Chương 19: Lời Thú Nhận Muộn Màng

Gian bếp trệt chìm trong sự tịch mịch của đêm muộn. Mùi mắm ruốc từ chiếc chum sành góc bếp vẫn nồng đượm, kiên nhẫn tỏa hương trong bóng tối.

Hạnh với tay lấy chiếc phích Rạng Đông cũ đặt góc chạn, châm thêm nước sôi vào chiếc ấm đất đã nguội từ chiều rồi cẩn thận rót ra hai chiếc chén sành nhỏ. Làn hơi nước mỏng manh bốc lên mang theo hương trà móc câu thoang thoảng.

Cô đẩy chén trà ấm về phía mẹ, các đầu ngón tay khẽ run khi chạm vào mặt bàn “Mẹ... uống ngụm nước cho ấm bụng.”

Bà Phụng nhìn ngón tay con gái. Bàn tay của người làm bàn giấy ở thủ đô, ngón thon dài, móng cắt tỉa gọn gàng, trắng trẻo, không hề có vệt ố vàng của muối hay vết chai sần vì cầm đũa cả khuấy mắm. Bà đưa hai bàn tay thô ráp của mình lên, ủ lấy chén nước nóng, im lặng chờ đợi.

Hạnh ngập ngừng, ánh mắt nhìn xoáy vào mặt bàn gỗ mộc loang lổ những vết dầu mỡ đã ăn sâu vào thớ gỗ qua năm tháng “Hôm trước... trước khi con ra lại Hà Nội, mẹ có hỏi con một câu. Mẹ hỏi con có biết vì sao năm 2004 mẹ không chịu bán công thức mắm ruốc không.”

Bà Phụng khẽ gật đầu, không ngắt lời. Hơi nước ấm phả lên khuôn mặt đầy nếp nhăn của bà.

Hạnh hít một hơi sâu, giọng chùng xuống “Bác Lành đã kể hết cho con nghe rồi. Cả chuyện bố nằm viện Chợ Rẫy thiếu tiền thuốc men, lẫn chuyện tiền học phí năm đầu đại học của con năm 2008...”

Bà Phụng nhìn con. Trong đáy mắt bà gợn lên một nét xao động rất khẽ, nhưng nét mặt vẫn phẳng lặng như mặt nước giếng khơi.

Hạnh cúi gục đầu. Hai bàn tay cô siết chặt vào nhau đặt trên đùi “Nhưng con nợ mẹ một câu trả lời khác, suốt hai mươi năm nay rồi. Con nợ mẹ một lời xin lỗi.”

Bà Phụng im lặng lắng nghe. Ngoài ngõ, một cơn gió đêm thổi qua rặng trứng cá làm cành lá khẽ xào xạc. Tiếng còi xe máy từ đường Phan Văn Trị vọng vào nghe xa xăm, mờ nhạt.

Hạnh ngước lên, khóe mắt đã ươn ướt “Mẹ còn nhớ hồi con học lớp bảy, lớp tám không? Có lần đám bạn cùng lớp đạp xe tới tận hẻm tìm con rủ đi học nhóm. Gian bếp nhà mình lúc nào cũng nồng nặc mùi mắm. Mùi bám vào rèm cửa, bám vào tập vở, bám cả lên áo đồng phục trắng của con. Tụi bạn vừa bước tới cửa đã bịt mũi, hỏi nhà con làm cái gì mà khét lẹt, hôi rình như mùi bùn sình...”

Giọng Hạnh run rẩy, từng tiếng rơi xuống mặt bàn gỗ như những hạt sỏi “Lúc đó con sợ lắm. Con sợ tụi nó khinh, sợ tụi nó tẩy chay con. Nên con đã chối quanh. Con nói mẹ con làm kinh doanh thực phẩm đóng hộp, mùi đó là do người ta chở hàng giao qua hẻm chứ không phải nhà mình làm... Con đã nói dối tụi nó như vậy đó mẹ.”

Cô cắn chặt môi, bờ mi ầng ậc nước “Hai mươi năm qua, mỗi lần con nhìn thấy chiếc chum sành này, mỗi lần nhìn mẹ thức dậy lúc bốn giờ sáng khuấy mắm, câu nói dối đó lại hiện về cào xé trong lòng con. Con cố học cho giỏi, con thi đỗ đại học ngoài Hà Nội, con cố bám trụ thủ đô làm kế toán... thật ra là để trốn chạy cái mùi mắm ấy. Con sợ người ta biết mẹ mình là người gánh mắm đi bán rong từng hẻm nhỏ. Con bất hiếu quá, phải không mẹ?”

Bà Phụng ngồi bất động như một bức tượng đá. Ngón tay cái với những vệt chai sần vàng ố vì muối của bà miết chặt lấy vạt áo bà ba kẻ sọc xanh trắng.

Bà không ngạc nhiên. Không có sự bàng hoàng hay giận dữ bùng phát.

Bà ngước nhìn bóng đèn tròn leo lét trên trần nhà, thở ra một hơi dài, nặng trịch.

“Mẹ biết.”Giọng bà trầm, âm cuối kéo nhẹ, buông ra giữa gian bếp tịch mịch.

Hạnh sững sờ ngẩng lên nhìn mẹ, đôi mắt mở to.

Bà Phụng nhìn thẳng vào mắt con gái “Chiều hôm đó, mẹ gánh hai hũ mắm sang giao cho bà Bảy đầu ngõ trở về. Mẹ đứng ngay sau cánh cửa liếp, định bưng rổ khoai luộc ra cho mấy đứa tụi con ăn lót dạ. Mẹ nghe hết. Từng tiếng một.”

Mắt bà Phụng nhòa đi, nhưng giọng bà vẫn rành rọt “Lúc nghe con nói mẹ làm nghề kinh doanh thực phẩm, ruột gan mẹ thắt lại như bị ai xát muối. Mẹ tủi thân chớ. Người ngoài chê mắm mình hôi thì mẹ không giận, bởi người không quen ngửi thì thấy nồng. Nhưng con gái mẹ dứt ruột đẻ ra, lớn lên nhờ từng chén cơm chan mắm ruốc kho thịt, mà lại xấu hổ vì nghề của mẹ...”

Bà dừng lại một nhịp, nhìn xuống đôi bàn tay thô kệch của mình “Lúc đó mẹ đã muốn bước ra hỏi con cho ra lẽ. Nhưng rồi mẹ nhìn lại cái áo trắng tinh con mặc trên người, nhìn sách vở ngay ngắn trên bàn. Mẹ nghĩ... có lẽ lỗi tại mẹ. Mẹ ít học, cả đời chỉ biết cắm cúi bên cái chum sành, không cho con được một chỗ dựa sang trọng để nở mày nở mặt với bạn bè. Nên mẹ nuốt hết vô trong. Mẹ tự nhủ lòng, thôi thì con nó còn nhỏ dại, sau ni lớn lên nó sẽ hiểu.”

Bức tường ngăn cách lạnh lùng suốt hai mươi năm, từng được dựng lên bằng sự im lặng kiên quyết của người mẹ và sự trốn chạy ngấm ngầm của đứa con gái, đổ sụp trong khoảnh khắc.

Hạnh không kìm được nữa, cô gục mặt xuống hai bàn tay, bờ vai run rẩy bần bật. Tiếng khóc nghẹn ngào bật ra từ lồng ngực kìm nén bấy lâu.

“Con xin lỗi mẹ... Con sai rồi mẹ ơi...”

Bà Phụng ngồi đó, khóe mắt mờ đục rỉ ra hai dòng lệ ấm, lăn chầm chậm qua những nếp nhăn trên gò má nâu sạm vì nắng gió. Hai mươi năm từ ngày ông Sơn nằm xuống, bà chưa từng khóc trước mặt con gái, chưa từng than thở một tiếng vất vả nhọc nhằn. Đêm nay, bên cạnh chiếc chum sành mẹ trao lại ngày rời xứ, người đàn bà gốc Huế ấy mới để những giọt nước mắt lặng lẽ rơi.

Bà Phụng chầm chậm vươn tay qua mặt bàn, nắm lấy bàn tay đang run rẩy của con gái. Lòng bàn tay bà thô ráp, chai cứng, áp chặt vào mu bàn tay mềm mại của Hạnh.

“Hạnh à, nín đi con.”

Bà khẽ vỗ về “Mẹ giữ cái chum ni, giữ cái nghề ni không phải vì mẹ cố chấp, cũng không phải mẹ tiếc mấy trăm triệu bạc người ta mang tới dỗ dành. Năm 2004, bố con nằm liệt giường ở Chợ Rẫy, tiền thuốc men mỗi ngày là một gánh nặng, người ta đưa cọc tiền lớn mua công thức, mẹ đã muốn gật đầu rồi chớ. Nhưng những đêm ở viện nhìn bố con thiếp đi, rồi trở về nhà nhìn con ngồi học bài bên bóng đèn con, mẹ lại nhớ lời ngoại dặn. Mắm ruốc nhà mình là tép moi Tam Giang muối với muối hạt Cà Ná, nắng gió ròng rã mười tám tháng ròng mới thành màu nâu ánh tía. Đồng tiền làm ra từ mồ hôi và sự kiên nhẫn, nó sạch sẽ, nó ngay thẳng. Mẹ muốn con bước ra đời, dù có làm kế toán hay làm chi đi nữa, cũng phải ngẩng cao đầu mà sống, biết rằng từng đồng tiền nuôi con khôn lớn không vướng một chút dối gian hay chộp giật.”

Hạnh ngước lên, hai mắt đỏ hoe nhưng đã vơi đi nỗi giằng xé u uất bấy lâu. Cô siết chặt lấy bàn tay sần sùi của mẹ, gật đầu thật mạnh.

Hai mẹ con ngồi bên nhau như thế, mặc cho bóng đêm dần trôi qua con ngõ hẻm. Gian bếp không còn vẻ lạnh lẽo xa cách, mùi mắm ruốc ủ men tỏa ra từ góc nhà giờ đây như hơi ấm ruột thịt bao bọc lấy hai mảnh đời.

Tiếng chổi tre quét rác xột xoạt ngoài ngõ hẻm báo hiệu trời sắp sáng.

Những vệt nắng sớm đầu tiên của ngày mới bắt đầu hé rọi qua ô cửa sổ con trên gác lửng, hắt xuống mặt bàn gỗ mộc những sợi sáng lung linh.

Hạnh buông tay mẹ, lấy vạt áo lau khô những giọt nước mắt còn đọng trên má. Cô đứng dậy, bước lại chiếc bàn con góc nhà lấy chiếc cặp da công sở màu đen mà cô mang từ Hà Nội về.

Hạnh kéo khóa cặp, rút ra một tập tài liệu mới tinh, bìa kẹp cẩn thận, in trang trọng dòng chữ: “Đề án bảo hộ thương hiệu mắm ruốc gia truyền”.

Cô đặt tập hồ sơ ngay ngắn lên mặt bàn trước mặt bà Phụng, ánh mắt kiên định nhìn thẳng vào mẹ.