bờ vai gầy guộc. Ông nheo mắt nhìn Hạnh, nụ cười làm những nếp nhăn nơi khóe mắt xô lại “Lớn thêm rồi à, hay tui già thêm nên nhìn ai cũng thấy cao ráo ra?”

Hạnh đặt đũa xuống mép bát, khẽ cười đáp lễ “Con mới về hồi chiều. Bác Lành ngồi chơi, bác ăn cơm với mẹ con con luôn.”

“Thôi, tui ăn từ hồi năm giờ rồi.” Ông Lành bước vào, kéo chiếc ghế đẩu nhựa ngồi xuống mép bàn. Ông với lấy ấm trà nhôm cũ của bà Phụng, rót một ngụm trà nguội vào chiếc ly thủy tinh nhỏ, tặc lưỡi: “Hẻm mình dạo ni xôn xao lắm cô Hạnh ơi. Hẻm này tháng sau hay tháng sau nữa không biết còn không, mấy ông trên quận đã dán tờ thông báo thu hồi đất đùng đùng ngoài tường nhà số 1 rồi đó.”

Hạnh khựng lại, ánh mắt lập tức hướng về phía mẹ.Bà Phụng vẫn cắm cúi và từng miếng cơm vào miệng, nét mặt phẳng lặng như không hề nghe thấy câu chuyện. Bàn tay thô ráp của bà đưa đũa gắp một miếng cá kho bỏ vào bát, động tác chậm rãi, đều đặn đến mức lạnh lùng.

Hạnh nhìn chằm chằm vào những sợi tóc bạc lơ thơ nơi thái dương của mẹ, gặng hỏi “Mẹ biết chuyện đó chưa?”

Bà Phụng gắp thêm một miếng cá, nhai chậm, nuốt xong mới buông một tiếng cụt lủn “Biết.”

Hạnh ngồi im, ngón tay siết nhẹ thân đũa tre, chờ đợi một lời giải thích hay ít ra là một câu than thở từ mẹ. Nhưng không có thêm một lời nào nữa. Bà Phụng chỉ tiếp tục và cơm, tiếng đũa chạm vào thành bát sứ kêu lách cách khô khan. Không khí quanh chiếc bàn ăn nhỏ như chùng xuống, nặng nề đến nghẹt thở.

Ông Lành ngồi thêm chừng mươi phút, nói dăm ba câu chuyện vụn vặt rồi đứng dậy chào về để kịp xem thời sự buổi tối.

Hạnh thu dọn mâm bát, mang ra sàn nước rửa sạch rồi úp lên chiếc chạn nhôm. Xong xuôi, cô ngồi lại bên chiếc bàn tròn, lấy chiếc điện thoại thông minh ra mở màn hình. Những dòng thư điện tử công việc và bảng biểu kế toán hiện lên sáng lóa, nhưng tâm trí cô không thể tập trung vào những con số.

Cô ngẩng đầu, đưa mắt nhìn quanh gian bếp.

Căn nhà số 9 chỉ rộng chừng ba mươi hai mét vuông. Tầng trệt chật chội này vừa là nơi nấu nướng, sinh hoạt, vừa là chỗ mẹ cô dùng để muối mắm suốt hơn ba mươi năm qua. Ở góc bếp bên kia, chiếc chum sành đen trũi to bằng nửa người lớn đứng sừng sững, vững chãi như một tảng đá. Mùi mắm ruốc từ miệng chum bọc kín lớp vải màn cứ thế lan tỏa, nhè nhẹ mà bền bỉ, tựa như một hơi thở sống động đang phập phồng trong bóng tối. Cả căn nhà không có một góc nào thoát khỏi thứ mùi ấy; nó ám vào vách ván, ngấm vào rổ tre, len lỏi vào từng thớ vải trên người.

Ký ức thời học cấp hai bất chợt trồi lên, nhức nhối như một vết sẹo cũ. Năm ấy học lớp tám, cô trót mời mấy đứa bạn cùng lớp về nhà làm bài tập nhóm. Vừa bước chân qua cánh cửa gỗ xanh, tụi bạn đã vội vàng bịt mũi, dạt cả ra mép cửa sổ rồi xì xào những lời chê bai cay nghiệt về mùi hôi thối trong nhà. Sau buổi chiều hôm ấy, không một đứa bạn nào quay lại nhà cô thêm lần nào nữa. Còn cô, hai mươi năm qua vẫn chưa quên được nỗi xấu hổ ê chề của một đứa trẻ mới lớn.

Hạnh khẽ cắn môi, ngón tay lướt mạnh trên màn hình cảm ứng để chặn dòng suy nghĩ đang cuộn lên.

Hơn chín giờ tối, Hạnh mang chiếc vali nhỏ men theo những bậc cầu thang gỗ ọp ẹp bước lên gác lửng.

Chiếc giường đơn hẹp lót bằng những tấm ván gỗ cũ, trải manh chiếu cói đã sờn rách ở bốn góc viền. Hạnh ngả lưng nằm xuống, hai tay gối dưới gáy, mắt mở trừng trừng nhìn lên khoảng trần nhà lợp tôn cũ kỹ. Không gian đêm của con hẻm chật hẹp dội vào tai cô đủ thứ tạp âm hỗn độn: tiếng tivi nhà số 7 cách một vách tường vẫn rỉ rả phát một vở cải lương, tiếng móng vuốt mèo hoang cào soàn soạt trên mái tôn mục, và ở ngay dưới sàn gỗ dưới chân cô, tiếng dép lê của mẹ vẫn đi lại lẹp kẹp.

Mẹ vẫn chưa chịu đi ngủ.

Tiếng dép lê lẹp kẹp dưới bếp chợt dừng lại.

Gian nhà rơi vào một khoảng im ắng ngắn ngủi, rồi ngay sau đó, một âm thanh khác vang lên giữa đêm khuya: tiếng đũa cả gỗ đảo tròn trong lòng chum sành. Âm thanh đặc sệt, đều đặn, nhịp nhàng xoay chậm theo chiều kim đồng hồ. Tiếng gỗ miết vào thành sành nghe trầm đục, như tiếng vọng từ một cõi nào xa xăm vọng về.

Hạnh với tay cầm lấy chiếc điện thoại đặt bên mép gối. Ánh sáng xanh le lói hắt lên gương mặt cô dòng chữ số: mười một giờ đêm.

Đã mười một giờ đêm, mẹ vẫn còn đứng dưới góc bếp khuấy mắm.