Chương 15: Đôi Tay Mới

Nắng trưa đứng bóng đổ tràn xuống khoảng sân chung cuối hẻm 47. Hơi nóng hầm hập bốc lên từ nền gạch tàu, quyện chặt với mùi tôm cá khô ráo và khói dầu mỡ từ gian bếp các nhà chung quanh.

Bà Phụng khom lưng bên mấy cái nong tre kê trên ghế đẩu, hai tay đảo đều mớ muối hạt thô vừa mua từ chợ Bà Chiểu. Từng hạt muối trắng đục, to bằng đầu ngón tay út, lạo xạo cọ vào lòng bàn tay sạm đen chai sần. Muối phải phơi cho ráo hẳn hơi nước ẩm của sương sớm, đến khi khô giòn ran thì ủ mắm mới không bị ủng, màu mới đỏ tía tự nhiên mà không cần đến chút phụ gia nào.

Tiếng bánh xe ba gác lọc cọc ngoài đầu ngõ vừa dứt thì có tiếng bước chân chầm chậm đi vào. Bà Phụng không ngẩng lên, nghĩ bụng chắc là chị Bông dọn hàng bánh mì về trễ. Nhưng tiếng bước chân kia nhẹ bẫng, ngập ngừng dừng lại ngay trước bậc cửa nhà số chín.

Bà Phụng nheo mắt ngước nhìn.

Dưới bóng râm của cây trứng cá, Hạnh đứng đó. Con bé mặc chiếc áo sơ mi màu xám nhạt quen thuộc, sau lưng chỉ đeo một chiếc ba lô vải nhỏ. Không có chiếc va li kéo lỉnh kỉnh, cũng chẳng thấy bóng dáng tập hồ sơ dày cộp hay bản hợp đồng bìa cứng của công ty Green Mekong Foods như lần trước. Mái tóc ngang vai của con gái hơi rối vì gió đường, trán lấm tấm mồ hôi, đôi mắt mệt mỏi sau chuyến bay sớm nhưng ánh nhìn lại trong trẻo, không còn vẻ bồn chồn hay trốn tránh.

Hai mẹ con đứng nhìn nhau giữa trưa nắng chang chang. Tiếng ve sầu trên cành trứng cá râm ran rền rĩ.

Bà Phụng không hỏi vì răng con lại về, cũng không nhắc nửa lời đến cuộc điện thoại hay xấp báo in con bé gửi hỏa tốc trưa qua. Bà chỉ giũ nhẹ hai bàn tay dính bụi muối vào vạt áo bà ba kẻ sọc, khẽ gật đầu “Vô nhà đi Hạnh. Rửa mặt cho mát.”

Hạnh khẽ dạ một tiếng thật nhỏ rồi bước qua bậc cửa gỗ cũ kỹ.

Gian bếp trệt tối và mát hơn ngoài sân. Chiếc chum sành đen bóng vẫn trầm mặc ngự ở góc quen, tỏa ra thứ mùi nồng đượm, mằn mặn quen thuộc đã bám chặt vào từng thớ gỗ, vách tường suốt ba mươi năm qua. Hạnh đặt chiếc ba lô lên bàn, đi thẳng ra lu nước sau bếp múc một gáo dội mát hai bàn tay.

Bà Phụng lục đục dưới bếp. Mâm cơm trưa dọn ra trên chiếc bàn gỗ nhỏ đơn sơ đến mức không thể đơn sơ hơn: một tô canh rau muống luộc dầm me chua thanh rắc vài hạt muối hột, một đĩa thịt ba chỉ luộc vừa chín tới thái mỏng, và một chiếc chén sành nhỏ đựng mắm ruốc sống giã ớt xiêm xanh cay nồng.

Bà Phụng đẩy chén mắm về phía con gái, so đôi đũa tre rồi đặt cạnh bát cơm nguội “Ăn đi. Mắm mới trở mặt tuần trước, cay vừa miệng.”

Hạnh ngồi xuống đối diện mẹ. Cô không ngần ngại gắp miếng thịt ba chỉ chấm ngập vào chén mắm ruốc tím than sánh đặc, đưa lên miệng nhai chầm chậm. Thấy con chấm ngập miếng thịt vào chén mắm ruốc ớt cay nồng rồi nhai chầm chậm, khóe mắt con bé khẽ chớp trước vị cay xé quen thuộc. Hạnh và thêm một miếng cơm lớn, rồi húp một muỗng canh me luộc. Con bé ăn vội vã, ngon lành như đứa trẻ đói lòng vừa tìm lại được mâm cơm sau bao ngày lưu lạc.

Sự ngượng ngùng, xa cách tích tụ suốt ba năm dần tan biến theo từng tiếng đũa chạm vào thành bát. Bà Phụng ngồi nhìn con ăn, lặng lẽ lùa từng miếng cơm chậm rãi. Trong lòng bà, một nỗi nhẹ nhõm vô hình chầm chậm dâng lên như làn sương mỏng tan dưới nắng trưa.

Đầu giờ chiều, tiếng dép lẹp kẹp quen thuộc vang lên ngoài ngõ. Ông Lành ngậm tăm xăm xăm bước vào, theo sau là bà Loan tay cầm xấp giấy tờ còn thơm mùi mực in.

“Bà Phụng ơi, có tin rồi!” Ông Lành vừa bước qua ngưỡng cửa đã cất giọng rổn rảng, nhưng rồi chợt khựng lại khi nhìn thấy Hạnh đang ngồi bên bàn nước: “Ủa, cô Hạnh? Bay vô hồi nào lẹ dữ vậy con?”

Hạnh đứng dậy, lễ phép “Dạ, con mới về trưa nay, bác Lành.”

Bà Loan kéo ghế ngồi xuống, đặt tờ công văn lên mặt bàn “Bên bộ phận một cửa của quận vừa gửi giấy mời hồi mười một giờ trưa. Đúng tám giờ sáng mai, đại diện hẻm bốn mươi bảy lên phòng tiếp dân dự phiên đối thoại chính thức về đơn khiếu nại của mười chín hộ. Họ mời tui với chị Phụng.”

Ông Lành vỗ đùi đánh đét “Đó, thấy chưa! Dân đồng lòng ký tên điểm chỉ đàng hoàng là mấy ổng phải lắng nghe liền. Có điều sáng mai lên trển, mình phải chuẩn bị ăn nói cho rành mạch, kẻo người ta vịn vô ba cái điều khoản kỹ thuật rồi ép mình nữa.”

Hạnh khẽ nghiêng người, đưa tay về phía xấp tài liệu “Bác Loan cho cháu xem qua tờ giấy mời và bản sao đơn khiếu nại được không ạ?”

Bà Loan hơi ngạc nhiên nhưng vẫn chìa tập giấy sang. Hạnh đón lấy, lật từng trang cẩn thận. Bàn tay thon dài, trắng trẻo của cô kế toán lướt nhanh qua từng dòng trích lục quy định, ngón tay dừng lại ở phần số hiệu công văn và căn cứ pháp lý của dự án giải tỏa. Đôi lông mày của Hạnh khẽ nhíu lại, nét mặt trở nên tập trung, sắc sảo và điềm tĩnh khác hẳn dáng vẻ lúng túng thường ngày trước mặt mẹ.

“Họ viện dẫn khoản hai điều sáu mươi chín của Luật Đất đai về chỉnh trang đô thị,” Hạnh ngước lên, giọng rành rọt: “Nhưng họ lại bỏ qua quy trình bắt buộc là phải niêm yết công khai phương án bồi thường tại trụ sở phường ít nhất ba mươi ngày và phải có biên bản lấy ý kiến trực tiếp của toàn thể cư dân trong vùng ảnh hưởng. Đơn kiến nghị của hẻm mình đánh trúng điểm này là hoàn toàn có căn cứ pháp lý vững chắc.”Ông Lành tròn mắt nhìn Hạnh, rồi quay sang bà Phụng cười khà khà “Đúng là con gái của mẹ! Có dân làm sổ sách dòm qua một cái là sáng nước liền!”

Bà Phụng ngồi tựa lưng vào vách gỗ, im lặng nhìn con gái. Lần đầu tiên bà thấy con dùng sự hiểu biết sách vở của mình để bảo vệ mảnh đất hẻm nghèo này, chứ không phải để tính toán bán buôn hay chạy trốn.

Mười một giờ đêm. Hẻm 47 đã chìm sâu vào giấc ngủ. Tiếng quạt trần quay ro ro từ nhà hàng xóm thỉnh thoảng lọt qua khe cửa liếp.

Dưới gian bếp trệt, bà Phụng vặn nhỏ ngọn đèn trái ớt, chỉ để lại ánh sáng vàng mờ mờ vừa đủ thấy lối đi. Bà cúi người, hai tay bám chặt mép nắp chiếc chum sành đen bóng rồi nhấc bổng lên.

Một làn hương nồng đậm, ngai ngái mà ngọt sâu lập tức ùa ra, đặc quánh cả khoảng không gian chật hẹp. Mắm trong chum sau đợt phơi nắng vừa qua đã sánh lại, mặt mắm bóng loáng một sắc tím than sẫm, rìa chum đã ánh lên màu nâu tía rực rỡ dưới ánh đèn le lói. Mắm sắp chín. Đây là thời khắc quan trọng nhất, hai ngày một lần phải đảo thật đều từ đáy lên để mắm thở, để từng thớ thịt tôm ngậm trọn hạt muối và men khí trời.

Bà Phụng với tay lấy chiếc đũa cả bằng gỗ bời lời đã mòn vẹt đầu, chuẩn bị cắm xuống lòng chum thì chợt nghe tiếng chân trần khẽ chạm vào bậc cầu thang gỗ.

Bà ngẩng đầu. Hạnh đã xuống từ lúc nào, lặng lẽ đứng ở chân cầu thang, hai mắt đăm đắm nhìn vào miệng chiếc chum sành.

“Chưa ngủ hả Hạnh?” Bà Phụng hỏi khẽ, giọng Huế trầm và phẳng.

Hạnh không đáp ngay. Cô bước lại gần, đứng sát mép chiếc chum. Mùi mắm xộc thẳng vào khứu giác khiến lồng ngực con bé khẽ nấc lên một nhịp, nhưng chân không hề lùi lại nửa bước.

“Mẹ...” Hạnh cất tiếng, ngập ngừng: “Để con làm thử một lần được không mẹ?”

Bà Phụng sững người một thoáng. Chiếc đũa cả gỗ khựng lại giữa không trung. Ba mươi năm qua, chiếc chum này chưa từng có bàn tay thứ hai chạm vào khuấy đảo, trừ đôi bàn tay sạm màu khói bếp của bà. Hồi nhỏ, con bé từng khóc thét đòi chạy ra đầu ngõ mỗi khi bà mở nắp chum vì sợ mùi bám vào tóc, vào quần áo đến trường.

Bà Phụng nhìn sâu vào mắt con gái, không nói một lời, chầm chậm chìa cán đũa cả về phía trước.

Hạnh đón lấy. Đôi bàn tay mềm mại, chưa từng có một vết chai sạn của cô kế toán khẽ run rẩy khi nắm chặt lấy thân gỗ nhẵn bóng.

Cô cắm đầu đũa sâu xuống đáy chum.

Khối mắm bên dưới đặc quánh như bùn lầy ngàn năm, nặng trịch. Vừa xoay được nửa vòng đầu tiên theo chiều kim đồng hồ, cổ tay Hạnh đã cứng đờ lại. Đũa cả như bị dính chặt vào lớp tôm ủ men, không chịu nhúc nhích.

“Đừng dùng sức ở ngón tay,” tiếng bà Phụng vang lên bên tai, chậm rãi và trầm ấm: “Dồn lực từ bả vai xuống cùi chỏ. Khuấy từ từ, thuận theo chiều kim đồng hồ. Phải để mắm dẫn đường cho đũa, đừng ép nó.”

Hạnh cắn chặt môi dưới, gật đầu. Cô hít một hơi thật sâu, mặc kệ thứ mùi nồng gắt đang xộc thẳng vào cuống họng, gồng vai miết mạnh. Vòng đũa thứ hai xoay được trọn vẹn, phát ra tiếng lục bục, quánh đặc từ sâu thẳm đáy chum. Từng giọt mồ hôi túa ra trên trán con bé, lăn dài xuống gò má rồi rớt xuống thềm gạch. Bàn tay non nớt đỏ ửng lên vì ma sát, các khớp ngón tay run rẩy dữ dội, nhưng ánh mắt Hạnh vẫn kiên định nhìn xoáy vào sắc tím than huyền bí đang cuộn trào bên trong lòng chum sành.

Bà Phụng đứng bên cạnh, hai tay buông thõng bên hông. Nhìn dáng con bé gồng mình khuấy từng vòng đũa vụng về mà nhẫn nại, bà như thấy lại bóng hình mình của bốn mươi năm về trước bên bờ phá Tam Giang, khi mẹ bà đứng sau lưng truyền cho bà chiếc đũa cả đầu tiên. Cái nghề này, hóa ra chưa bao giờ chết, chỉ là nó đợi một tấm lòng sẵn sàng mở ra để đón nhận.

Bảy giờ sáng hôm sau.

Trời còn mờ hơi sương, tiếng chổi tre quét lá của ai đó ngoài đầu hẻm đã xao xác vọng lại. Tiếng gõ cửa lách cách của bà Loan ngoài hiên báo hiệu đã đến giờ cùng nhau lên quận dự phiên đối thoại.

Bà Phụng chỉnh lại nếp áo bà ba ngay ngắn, chuẩn bị dắt chiếc nón lá trên vách thì Hạnh từ sau bếp bước ra.

Trên tay con gái là một chiếc hũ thủy tinh nhỏ hai trăm gam, bên trong chứa đầy thứ mắm ruốc tím than vừa được cẩn thận múc ra từ chiếc chum sành đêm qua. Miệng hũ đã được lau sạch bong, nắp thiếc vặn chặt chẽ.

Hạnh bước tới, cẩn trọng đặt chiếc hũ mắm vào hai bàn tay thô ráp của mẹ, ánh mắt kiên định nhìn thẳng vào bà “Mẹ cầm theo cái này lên phòng họp đi mẹ.”

Bà Phụng nhìn chiếc hũ mắm nằm gọn trong lòng bàn tay ấm áp của con, rồi nhìn gương mặt rạng rỡ của con gái dưới ánh bình minh vừa hé. Không một câu hỏi thừa, bà siết chặt hũ mắm vào ngực mình, khẽ gật đầu rồi cùng con bước ra ngõ hẻm.