Chương 21: Vạch Ranh Giữ Hẻm

Nắng trưa dội xuống thềm nhà số 9 hầm hập và oi ả. Bà Phụng đứng vịn mép cửa gỗ cũ, ngực đập thắc thỏm nhìn ra đầu ngõ 47. Nơi đó, tiếng người xôn xao hòa cùng tiếng còi xe ngoài đường Phan Văn Trị dội vào như ong vỡ tổ. Quyết định quy hoạch mới vừa dán lên bảng tin, chưa biết sẽ giáng xuống mái nhà nào.

Một lát sau, ba bóng người quen thuộc tách khỏi đám đông đi vào. Hạnh đi đầu, sơ mi trắng ướt mồ hôi nhưng khóe môi rạng rỡ nụ cười. Phía sau, ông Lành phe phẩy quạt nan, cười toe toét. Bà Loan tổ trưởng kẹp tập hồ sơ bên nách, bước chân thoăn thoắt.

Vừa bước qua bậc thềm, Hạnh vội giơ màn hình điện thoại chụp bản thông báo lại gần mắt mẹ “Mẹ ơi! Giữ được rồi! Hẻm mình giữ được rồi mẹ!”

Bà Phụng nheo mắt nhìn. Mắt mờ một bên khiến bà chỉ thấy những dòng chữ li ti dưới con dấu đỏ, nhưng bàn tay con gái đang run lên vì xúc động thì bà cảm nhận rất rõ.

“Hạnh đọc cho mẹ nghe coi,” giọng bà khàn đi, âm cuối kéo nhẹ. “Mấy ổng viết răng?”

Hạnh đọc rành rọt từng chữ “Ủy ban nhân dân quận phê duyệt phương án điều chỉnh ranh thu hồi đất đường Phan Văn Trị. Chỉ mở rộng mười lăm mét lộ giới đầu đường, giữ nguyên vẹn toàn bộ đoạn hẻm sâu từ hộ số 5 trở vào!”

Bà Loan đứng cạnh tiếp lời “Đúng đó chị Phụng! Nhà số 9 với cái chum mắm nguyên vẹn trăm phần trăm! Đoàn kiểm tra thấy thu hồi sâu vô trong này là sai quy chuẩn nên hủy bỏ phần chỉ giới thừa. Đơn mười chín hộ mình ký cứu cả cái hẻm này rồi!”

Ông Lành ngồi phịch xuống ghế đẩu cạnh chum sành, tu ngụm trà nguội rồi cười khà khà “Tui đã nói mà! Chưa hết đâu, còn tin trúng số nữa nè bà Phụng!”

Hạnh mỉm cười, chỉ dòng chữ cuối thông báo “Ủy ban quận chấp thuận giao khoảng sân chung cuối hẻm dưới cây trứng cá làm điểm ẩm thực cộng đồng thí điểm, do tổ dân phố tự quản mẹ ạ. Góc bàn bán mắm của mẹ, chỗ bà con hóng mát mỗi chiều được giữ nguyên, còn được chính quyền công nhận nữa!”

Bà Phụng đứng lặng giữa gian bếp trệt. Lời con gái như làn gió mát thổi qua lồng ngực căng nghẹt bấy lâu. Bà quay nhìn góc bếp. Chiếc chum sành đen bóng vẫn nằm đó, trầm mặc qua hơn ba mươi năm giông bão. Mùi tôm đất lên men thoang thoảng bay lên, mặn mòi và ấm áp. Mẹ Ba Thơm ơi, ông Sơn ơi, mái nhà này, chiếc chum này rốt cuộc đã bình yên rồi.

Chỉ mươi phút sau, bà con từ hộ số 5 trở vào kéo sang chật cả gian bếp nhà số 9 chia vui. Mọi người xúm quanh chiếc chum sành, rôm rả bàn tính chuyện dọn dẹp sân chung chuẩn bị cho điểm ẩm thực mới.

Thế nhưng, giữa tiếng cười nói rộn rã, bà Phụng chợt nhận ra sự vắng lặng ngoài đầu ngõ. Ánh mắt bà nhìn qua khoảng sân nắng, hướng về dãy nhà phía trước. Nụ cười trên môi bà chậm rãi tắt dần.

Ba hộ đầu ngõ. Hộ số 1, 2 và 3.

Phương án mở rộng lộ giới đồng nghĩa ba căn nhà ngoài cùng phải giải tỏa trắng, trong đó có gia đình chị Bông bán bánh mì cùng hai đứa con nhỏ.

Tiếng cười nói trong nhà chùng xuống. Nhìn ra ngõ, ông Lành buông chiếc quạt nan, thở dài:“Cái số chị Bông lận đận... Vừa mừng cho mình thì lại thắt ruột cho người ta.”

“Tui ra ngoài nớ một lát,” bà Phụng khẽ nói với Hạnh.

Bà bước ra khỏi thềm nhà, đôi dép lê kéo chậm trên mặt hẻm, ông Lành lẳng lặng theo sau. Càng gần đầu đường, không khí càng đặc quánh mùi vôi vữa và bụi bặm. Hai nhà đầu ngõ đã đóng cửa, dán niêm phong. Trước căn nhà số 3, chiếc xe bánh mì cũ kỹ của chị Bông nép sát vách tường dưới tấm bạt rách.

Chị Bông đang gom mấy chiếc ghế nhựa bạc màu, tóc xõa bết trán. Hai đứa con nhỏ ngồi ngoan trên chiếc rương sắt cũ. Thấy hai người tới, chị Bông quệt mồ hôi, gượng cười “Chị Phụng, bác Lành... Trong hẻm ăn mừng dữ lắm hả? Em nghe tiếng cười vọng ra tới đây.”

Bà Phụng dừng bước trước hiên nhà chị Bông. Nhìn đôi mắt trũng sâu, đỏ hoe vì thiếu ngủ của người phụ nữ bán bánh mì, lòng bà chùng xuống. Bà giữ lấy mép chiếc ghế nhựa chị Bông đang cầm “Bông nè... Tui nghe tin rồi. Tội nghiệp mẹ con em quá.”

Chị Bông khẽ lắc đầu, nụ cười méo mó nhưng chân thật “Chị đừng nói vậy mà tội em. Nhờ lá đơn mười chín hộ với đợt rà soát đó chị. Cán bộ mời ba nhà lên làm việc riêng, họ tính giá đền bù theo khung mới sát giá thị trường, lại hỗ trợ thêm tiền di dời với trợ cấp khó khăn. Số tiền đó đủ để em trả hết nợ tiền thuốc hồi năm ngoái, còn dư một khoản vốn lận lưng. Tuần tới em dọn qua thuê phòng trọ gần chợ Cây Quéo. Chỗ đó đông công nhân, em đẩy xe bánh mì ra đầu chợ bán, chắc cũng đủ đong gạo nuôi hai đứa nhỏ ăn học. Chứ ở lại đây, đường mở toang ra, mình không có tiền xây nhà kiên cố thì đâu trụ nổi.”

Lời giãi bày mộc mạc làm mắt bà Phụng cay xè. Không có lời than vãn oán trách, chỉ có sự chấp nhận nhẫn nại của những phận người nghèo giữa đổi thay đô thị. Sự hy sinh của ba ngôi nhà đầu ngõ đã đổi lấy sự vẹn nguyên cho mười chín mái ấm phía sau.

Chiều buông xuống, cả con hẻm 47 gác lại niềm vui riêng để xúm vào phụ giúp gia đình chị Bông dọn nhà. Thanh niên trong xóm khiêng chiếc tủ gỗ ép ọp ẹp, Hạnh cùng mấy chị phụ nữ gom quần áo, sách vở của hai đứa nhỏ. Ông Lành lui cui phụ buộc chiếc xe bánh mì lên thùng xe ba gác.

Khi chuyến xe ba gác chở đồ đạc cuối cùng chuẩn bị nổ máy, bà Phụng từ nhà số 9 bước vội ra, tay cầm hũ thủy tinh năm trăm gam buộc dây chuối cẩn thận. Mắm ruốc bên trong mang sắc tím than ánh tía óng ả, thứ mắm hảo hạng vừa chớm độ chín trong chum sành.

Bà Phụng đặt hũ mắm vào tay chị Bông “Cái ni là mắm mới, tui chiết riêng cho mẹ con em. Qua chỗ mới lạ nước lạ cái, nhớ kho quẹt với thịt ba chỉ ăn cho ấm bụng nghe Bông.”

Chị Bông ôm chặt hũ mắm vào lòng. Đôi bàn tay nứt nẻ vì dầu mỡ của chị run run nắm lấy bàn tay sạm nắng của bà Phụng. Hai người phụ nữ nhìn nhau trong sự cảm thông sâu sắc. Giữa đổi thay đô thị, mùi mắm ruốc quê hương và ân tình xóm ngõ là thứ neo giữ họ lại.

“Em cảm ơn chị Phụng... Ơn chị với xóm mình, mẹ con em không bao giờ quên.”

Tiếng máy nổ vang lên giòn giã. Chiếc xe ba gác từ từ lăn bánh rời khỏi hẻm nhỏ. Hai đứa trẻ trên thùng xe vẫy bàn tay bé xíu chào tạm biệt nơi chúng sinh ra. Bà con trong hẻm đứng dạt sang hai bên, lặng lẽ dõi mắt nhìn theo.

Lặng nhìn chiếc xe ba gác chở đồ của chị Bông khuất dần sau dòng xe tấp nập ngoài đường lớn Phan Văn Trị, bà Phụng quay bước trở vào, khẽ vịn tay vào cánh cửa gỗ nhà số 9. Gió chiều thổi bay những sợi tóc bạc lòa xòa bên thái dương. Bà nhìn sâu vào con hẻm thân thuộc đang dần lên đèn, nhận ra con hẻm được giữ lại bằng sự đánh đổi trĩu nặng của tình làng nghĩa xóm.

Ngày mai, buổi lễ vinh danh di sản ẩm thực và ngày hội lớn của cả xóm sẽ diễn ra dưới bóng cây trứng cá. Nhưng đêm nay, lòng bà lắng lại, sẵn sàng bước vào ngày hội lớn của gia đình.